Những kỷ vật chưa bao giờ cũ

Niềm tự hào của gia đình

Những ngày tháng 7, tháng tri ân, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chúng tôi về thăm ngôi nhà nhỏ đang thờ cúng liệt sĩ Thảo ở thôn Nam Minh Lệ, không khí tấp nập hơn thường lệ. Những ngày này, các đoàn thể, chính quyền địa phương và con cháu trong nhà thường xuyên đến thăm, phụ giúp dọn dẹp nhà cửa.

Từ lúc nghỉ hưu, ông Hoàng Minh Sơn, cháu ruột liệt sĩ Thảo chuyển hẳn về đây để chăm sóc bố là một chiến sĩ tham gia kháng chiến chống Pháp và cũng tiện hương khói thờ tự người chú. Nhẹ nhàng nâng niu từng di vật của liệt sĩ Thảo, ông Sơn bùi ngùi cho biết, năm 1972, đơn vị của liệt sĩ Thảo trao trả kỷ vật về cho gia đình.

Những bức thư, trang nhật ký từ ngày nhập ngũ, huấn luyện, hành quân và chiến đấu mà liệt sĩ Thảo ghi lại đều được gia đình cất giữ cẩn thận. Từ đời ông nội, bố và bây giờ đến ông Sơn.

Gia đình ông Hoàng Minh Sơn, ở thôn Nam Minh Lệ, xã Nam Gianh, lưu giữ cẩn thận kỷ vật của liệt sĩ Hoàng Hữu Thảo - Ảnh: X.P

Nằm sát bên dòng Rào Nan, thôn Nam Minh Lệ được xem là “rốn lũ” mỗi khi mùa mưa bão về. Trong ký ức của ông Sơn, chiếc cặp da cũ kỹ, cất giữ những kỷ vật còn lại của liệt sĩ Thảo luôn được ông nội, bố khóa kín trong một hộp nhôm đặt trên nóc nhà. Có những năm lũ lớn, ngập tận nóc, cuốn trôi nhiều tài sản, gia đình phải đi sơ tán nhưng chiếc cặp da vẫn luôn được ưu tiên theo người di dời. Bởi với gia đình ông Sơn, những kỷ vật của liệt sĩ Thảo là tài sản tinh thần vô giá.

Ông Sơn chia sẻ, các thành viên trong gia đình coi việc lưu giữ kỷ vật của chú Thảo không đơn thuần để tưởng nhớ mà còn là niềm tự hào về người anh hùng của cả gia đình. Là điểm tựa tinh thần vững chắc để các thành viên cùng nhau vượt qua mọi khó khăn, tiếp tục phát huy truyền thống của gia đình.

Chúng ta là người lính

Thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, di vật để lại của liệt sĩ Thảo là cuốn sổ tay sau khi nhập ngũ, cuốn nhật ký từ thuở còn học sinh và những bức thư chưa kịp gửi về gia đình. Những dòng chữ đã lem mực trên khuôn giấy úa màu nhưng rõ ràng, nguyên vẹn, thể hiện cảm xúc, hoài bão, lý tưởng của tuổi trẻ, của người lính vệ quốc trong thời đại Hồ Chí Minh. "…

Tôi ra đi với ý chí căm thù/phục vụ Nhân dân tôi đem hết sức mình/Vì Tổ quốc sẵn sàng chiến đấu/cho đất nước, quê hương yêu dấu/ngày mai đây hạnh phúc, huy hoàng" (trích từ nhật ký của liệt sĩ Hoàng Hữu Thảo).

"Những trang viết đơn giản là nỗi nhớ nhà hay tự sự những buổi hành quân nhọc nhằn, sự ác liệt của chiến trường và cả những rung động đầu đời của tuổi thanh xuân", cựu chiến binh Hoàng Lương Thiện (SN 1949), anh trai liệt sĩ Thảo xúc động chia sẻ.

Là anh trai kế và cũng nhập ngũ cùng năm với liệt sĩ Thảo, ông Thiện không cầm được nước mắt khi lần dở từng trang nhật ký của liệt sĩ Thảo. Ông kể, trong gia đình có 5 anh em trai thì 4 người lần lượt lên đường nhập ngũ tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp và kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ngày nhập ngũ, 2 anh em ôm chầm lấy nhau và tự nhủ cố gắng còn sống trở về. Nhưng nếu có hy sinh cũng chấp nhận. Vì “chúng ta là người lính”, ông Thiện vẫn nhớ như in câu nói vọng lại ngày chia tay lên đường của người em trai.

Những kỷ vật của liệt sĩ Hoàng Hữu Thảo - Ảnh: X.P

Cuối tháng 5/1972, trong lần hành quân ở mặt trận đường 9-Nam Lào, ông Thiện tình cờ gặp được 2 người lính trinh sát của Sư đoàn 308. Hai người lướt qua ông và bất ngờ quay lại hỏi thăm. Khi biết liệt sĩ Thảo là em trai, họ ôm lấy ông Thiện và thông báo tin Thảo đã hy sinh.

Lúc đó, ông Thiện mới biết người em trai chỉ huy một đơn vị pháo cối 82 ly và hy sinh giữa tháng 4/1972. Trước khi chia tay, hai người lính trinh sát giơ tay chào, động viên ông Thiện vì “chúng ta là người lính”.

Ông Thiện nhớ lại, lúc đó ông nhận được tin Thảo hy sinh sớm nhất nhưng cũng không viết thư về cho gia đình biết, bởi chiến tranh khốc liệt, mỗi người lính ra chiến trận đều phải đối mặt với hiểm nguy và sự hy sinh bất cứ lúc nào. Suốt những năm sau đó, câu nói ngày chia tay của liệt sĩ Thảo “Vì chúng ta là người lính” luôn khắc ghi trong tâm trí của ông Thiện. Và ông vẫn may mắn được trở về đoàn tụ với gia đình, dù trên người mang đầy thương tích của chiến tranh.

Cứ đến dịp 27/7 hằng năm, ông Thiện và các thành viên trong gia đình tập trung về nơi thờ tự, ra nghĩa trang dọn dẹp, thắp hương và đưa những kỷ vật của liệt sĩ Thảo ra kiểm tra, đọc lại từng hàng di bút để nhớ về người em, niềm tự hào của gia đình.

Nhắc nhở giá trị của hòa bình

Năm nay, dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ 27/7, căn nhà nhỏ thờ tự liệt sĩ Thảo đón nhận nhiều tình cảm các hội đoàn thể, đặc biệt là nhiều đoàn viên, thanh niên địa phương đến dâng hương, dọn dẹp vệ sinh.

Ông Nguyễn Ngọc Phái, Chi hội trưởng Chi hội Cựu chiến binh thôn Nam Minh Lệ, xã Nam Gianh cho biết, sau khi nắm thông tin gia đình còn lưu giữ các kỷ vật của liệt sĩ Thảo hơn 50 năm qua, chính quyền địa phương đã tích cực tuyên truyền, lan tỏa truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, góp phần giáo dục lòng yêu nước, lòng biết ơn các anh hùng liệt sĩ, người có công với cách mạng cho thế hệ trẻ.

Là một người lính từng tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường, ông Phái thấu hiểu những hy sinh to lớn của lớp lớp cha anh vì độc lập, tự do cho Tổ quốc. Hiện nay, di ảnh của liệt sĩ Hoàng Hữu Thảo được đặt trang trọng tại phòng truyền thống của Trường THPT Lê Hồng Phong. Ngôi trường liệt sĩ Thảo từng học, chưa kịp tốt nghiệp thì lên đường nhập ngũ và hy sinh.

Ông Phái chia sẻ, nhìn lại những kỷ vật thời chiến của các liệt sĩ để chúng ta luôn nhớ rằng, hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương của các thế hệ đi trước, để mỗi người thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập, tự do; tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.