Những đôi tay vàng trong làng chế tác đầu lân ở Cần Thơ

Căn nhà của anh Phạm Viết Lãm (phường Sóc Trăng) tràn ngập sản phẩm đầu lân được khách đặt hàng dịp cuối năm. Từ niềm yêu thích nghệ thuật múa lân, anh đã mày mò học hỏi và từng bước phát triển kỹ thuật chế tác đầu lân.

Năm 2017 khởi nghiệp với mô hình làm đầu lân, song mãi đến năm 2023, anh Lãm mới quyết định mở rộng kinh doanh, cung ứng số lượng nhiều hơn ra thị trường khi tích lũy đủ kinh nghiệm.

Để làm một chiếc đầu lân với nguyên liệu bằng mây, tre, giấy không phải là điều đơn giản. Từng công đoạn phải tỉ mỉ, từng chi tiết nhỏ phải trau chuốt để giữ được cái hồn của lân, vừa giữ được sự vững chãi, cứng cáp sau bài múa.

Công đoạn làm đầu lân cũng lắm phức tạp. Trong đó, uốn khung sườn là công đoạn quyết định gương mặt con lân chỉn chu, đều và đẹp.

Khâu vẽ đầu lân là quan trọng nhất, thể hiện cái hồn của sản phẩm và đầu lân làm ra với biểu cảm hiền hay dữ.

Lân miệng tròn là một trong những kiểu đầu lân phổ biến trong nghệ thuật múa Lân – Sư – Rồng. Với thiết kế miệng bo tròn mềm mại, lân miệng tròn thường được sử dụng trong các màn biểu diễn kỹ thuật cao như Mai Hoa Thung, mang đến sự linh hoạt và tính thẩm mỹ cao.

Theo anh Lãm, trên thị trường hiện có rất nhiều mẫu đầu lân, nhưng cơ sở của anh chuyên về mẫu của Malaysia. Mẫu này du nhập vào Việt Nam mấy năm gần đây, thị trường rất ưa chuộng. Mỗi đầu lân, anh cùng thợ làm từ 2 - 3 ngày mới hoàn thiện.

Ngoài ra, anh còn làm nhiều mẫu để đa dạng sản phẩm như: Lofochi, tung hội, mỏ tròn, mỏ vảnh, những mẫu truyền thống, tỳ hưu… với giá bán từ 5,5 triệu đến hơn 10 triệu đồng mỗi sản phẩm.

Nhờ chú trọng hình thức và có tính thẩm mỹ cao, sản phẩm đầu lân tại cơ sở của anh được bán ra nước ngoài khoảng 80% (liên kết với các chi nhánh hoặc mua dạng xách tay đến Malaysia, Mỹ, Singapore, Brunei…), còn lại bán cho các đoàn lân trong nước.

Cùng niềm đam mê chế tác, anh Nguyễn Văn Hải (xã Trung Hưng – TP. Cần Thơ) vào dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 cũng trình làng những chiếc đầu lân trang trí mặt nạ tuồng cổ đầy tính nghệ thuật hay hình chú mèo máy Đôrêmon dễ thương...

Đặc biệt, anh Hải cũng chế tác những đầu lân sử dụng lông sói tuyết với hoa văn đa dạng màu sắc. Con trắng là lân phật sơn, con vàng và đỏ là lân hạc sơn – những loại lân có giá thành cao.

Có thể thấy, các công đoạn lên khuôn tạo hình, vặn sườn, đan, dán giấy, tô màu nền, vẽ hoa văn đều cần sự chịu khó, kiên nhẫn của người thợ và họ đóng vai như họa sĩ tạo hình.

Sự phối hợp màu sắc sáng – tối, trang trí từ đầu đến đuôi lân rất quan trọng để làm nổi bật thần thái, sự dũng mãnh, uy vũ của linh vật này.

Ngoài làm đầu lân có kích thước theo tiêu chuẩn để cung ứng cho các đoàn biểu diễn trong và ngoài nước, người chế tác còn thực hiện đầu lân mọi kích cỡ theo nhu cầu trưng bày của khách hàng.

Từ chế tác đến biểu diễn, từ truyền thuyết đến nghệ thuật, Lân - Sư - Rồng không chỉ là sản phẩm lễ hội mà là một thực thể văn hóa sống động.

Việc tái dựng quy trình chế tác, tìm hiểu xuất xứ và định danh rõ các dòng lân truyền thống không chỉ là hành vi bảo tồn di sản mà còn là cách để thế hệ trẻ hiểu và đổi mới có chọn lọc.

Mỗi dịp Tết Nguyên đán hay Tết Trung thu, khi các đoàn múa lân xuất hiện trên các nẻo đường, thôn xóm, người người nhà nhà không chỉ nghe tiếng trống vang, mà còn cảm được tiếng vọng ngàn đời của một nền văn hóa truyền thống đầy màu sắc rộn ràng.

Hồng Phương/VOV-ĐBSCL