Những đóa hoa trở thành bất tử: Bài 3: Những kỷ vật Anh hùng Liệt sĩ Huỳnh Lan Khanh để lại

Huỳnh Lan Khanh là con gái kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát - Chủ tịch Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Bị lính Mỹ bắt đưa lên máy bay trực thăng, không muốn thân thế mình bị địch lợi dụng làm ảnh hưởng đến đại cuộc, chị đã gieo mình xuống cánh rừng, tuẫn tiết. Tên chị đã được đặt cho một con đường ở TPHCM.

Sinh thời, bà Bùi Thị Nga - mẹ Liệt sĩ Huỳnh Lan Khanh từng kìm nén nỗi đau mất con, giữ được sự bình tĩnh, kiên định khi đối mặt với giây phút bi thương. Trong một buổi phỏng vấn làm phim tài liệu về chị Huỳnh Lan Khanh, người mẹ ấy thêm một lần nén nỗi đau kể về sự hy sinh của con gái mình: "Từ cái chỗ gặp xác nó rồi, từ chỗ nó rơi xuống đất cho đến nơi xảy ra cuộc đụng độ chừng khoảng 500m thôi, không có xa. Thì anh em nhận định rằng khi Khanh bị bắt lên máy bay là nó nhảy xuống ngay. Nó rớt từ trên ngọn cây, bị thủng bụng. Thật ra lúc bị thương, bắt được Khanh, địch có băng bó cho Khanh. Ý của địch là muốn bắt sống chứ không muốn giết Khanh. Khi chúng tôi đi xuống dưới Bến Cầu ở Bố Bò Tây chuẩn bị cho chiến dịch Mậu Thân, gặp được anh Hai Trúc. Anh nói chuyện gì với ba nó. Nói gì đó tôi không biết. Tôi bước vô thì nghe nói đến Lan Khanh, rồi ảnh đi về. Dự cảm chuyện chẳng lành, tôi gặng hỏi ba nó: "Có chuyện gì với Lan Khanh, nói đi, tôi chịu đựng được, bởi vì trong chiến tranh mà, mình phải chuẩn bị tinh thần về chuyện đó! Ảnh mới nói là Khanh đã hy sinh, ngày 4 tháng Giêng năm 1968...

Xong rồi tôi về Khu...

Một năm sau anh em mang cho tôi chiếc ba lô của Khanh. Trong đó có cuốn Điều lệ Đảng và một cái như là hồi ký của nó. Đọc hồi ký con mình thấy thật xúc động, vì Khanh ở chiến khu chỉ ba năm thôi và có thể nói là Khanh làm thì nhiều hơn là được bồi dưỡng. Bồi dưỡng trong thực tế hơn là học tập lý luận. Tôi thật thương con vì tinh thần yêu nước và sẵn sàng hy sinh của nó. Khanh thà chết chứ không để mình sa vào tay giặc, không để giặc lợi dụng khi tìm ra thân thế của cha mẹ nó”.

Anh hùng Liệt sĩ Huỳnh Lan Khanh, hy sinh ngày 4 tháng Giêng năm 1968

Trong ký ức cựu quân báo Hồ Duy Hùng - tác giả hồi ký "Điệp viên gãy cánh", Huỳnh Lan Khanh là một "đóa bằng lăng bất tử": Trong chiến dịch Golden Stone (Hòn Đá Vàng) của Mỹ đánh vào căn cứ của Trung ương cục miền Nam năm 1968 gây cho ta nhiều tổn thất. Có một cái chết, một sự hy sinh làm kinh động lòng người mỗi khi nhớ lại: Ba cán bộ văn phòng Ủy ban Trung ương mặt trận trên đường đi công tác trở về căn cứ không may bị lọt vào ổ phục kích của lính Mỹ. Sau một loạt mìn định hướng, hai thanh niên hy sinh ngay, người thứ ba là một cô gái bị thương và bị địch bắt. Một lúc sau chúng đưa em đến một chỗ trống rồi một chiếc trực thăng xuống chở em đi.

Vài ngày sau khi địch rút, anh em trở về căn cứ và đi tìm các đồng đội chưa về. Xác hai thanh niên hy sinh nằm trên đường mòn cách căn cứ không xa. Cô gái chỉ còn lại cặp kính cận mất tròng. Địch bắt em đi rồi nếu không em đã tìm về.

Sau khi nghe anh em bộ đội báo là có thấy một người rơi từ trực thăng xuống mấy ngày trước đó, mọi người có linh cảm đó là em...

Rừng biên giới mấy tầng cây rậm rịt, ngoài những con đường mòn nhỏ, bước vào rừng cách nhau mươi bước là hết thấy nhau. Tìm đồng đội hy sinh trong rừng rậm thật không dễ, phải tập trung cả các giác quan mắt, mũi, tai. Mắt không chỉ nhìn xuống đất, vào các lùm cây mà còn nhìn lên trời cao để mong thấy được đám chim, đám quạ vòng lượn tìm mồi. Mũi phải hít sâu để nghe mùi tanh của máu những người bị thương hay mới chết vì bom đạn hoặc mùi hôi của người chết đã nhiều ngày. Tai căng ra để nghe tiếng diều, tiếng quạ tranh mồi hay tiếng bầy ruồi nhặng vo ve trong bụi rậm... Rất bi thương, nghiệt ngã nhưng biết làm sao! Nhiều người đã mong ngửi được mùi hôi khi đi tìm xác đồng đội. Anh em chia nhau lội vào những cánh rừng rậm rạp.

Rồi một buổi sáng, hai người chị cùng cơ quan với em đi vào sâu hơn trong cánh rừng có nhiều cây bằng lăng bị bom còn trơ những cành khô chỉa lên trời như những mũi giáo. Bằng lăng trong rừng thân to và rất cao, gỗ rất cứng nhưng rất dễ cháy, hoa bằng lăng rừng đẹp thanh khiết hơn những cây hoa bằng lăng kiểng ở thành phố. Các em gái ở thành phố vào rừng đi kháng chiến rất thích hoa bằng lăng, màu tím nhạt thanh thoát. Tay cầm mấy cành bông bằng lăng, miệng hai chị nói như khấn: "Lan Khanh ơi, em ở đâu, để chị đưa em về...".

Bà Bùi Thị Nga - mẹ Anh hùng Liệt sĩ Huỳnh Lan Khanh kể chuyện con gái hy sinh

Hồi lâu hai chị đi về chỗ mấy con quạ đang kêu trên những nhánh khô của cây bằng lăng lớn như báo cho hai chị đến đó.

Trên những cành khô chỉa lên trời xanh như những ngọn giáo kia, các chị thấy những mảnh vải quần áo mắc vào. Dọc xuống thân cây nhiều khúc ruột người bị móc lại trên những nhánh khô. Các chị run lên. Dưới gốc cây là xác em gái. Trời ơi em! Em đây rồi. Hai chị gục lên cái thân thể không còn lành lặn của em, nỗi đau tột cùng như ngất đi, không ai còn thấy mùi của xác người đã chết mấy ngày! Tiếng quạ kêu ai oán trên cao, tiếng nấc nghẹn ngào của người ở dưới đất.

Em được đem về chôn gần mộ của hai đồng đội, không xa nơi làm việc trước đây. Những bông hoa bằng lăng tím phủ kín mộ em, các chị hát những bài ca em thích và hay hát cho mọi người nghe trong những tối sinh hoạt cơ quan.

Thư chị Huỳnh Lan Khanh gởi anh trai Huỳnh Thiện Hùng ngày 12/12/1967 và những kỷ vật của chị gia đình còn giữ được

Em gái hiền lành xinh đẹp và tài hoa này mới vào căn cứ được hơn một năm. Từ nhỏ em lớn lên tại Sài Gòn, tốt nghiệp tú tài, giỏi ngoại ngữ, em hay giúp tiếp các nhà báo và khách nước ngoài đến thăm Trung ương Mặt trận. Ngoài công việc văn phòng, em luôn nhiệt tình, vui vẻ tham gia tất cả công việc lao động chân tay như bao người khác, không ngại việc gì, ai cũng yêu mến em. Nhiều anh chị còn ngồi bên mộ em đến tối mịt như không nỡ để em nằm lại giữa rừng khuya! Có chị nức nở: "Lan Khanh ơi, phải chi chị được chết thay em, em còn trẻ đẹp, em làm được bao nhiêu việc mà chị không làm được...". Không ai nghĩ là địch đã ném em xuống mà tin là em tự nhảy ra khỏi máy bay để tìm cái chết. Nếu chúng muốn giết em thì đã giết ngay rồi, bắt sống được một cán bộ ở cơ quan đầu não của Mặt trận có giá trị hơn nhiều.

Với tình yêu vô hạn với Tổ quốc, với gia đình và với lòng dũng cảm vô song, em đã chọn cái chết "kinh nhân" như vậy vì em là Huỳnh Lan Khanh, con gái của Kiến trúc sư Huỳnh Tấn Phát, người đang là Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. Mẹ em cũng đang là một cán bộ có trọng trách của Cách mạng và một người anh của em đang chiến đấu ở Khu 6. Nhân dân Sài Gòn và cả miền Nam ai cũng biết tên ông. Kẻ thù cũng vậy, nếu em bị đưa về Sài Gòn, bị đưa lên các phương tiện tuyên truyền xảo quyệt của chúng thì tác hại cho Cách mạng khôn lường và nỗi đau của gia đình, của người cha, người mẹ yêu quý cũng không kể xiết. Ai cũng thấy em đã chọn cái chết vô cùng quý giá, mà lòng vẫn đau như chính những khúc ruột của mình bị móc lại trên ngọn cây khô.

Cái chết của em, máu của em đã góp phần tô thắm sự vinh quang của danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang mà em được truy tặng. Sau ngày hòa bình, em và các đồng đội được đưa về Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM. Một con đường ở TPHCM được mang tên Huỳnh Lan Khanh - một "đóa hoa bằng lăng bất tử".

Thư chị Huỳnh Lan Khanh gởi anh trai Huỳnh Thiện Hùng ngày 12/12/1967:

"Cách mạng chưa ai nói tới điều này điều nọ. Thôi nhiêu đây cũng đủ tâm đắc rồi.

Bây giờ tôi chỉ còn một nguồn vui chân chính, một người bạn trung thành nhất của tôi mà thôi, đó là công tác, là chiến đấu, là phục vụ, là hy sinh bản thân mình cho Đảng cho Cách mạng.

Bên cạnh đó có cả hình ảnh của anh, anh ạ. Em không bao giờ nguôi nhớ thương anh, em có viết thư gởi cho anh, nhưng còn anh sao anh lâu viết thơ cho em quá vậy. Chắc anh quên em rồi chứ gì!

Anh Hùng yêu quý của em, bây giờ tình yêu của em là tình yêu Tổ quốc và tình yêu anh, yêu đồng chí, yêu em, yêu ngoại và ba mẹ. Em nguyện đem hết sức lực của mình ra đóng góp cho Cách mạng, cho Đảng, dù có phải hy sinh đến tính mệnh em cũng không tiếc.

Thôi em đi ngủ đây. Thương anh và nhớ anh nhiều lắm. Hôn anh 100 ngàn cái.

Em của anh Huỳnh Lan Khanh".