Những giải sách danh giá đóng góp vào phát triển văn hóa thế giới

Giải sách quốc gia Mỹ. Ảnh: Publishingperspective.

Giải Pulitzer

Mang tên người sáng lập là Joseph Pulitzer, đây là tập hợp giải thưởng được Đại học Colombia trao hàng năm cho những thành tựu trong lĩnh vực về báo chí, sách và âm nhạc của Mỹ. Đây được coi là giải thưởng danh giá nhất dành cho báo chí và nghệ thuật của nước Mỹ.

Được trao lần đầu tiên năm 1917, những tác phẩm được giải phản ánh sự phát triển của xã hội Mỹ, nhấn mạnh vào các vấn đề quan trọng, các giá trị đang thay đổi và những câu chuyện xuất sắc trong đời sống.

Về sách, chiến thắng năm 2025 ở hạng mục hư cấu đã gọi tên nhà văn Percival Everett với cuốn tiểu thuyết James; hạng mục thơ vinh danh tuyển tập New and Selected Poems của Marie Howe; hạng mục sách lịch sử có 2 tác phẩm đồng chiến thắng là Native Nations: A Millennium in North America (Kathleen DuVal) và Combee: Harriet Tubman, the Combahee River Raid, and Black Freedom During the Civil War (Edda L. Fields-Black).

Ảnh: Literary Hub.

Ở hạng mục hồi kí hoặc tự truyện, Tessa Hulls giành chiến thắng với tác phẩm đồ họa Feeding Ghosts; hạng mục sách phi hư cấu vinh danh Benjamin Nathans với To the Success of Our Hopeless Cause. Every Living Thing: The Great and Deadly Race to Know All Life của Jason Roberts được gọi tên ở hạng mục tiểu sử.

Giải Sách quốc gia Mỹ

Được Hiệp hội những người bán sách Mỹ tổ chức lần đầu năm 1936, đây là giải thưởng được trao thường niên nhằm “tôn vinh nền văn học Mỹ, mở rộng độc giả và đảm bảo sách có một vị trí nổi bật trong văn hóa Mỹ”.

Giải dành cho các tác giả Mỹ với những cuốn sách được xuất bản ở nước này trong năm trao giải ở 5 hạng mục tiểu thuyết, phi hư cấu, thơ, văn học dịch, văn học dành cho thanh thiếu niên.

Đến nay, đây là một trong những giải thưởng sách danh giá nhất của Mỹ. Mỗi người chiến thắng ở từng hạng mục sẽ nhận được một tượng đồng cùng 10.000 USD tiền thưởng.

Giải Sách Anh

Thường được biết đến với tên gọi Nibbies, giải thưởng được Fred Newman, biên tập viên của tạp chí Publishing News, khởi xướng năm 1990 để tôn vinh những cuốn sách hay và hút khách tại Anh.

Từ khi ra mắt đến nay, giải thưởng này đã đổi qua nhiều tên gọi, chủ sở hữu và nhà tài trợ khác nhau. Từ năm 2017, giải sách Anh do tạp chí The Bookseller tiếp quản và hướng đến tôn vinh cả các tác giả, nhà xuất bản và nhà bán lẻ trong ngành sách.

Năm 2026, giải thưởng sẽ giới thiệu các hạng mục mới dành cho khoa học viễn tưởng và kỳ ảo, tiểu thuyết lãng mạn và truyện tranh.

Giải Sách Nero

Đây là giải sách mới được lập ra năm 2023 để thay thế giải thưởng giàu truyền thống Costa tại Anh và Ireland.

Cũng giống như giải sách Costa, giải sách Nero được trao cho các nhà văn Anh và Ireland với những cuốn sách được xuất bản tại đây trong năm trước đó.

Giải thưởng sách Nero có bốn hạng mục: Tiểu thuyết, tiểu thuyết đầu tay, sách phi hư cấu và sách thiếu nhi hoặc văn học thiếu nhi.

Giải Nobel Văn học

Đây là một giải thưởng danh giá được Viện Hàn lâm Thụy Điển trao thường niên cho một tác giả có đóng góp xuất sắc cho lĩnh vực văn học. Đây là một trong năm giải Nobel được lập ra theo di chúc của Alfred Nobel năm 1895.

Giải thưởng xem xét nhiều yếu tố, trong đó có tác giả và tác phẩm “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại” và được viết “theo hướng lý tưởng”. Kể từ năm 1901, đã có 118 giải được trao cho 122 tác giả, bao gồm 18 nhà văn nữ.

Năm 2025, giải Nobel Văn học được trao cho tiểu thuyết gia Hungary László Krasznahorkai nhờ kho tác phẩm giàu sức ám ảnh, khẳng định quyền năng cứu rỗi của nghệ thuật giữa những hỗn loạn nhân sinh.

Nobel Văn học là giải thưởng danh giá bậc nhất cho sách văn học.

Giải Booker và Booker Quốc tế

Giải Booker là giải thưởng văn học uy tín hàng đầu thế giới, ra đời với mục tiêu là khuyến khích đọc và thảo luận về các tác phẩm văn học đương đại. Giải thưởng này được trao hàng năm cho tiểu thuyết hay nhất viết bằng tiếng Anh và được xuất bản tại Vương quốc Anh hoặc Ireland. Giải Booker được trao lần đầu tiên vào năm 1969 cho P.H. Newby với tiểu thuyết Something to Answer For. Năm 2025, Giải Booker gọi tên tác giả người Anh gốc Hungary David Szalay với tiểu thuyết u tối Flesh.

Nhà văn đoạt giải Booker 2025. Ảnh: thebookerprizes.

Giải thưởng Booker Quốc tế ra đời năm 2005 với tên gọi ban đầu là Giải thưởng Man Booker Quốc tế. Đây là giải thưởng văn học danh giá tôn vinh các tác phẩm văn học dịch tiếng nước ngoài xuất sắc được xuất bản tại Anh và Ireland. Giải thưởng trị giá 50.000 bảng Anh được chia đều cho tác giả và dịch giả chiến thắng nhằm vinh danh vai trò của dịch thuật trong văn học.

Giải Hugo

Được trao lần đầu tiên cho Alfred Bester vào năm 1953, đây là giải sách danh giá nhất của thể loại khoa học viễn tưởng và giả tưởng. Giải sách được đặt theo tên của Hugo Gernsback, một biên tập viên tạp chí nổi tiếng, người đã thực hiện sứ mệnh đưa khoa học viễn tưởng đến với đại chúng.

Giải thưởng hiện do các thành viên của Hội nghị Khoa học Viễn tưởng Thế giới (Worldcon) bình chọn và được trao hàng năm tại Hội nghị khoa học viễn tưởng thế giới.

Một số hạng mục chính được trao giải bao gồm tiểu thuyết hay nhất, truyện ngắn hay nhất, truyện vừa hay nhất, loạt truyện hay nhất, truyện tranh hay nhất và các tác phẩm liên quan khác.

Giải Edgar

Ra đời từ năm 1946, đây là giải thưởng do Hiệp hội nhà văn viết truyện trinh thám Mỹ trao tặng thường niên, nhằm tôn vinh những tác phẩm xuất sắc thuộc thể loại này trong năm trước đó.

Được đặt theo tên của Edgar Allan Poe, đây là một giải thưởng danh giá dành cho các nhà văn trinh thám ở Mỹ. Giải Edgar được trao cho cho cả tác phẩm xuất sắc và tác giả có sự đóng góp nổi bật trong lĩnh vực viết lách về các chủ đề liên quan đến trinh thám.

Khởi nguồn tập trung vào các tác phẩm văn học, giải Edgar hiện được mở rộng cho tác phẩm thuộc thể loại phát thanh, phim ảnh và truyền hình.

Giải Giller

Đây là một giải thưởng danh giá của Canada hướng đến tôn vinh tiểu thuyết và tuyển tập truyện ngắn hay nhất được xuất bản bằng tiếng Anh.

Kể từ khi thành lập năm 1994, giải thưởng Giller được trao cho cả các tác giả mới nổi và đã thành danh trên khắp Canada. Giller được ghi nhận vì đã hỗ trợ sự nghiệp của các nhà văn và nâng cao tầm ảnh hưởng của văn học Canada trên trường quốc tế.

Năm 2025, nhà văn Souvankham Thammavongsa đã giành được giải Giller với tiểu thuyết Pick a Colour, đánh dấu chiến thắng thứ hai của bà trong vòng năm năm.

Minh Hoa