Những gia đình đa văn hóa trong thời đại hội nhập

Vợ chồng chị Nguyễn Ái Hồng và anh Forrest bên con gái

Từ những cuộc gặp gỡ tình cờ tại một câu lạc bộ tiếng Anh ở Cần Thơ, môi trường làm việc quốc tế hay qua những mối nhân duyên cách đây hơn hai thập kỷ, nhiều câu chuyện tình yêu xuyên biên giới đã đơm hoa kết trái.

Theo Báo cáo quốc gia về đăng ký hộ tịch giai đoạn 2021 - 2024, số lượng các cuộc hôn nhân có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam đã tăng mạnh trong những năm gần đây, từ hơn 2.000 trường hợp năm 2021 lên khoảng 19.000 trường hợp vào năm 2023. Tại Hàn Quốc, phụ nữ Việt Nam hiện là nhóm cô dâu nước ngoài đông nhất, chiếm hơn 32% tổng số các cuộc hôn nhân đa quốc tịch trong năm 2024. Còn tại Đài Loan (Trung Quốc), cộng đồng người Việt kết hôn với công dân sở tại cũng là nhóm lớn nhất trong các gia đình đa văn hóa.

Tuy nhiên, bên cạnh sự gia tăng về số lượng, nhiều định kiến liên quan đến hôn nhân quốc tế vẫn tồn tại. Không ít người vẫn cho rằng việc kết hôn với người nước ngoài xuất phát từ mong muốn cải thiện điều kiện kinh tế hoặc tìm kiếm cơ hội định cư. Những vụ việc tiêu cực từng xuất hiện trên truyền thông trong quá khứ cũng phần nào góp phần củng cố những cách nhìn phiến diện đó.

Đối với nhiều cặp đôi, chính những định kiến xã hội lại là thử thách đầu tiên trên hành trình xây dựng hạnh phúc.

Vượt qua hoài nghi để chọn ở lại cùng nhau

Chị Nguyễn Ái Hồng, quê Hà Tĩnh, gặp anh Forrest trong một câu lạc bộ tiếng Anh tại Cần Thơ khi anh trở lại Việt Nam để tìm hiểu văn hóa địa phương. Ban đầu, chị Ái Hồng chỉ nghĩ đơn giản là kết bạn vì lúc đó chưa có ý định kết hôn.

Thế nhưng sau quá trình tìm hiểu, sự chân thành cùng những giá trị sống tương đồng đã đưa hai người đến quyết định gắn bó lâu dài. Theo chị Hồng, điều khiến chị áp lực không phải là khác biệt văn hóa mà là những ánh nhìn nghi ngại từ người ngoài.

Lễ cưới của ông Ngụy Đồ Lương và bà Trà Thị Kim Hai tại Việt Nam

Trong khi đó, bà Trà Thị Kim Hai đã bước vào cuộc hôn nhân Việt - Đài từ hơn 20 năm trước, thời điểm mà hôn nhân quốc tế vẫn còn là chủ đề gây nhiều tranh luận trong xã hội. Sau hai năm tìm hiểu, bà quyết định kết hôn với ông Ngụy Đồ Lương và chuyển sang Đài Loan sinh sống.

"Ba mẹ không muốn tôi đi xa nên không đồng ý chuyện lấy chồng Đài Loan", bà Kim Hai nhớ lại.

Dù diễn ra ở những thời điểm khác nhau và với những người bạn đời đến từ những quốc gia khác nhau, cả hai câu chuyện đều có điểm chung là phải đối diện với sự lo lắng từ gia đình và những ánh nhìn đầy hoài nghi từ xã hội.

Tuy nhiên, theo thời gian, sự chân thành đã giúp họ từng bước xây dựng niềm tin với những người xung quanh.

Người từng phản đối quyết liệt nhất cuộc hôn nhân của chị Hồng là bố chị - ông Nguyễn Văn Xuân - một cựu chiến binh từng tham gia kháng chiến chống Mỹ. "Nếu thời điểm chiến tranh mà cậu ấy ở độ tuổi tham gia hoặc gia đình có liên quan trực tiếp thì tôi sẽ không đồng ý", ông Xuân chia sẻ.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Xuân (83 tuổi) - người lính Bộ đội Cụ Hồ từng bước đi qua ký ức khốc liệt của chiến tranh để mở lòng đón nhận con rể Mỹ

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Xuân (83 tuổi) - người lính Bộ đội Cụ Hồ từng bước đi qua ký ức khốc liệt của chiến tranh để mở lòng đón nhận con rể Mỹ.

Đó là tâm lý dễ hiểu của một người từng đi qua chiến tranh. Nhưng sau nhiều lần tiếp xúc, ông dần nhận ra Forrest không phải là đại diện của một quốc gia từng ở bên kia chiến tuyến mà đơn giản là người đàn ông yêu thương con gái mình.

Còn với bà Kim Hai, điều khiến bà bất ngờ nhất khi sang Đài Loan là sự yêu thương mà gia đình chồng dành cho mình. "Gia đình chồng và chồng tôi đối xử rất tốt, khác hoàn toàn những gì tôi từng hình dung".

Dường như trong cả hai câu chuyện, thứ giúp các cặp đôi vượt qua khoảng cách không phải là sự tương đồng về quốc tịch, mà là sự chân thành đủ lớn để tạo dựng niềm tin với những người xung quanh.

Những mái ấm đa văn hóa

Ở góc nhìn rộng hơn, hôn nhân quốc tế không chỉ là sự gắn kết giữa hai cá nhân mà còn là sự giao thoa giữa các nền văn hóa.

Sau 5 năm kết hôn, chị Hồng và anh Forrest hiện có một cô con gái sử dụng thành thạo cả tiếng Việt và tiếng Anh. Trong khi đó, các con của bà Kim Hai lớn lên tại Đài Loan nhưng vẫn duy trì sự gắn bó với văn hóa Việt Nam.

Những đứa trẻ sinh ra trong các gia đình đa quốc tịch không chỉ có cơ hội tiếp cận nhiều ngôn ngữ mà còn được nuôi dưỡng trong môi trường văn hóa đa dạng. Chính các gia đình này đang trở thành những cầu nối tự nhiên giữa các quốc gia và dân tộc.

"Tôi không thể bắt một người có nền văn hóa khác phải giống mình. Anh Forrest yêu nước Mỹ như cách tôi yêu Việt Nam và chúng tôi luôn tôn trọng điều đó", chị Hồng chia sẻ.

Từ những bữa cơm gia đình, những ngày lễ truyền thống cho đến việc nuôi dạy con cái, sự khác biệt dần trở thành cơ hội để mỗi người hiểu thêm về văn hóa của người bạn đời.

Theo các chuyên gia xã hội học và nghiên cứu gia đình, hôn nhân quốc tế là hệ quả tất yếu của quá trình hội nhập và gia tăng giao lưu nhân dân trên toàn cầu. Thành công của một cuộc hôn nhân không phụ thuộc vào quốc tịch hay nguồn gốc văn hóa mà nằm ở khả năng giao tiếp, sự tôn trọng và tinh thần đồng hành của cả hai người.

Bên cạnh những giá trị tích cực, hôn nhân quốc tế vẫn đặt ra không ít thách thức. Đối với bà Kim Hai, rào cản lớn nhất trong những năm đầu sinh sống tại Đài Loan là ngôn ngữ và nỗi nhớ quê hương. "Khó khăn nhất là ngôn ngữ, sau đó là nỗi nhớ nhà", bà nói.

Trong khi đó, anh Forrest vẫn gặp hạn chế trong việc giao tiếp trực tiếp với gia đình vợ ở Hà Tĩnh. Những khác biệt về văn hóa, lối sống hay quan niệm gia đình đôi khi cũng có thể dẫn đến hiểu lầm nếu các bên thiếu sự chia sẻ và thấu hiểu.

Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến thủ tục pháp lý, quốc tịch, nơi cư trú hay việc nuôi dạy con trong môi trường đa văn hóa cũng là những áp lực không nhỏ đối với các gia đình xuyên quốc gia.

Dù vậy, phần lớn các cặp đôi đều cho rằng, những khó khăn ấy có thể vượt qua nếu cả hai cùng chia sẻ và đồng hành.