Những lưu ý cho doanh nghiệp khi xuất khẩu vào EU và Vương quốc Anh

Năm của các đạo luật khắt khe

Lưu ý quan trọng đối với các DN xuất khẩu vào EU và Vương quốc Anh, đó là bắt đầu từ ngày 19/7/2026, EU chính thức áp dụng quy định cấm tiêu hủy hàng may mặc, da giày tồn kho chưa bán đối với các DN lớn. Cũng trong năm nay, EU còn thực thi hàng loạt các đạo luật khác, như cấm hoàn toàn các tuyên bố quảng cáo chung chung như "thân thiện với môi trường" nếu không có dữ liệu chứng minh. Hay quy định chống suy thoái rừng và quy định về bao bì và rác thải bao bì, buộc các DN phải tối ưu hóa thiết kế bao bì, giảm thiểu nhựa và sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường trong khâu logistics…

Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho biết, dưới sức ép của các đạo luật và khoản phí này, giá thành của "thời trang nhanh" sẽ bị đẩy lên cao, đồng thời khai tử văn hóa "dùng 1 lần". Người tiêu dùng sẽ hình thành thói quen mua ít hơn nhưng ưu tiên các sản phẩm bền bỉ, dễ sửa chữa và tái sử dụng.

Loạt quy định nhập khẩu mới từ EU áp dụng trong năm 2026

Nhấn mạnh các quy định nêu trên không chỉ giúp cắt giảm chất thải và thiệt hại môi trường, còn hỗ trợ ngành thời trang tăng tính cạnh tranh và giảm sự phụ thuộc vào nguồn lực không tái tạo, bà Jessika Roswall, Ủy viên phụ trách môi trường của Ủy ban châu Âu (EC) cho rằng, ngành dệt may đã đi đầu trong việc chuyển đổi hướng tới phát triển bền vững nhưng còn nhiều thách thức lớn.

“Quy định của EU về việc cấm tiêu hủy quần áo tồn kho là 1 bước tiến quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm giảm lượng chất thải công nghiệp và thúc đẩy kinh tế bền vững - tuần hoàn. Biện pháp này không chỉ tác động đến cách thức vận hành của các thương hiệu thời trang lớn, còn đặt ra kỳ vọng về một tương lai nơi sản xuất và tiêu dùng có trách nhiệm hơn, đồng thời mở ra cơ hội cho các DN đổi mới mô hình kinh doanh theo hướng xanh và bền vững”, bà Jessika Roswall quả quyết.

EC cũng đang khuyến khích các DN thay thế thói quen tiêu hủy bằng các giải pháp bền vững hơn, như quản lý tồn kho hiệu quả, tăng cường xử lý hàng trả lại, bán lại, tái tạo, quyên góp từ thiện hay tái sử dụng sản phẩm. Điều này không những giảm lượng chất thải, còn góp phần thúc đẩy mô hình kinh tế vòng tuần hoàn – nơi sản phẩm được thiết kế để sử dụng lâu dài và tái sử dụng nhiều lần thay vì chỉ theo mô hình “sản xuất - tiêu dùng - bỏ đi”.

Chuyển đổi xanh là lợi thế cạnh tranh cốt lõi

Nhận định về thị trường dệt may năm 2026, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Giám đốc điều hành Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) cho biết, thị trường dệt may thế giới năm 2026 được dự báo bước vào giai đoạn phục hồi chậm nhưng bền vững, với mức tăng khoảng 3% - 3,2%. EU tiếp tục phục hồi nhưng chậm, đơn giá chịu áp lực giảm do cạnh tranh từ các nguồn cung giá thấp, đặc biệt là Bangladesh và Ấn Độ.

Trong khi đó, chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn trong quá trình tái cân bằng khi nhập khẩu nguyên liệu dệt may của Trung Quốc giảm mạnh vì nhu cầu yếu, còn các quốc gia sản xuất như Bangladesh, Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam duy trì hoặc tăng nhẹ nhập khẩu để phục vụ sản xuất. Nhìn chung, 2026 không phải năm của ‘bùng nổ” mà là năm của tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mặc dù đối mặt nhiều biến động, song bà Hiền nhận định thị trường năm 2026 vẫn mở ra cho ngành dệt may những cơ hội quan trọng, giúp duy trì được vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Sự phục hồi của Mỹ và EU tuy chậm, nhưng tăng trưởng ổn định của Nhật Bản mang lại nền tảng cầu tương đối vững. Bên cạnh đó, thị trường Mỹ và EU luôn ưu tiên các nhà cung cấp có tính minh bạch cao để đáp ứng các yêu cầu mới về bền vững và truy xuất, nên DN Việt Nam có dư địa mở rộng đáng kể.

“Điều này phù hợp với chiến lược của ngành Dệt may Việt Nam khi đa dạng hóa sản phẩm, tăng giá trị gia tăng; phù hợp với xu hướng xanh tại các thị trường Mỹ và EU là các thị trường chủ lực của dệt may Việt Nam. Nhu cầu tăng nhanh đối với vải kỹ thuật, vải tái chế và vải đa thành phần cũng mở ra cơ hội để DN Việt Nam gia tăng giá trị gia tăng và dịch chuyển lên các phân khúc bền vững”, bà Hiền nêu phương hướng.

DN xuất khẩu nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường

Trong bối cảnh cầu tại EU và Anh suy yếu, yêu cầu chuyển dịch sang tăng trưởng chiều sâu không còn là định hướng dài hạn, đã trở thành yêu cầu cấp bách, đòi hỏi các DN phải nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn thị trường, tăng tỷ lệ nội địa hóa, đầu tư cho thương hiệu và khai thác hiệu quả các FTA nhằm tối ưu hóa lợi thế thuế quan.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) khẳng định, môi trường thương mại quốc tế ngày càng phức tạp và khó dự báo, với sự gia tăng của các biện pháp phòng vệ thương mại, hàng rào kỹ thuật, hàng rào xanh và hàng rào lao động. Các thị trường lớn không chỉ yêu cầu về giá và chất lượng, còn đặt ra tiêu chí khắt khe về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội.

“Nếu không đổi mới mạnh mẽ, ngành dệt may Việt Nam sẽ đối mặt với nguy cơ suy giảm năng lực cạnh tranh. Đặc biệt là điểm nghẽn về nội địa hóa nguyên phụ liệu vẫn là thách thức dai dẳng, đặc biệt ở các khâu dệt, nhuộm, hoàn tất, khiến giá trị gia tăng trong nước còn hạn chế và DN dễ bị tổn thương trước biến động bên ngoài”, ông Hải nói.

Từ thực tiễn đó, ông Trần Thanh Hải lưu ý ngành dệt may Việt Nam cần tập trung vào một số định hướng lớn, tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng; phát triển chuỗi cung ứng trong nước; tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do; coi chuyển đổi xanh là lợi thế cạnh tranh cốt lõi; đồng thời đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực và chuyển đổi số.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN