Những điều chỉnh đáng chú ý trong tuyển sinh đại học

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn Giải trình về công tác tuyển sinh đại học

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, từ khi thực hiện Luật Giáo dục đại học năm 2018, quyền xác định phương thức tuyển sinh được giao cho các cơ sở giáo dục đại học.

Quy chế của Bộ tôn trọng quyền tự chủ của các trường, nhưng phải bảo đảm các nguyên tắc về độ tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học và công bằng giữa các thí sinh.

Giảm dần số phương thức tuyển sinh

Thực tế hiện nay, dù được Bộ thống kê và nhóm lại thành khoảng 20 phương thức, các trường vẫn sử dụng nhiều cách xét tuyển khác nhau. Phổ biến nhất là điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả học tập THPT và các kỳ thi đánh giá năng lực. Ngoài ra còn có chứng chỉ quốc tế và các hình thức cộng điểm.

Với một ngành, một chương trình đào tạo, yêu cầu đặt ra là phải có tiêu chí thống nhất khi lựa chọn thí sinh. Nếu sử dụng nhiều phương thức, mức điểm đầu vào giữa các phương thức phải bảo đảm tương đương.

Trước đây, mỗi phương thức có thể được phân bổ một số lượng chỉ tiêu riêng, dẫn đến chênh lệch điểm chuẩn. Sau đó, Bộ yêu cầu các trường thực hiện quy đổi mức điểm tương đương giữa các phương thức.

Tuy nhiên, cách quy đổi giữa các kỳ thi, giữa điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn khác nhau ở từng trường. Trong khi đó, kết quả học tập giữa các trường phổ thông và các địa phương cũng không hoàn toàn đồng nhất.

Bộ trưởng cho rằng, cùng một năng lực, kiến thức của học sinh nhưng được đánh giá bằng nhiều phương thức khác nhau thì việc quy đổi rất khó bảo đảm chính xác.

Từ thực tế này, Bộ đặt vấn đề giảm số lượng phương thức tuyển sinh theo lộ trình. Dự kiến từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình còn 3 phương thức và đến năm 2028 còn một phương thức.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể quy đổi thành điểm tiếng Anh

Trong các vấn đề cần điều chỉnh, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề cập trực tiếp đến việc cộng điểm các chứng chỉ, chủ yếu là chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS.

Việc điều chỉnh được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh.

Nếu một ngành hoặc một trường có yêu cầu về năng lực tiếng Anh đầu vào thì tiếng Anh phải được đưa vào tổ hợp hoặc tiêu chí xét tuyển. Không phải xét tuyển bằng các môn khác như Toán, Hóa, Sinh, sau đó thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh lại được cộng thêm điểm.

Với những ngành có yêu cầu về tiếng Anh, các trường vẫn có thể quy đổi chứng chỉ thành điểm tiếng Anh để xét tuyển. Ngược lại, nếu tổ hợp xét tuyển không yêu cầu tiếng Anh mà thí sinh có chứng chỉ lại được cộng thêm điểm thì sẽ gây bất lợi cho những thí sinh khác. Nếu năng lực tiếng Anh đã được tính trong xét tuyển mà tiếp tục được cộng thêm điểm thì một kiến thức được tính hai lần.

Bộ trưởng dẫn dữ liệu thực tế cho thấy có những ngành điểm chuẩn lên tới 28 điểm nhưng mức điểm cộng chênh lệch có thể tới 1,5 điểm. Trong khoảng từ 26,5 đến 28 điểm, có hàng nghìn thí sinh không trúng tuyển. Trong số này có những thí sinh có năng lực tiếng Anh nhưng không có điều kiện tham dự các kỳ thi lấy chứng chỉ quốc tế có chi phí cao.

Từ thực tế trên, Bộ trưởng cho rằng đây là vấn đề cần điều chỉnh để bảo đảm nguyên tắc công bằng trong tuyển sinh. Bộ GDĐT không quy định bắt buộc các trường phải sử dụng IELTS hay một chứng chỉ tiếng Anh cụ thể. Đây vẫn là quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, khi việc thực hiện quyền tự chủ dẫn đến bất hợp lý thì Bộ phải có quy định điều chỉnh.

Từ năm trước, tổng mức điểm cộng đã được giới hạn không vượt quá 10%. Bộ trưởng cho biết đây là một bước trong lộ trình và năm nay định hướng tiến tới không còn cho điểm cộng. "Mục tiêu cao nhất là đánh giá đúng năng lực và bảo đảm công bằng cho các thí sinh", Bộ trưởng cho biết.

Đối với những học sinh đã và đang học tiếng Anh để lấy chứng chỉ, các em vẫn có thể sử dụng kết quả này để xét tuyển. Nhiều trường hiện quy đổi chứng chỉ tiếng Anh sang điểm để xét tuyển. Bộ trưởng cũng cho rằng học tiếng Anh không chỉ để lấy chứng chỉ phục vụ xét tuyển đại học mà năng lực này còn cần thiết trong quá trình học tập và nghề nghiệp sau này.

Ông nhấn mạnh, đây là quan điểm ban đầu. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến và làm việc với các chuyên gia trong quá trình hoàn thiện quy định. 

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể quy đổi thành điểm tiếng Anh

Thay đổi dài hạn cần có lộ trình

Về lộ trình trong điều chỉnh công tác tuyển sinh, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, với những đổi mới mang tính lâu dài, Bộ đang xây dựng đề án để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và xác định lộ trình thực hiện.

Những thay đổi thuộc nhóm này cần được tuyên bố, công bố trước. Với lộ trình dài hạn, thời gian chuẩn bị có thể từ 3 đến 5 năm. Tuy nhiên, Bộ trưởng phân biệt những thay đổi này với các bất cập cần xử lý trước mắt.

Theo ông, những vấn đề về bất bình đẳng, nhiều phương thức tuyển sinh và các bất cập cần điều chỉnh ngay thì phải được xử lý theo nguyên tắc nghiêm minh, khách quan, minh bạch và công bằng. "Cái gì cấp bách trước mắt mà phải làm, cái bất cập điều chỉnh thì sẽ phải thực hiện", Bộ trưởng khẳng định.

Bộ GDĐT sẽ tiếp tục lấy ý kiến và làm việc với các chuyên gia trước khi hoàn thiện các quy định liên quan đến tuyển sinh đại học.