Những lưu ý để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh

Ba trụ cột tạo dựng quyền lực mềm cho tổ chức, doanh nghiệp

Tại Diễn đàn “Chiến lược thương hiệu và Cạnh tranh” do Viện Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh tổ chức ngày 23/9 tại Hà Nội, PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh cho rằng, khi doanh nghiệp có thể tạo dựng hình ảnh, nâng cao năng lực cạnh tranh, có 3 trụ cột không thể bỏ qua.

Đó là trụ cột về danh tiếng, uy tín và niềm tin; đổi mới sáng tạo; trụ cột về văn hóa. Nhiều doanh nghiệp hiện rất quan tâm đến đổi mới sáng tạo nhưng lại có thể bỏ quên một số nội dung khác của đổi mới sáng tạo.

“Đổi mới sáng tạo có thể đến từ công nghệ mới, quy trình mới. Chúng ta có thể tạo ra sức mạnh từ những yếu tố đó trong nhiều năm. Đơn giản nhất, chúng ta có thể hình dung như việc mở một cửa hàng nhưng cách thức vận hành, công nghệ hay quy trình mới có thể tạo ra sự khác biệt. Nội dung đổi mới sáng tạo là đổi mới sáng tạo trong tổ chức; trong việc ứng dụng, đặc biệt ứng dụng công nghệ số và quản trị số”, PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh chia sẻ.

Ở góc độ doanh nghiệp, trụ cột về văn hóa sẽ tạo ra một hệ giá trị kết nối mọi thành viên, duy trì từ thế hệ này sang thế hệ khác. Đây là yếu tố quan trọng trong việc tạo dựng văn hóa của doanh nghiệp cũng như văn hóa của một địa phương, thậm chí văn hóa Quốc gia.

“Làm thế nào để tạo ra môi trường đặc biệt nhân văn, đặc biệt kích thích sự sáng tạo? Nếu chỉ dừng lại ở các quy chế, ở những giá trị vật thể, phi vật thể thì chưa đủ. Điều quan trọng, phải tạo ra một môi trường kích thích và sẵn sàng cho sự sáng tạo”, PGS.TS Nguyễn Quốc Thịnh nhấn mạnh.

Trong chuỗi giá trị toàn cầu, nhiều chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp Việt không chỉ cần sản xuất tốt hơn, mà còn phải làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu để giữ lại phần giá trị lớn hơn. Bên cạnh đó, họ cũng mong mỏi được giảm chi phí tuân thủ.

Ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam chia sẻ tại Diễn đàn sáng 23/9. Ảnh: BTC

Theo ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam, năm 2025 - 2026, TikTok vẫn nằm trong số doanh nghiệp vẫn giữ được ấn tượng, cao hơn 2 con số. Hàng ngày trên nền tảng TikTok Việt Nam có 70 triệu người dùng và có tầm 30 - 40 triệu người mua hàng trên nền tảng, một con số rất lớn.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Lâm Thanh cho rằng, với các chính sách triển khai luật mới hiện nay, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp tăng lên rất nhiều. Đặc biệt, Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ 1/7/2026, đã bổ sung quy định mới về trách nhiệm lưu trữ dữ liệu trong hoạt động livestream bán hàng.

Theo đó, tại khoản 7 Điều 22 Luật Thương mại điện tử 2025 quy định: Chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải lưu trữ và bảo đảm khả năng truy cập thông tin, dữ liệu về hình ảnh, âm thanh của hoạt động livestream bán hàng trong thời gian ít nhất 1 năm kể từ thời điểm bắt đầu truyền phát. Như vậy, toàn bộ dữ liệu phát sinh trong quá trình livestream, bao gồm cả hình ảnh và âm thanh, đều thuộc phạm vi phải lưu trữ.

Ông Lê Tùng, Giám đốc chiến lược Tập đoàn Sunhouse phát biểu tại Diễn đàn sáng 23/9

“Tất cả các phiên live stream, các short video nếu phải lưu như yêu cầu trên thì tất cả các trung tâm dữ liệu ở Việt Nam không đủ sức để lưu. Vậy, doanh nghiệp tuân thủ như thế nào? Chúng tôi đã có những bàn bạc, ví dụ sẽ lưu ở độ phân giải thấp hơn hay lưu những thông tin nào thực sự cần thiết. Tôi hy vọng cơ quan quản lý sẽ thấu hiểu chuyện này”, ông Nguyễn Lâm Thanh đề xuất.

Thương hiệu phải bắt đầu từ năng lực thực chất

Với 405,5 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu năm 2024, Việt Nam đã có vị trí đáng kể trong thương mại toàn cầu. Nhóm điện tử, máy tính và linh kiện đạt 72,5 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt 53,8 tỷ USD. Quy mô ấy đặt ra câu hỏi: Nền kinh tế giữ lại bao nhiêu giá trị?

TS. Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 290,9 tỷ USD, tương đương 71,7% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2024. Quy mô sản xuất công nghệ cao của Việt Nam đã tăng mạnh nhưng hoạt động vẫn chủ yếu tập trung ở khâu lắp ráp; năng lực thiết kế và làm chủ công nghệ lõi còn hạn chế.

Khoảng cách giữa giá trị hàng hóa đi qua biên giới và giá trị nền kinh tế giữ lại chính là điểm nghẽn cần được nhìn thẳng. Nếu doanh nghiệp không sở hữu thiết kế, sáng chế, nhãn hiệu hay hệ thống phân phối, phần lợi nhuận lớn vẫn thuộc về những chủ thể nắm giữ tài sản vô hình.

TS. Trần Lê Hồng nêu: Thực tiễn chuỗi giá trị cà phê và điện tử cho thấy, phần giá trị lớn không nhất thiết nằm ở khâu sản xuất ban đầu. Với cà phê, thương hiệu, chế biến và phân phối có thể tạo ra khoảng cách rất lớn về giá trị giữa người sản xuất và sản phẩm cuối cùng. Trong ngành điện tử, thiết kế, công nghệ, thương hiệu và hệ thống phân phối cũng quyết định đáng kể phần giá trị được giữ lại.

Từ đó, bài toán của doanh nghiệp Việt không chỉ là “làm ra sản phẩm”, mà phải tiến tới “làm chủ những yếu tố quyết định giá trị của sản phẩm”.

Để làm được điều này, doanh nghiệp cần tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, nâng năng lực hấp thụ công nghệ, hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ và chủ động hơn trong quản trị tài sản trí tuệ. Cùng với đó là xây dựng thương hiệu đủ mạnh để kết nối trực tiếp với người tiêu dùng và thị trường thay vì chỉ xuất hiện ở phía sau chuỗi cung ứng.

Theo bà Hà Kiều Oanh, Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương, trong bối cảnh hội nhập, niềm tin và năng lực cung ứng ngày càng quan trọng hơn độ nhận diện đơn thuần. Thương hiệu không thể tách rời khả năng tạo ra giá trị và đổi mới liên tục.

“Thương hiệu quốc gia chỉ thực sự trở thành nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh khi được xây dựng trên năng lực thực chất của doanh nghiệp và được chuyển hóa thành niềm tin của thị trường”, bà Hà Kiều Oanh nhấn mạnh.

TS. Vũ Hương Giang, Trưởng Bộ môn Quản trị Du lịch Khách sạn, Khoa Du lịch, Trường Đại học Mở Hà Nội trình bày tham luận tại Diễn đàn.

Với doanh nghiệp Việt, điều này đặt ra yêu cầu chuyển cách tiếp cận thương hiệu từ hoạt động marketing đơn thuần sang một phần của chiến lược kinh doanh. Thương hiệu phải được hình thành từ chất lượng sản phẩm, năng lực công nghệ, khả năng đổi mới và mức độ đáp ứng ổn định nhu cầu thị trường.

Bên cạnh thương hiệu doanh nghiệp, Diễn đàn cũng mở rộng câu chuyện tới thương hiệu điểm đến. TS. Vũ Hương Giang, Khoa Du lịch, Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, bản sắc địa phương chỉ thực sự trở thành lợi thế khi được chuyển hóa thành những trải nghiệm khác biệt và có khả năng tạo giá trị kinh tế. Cách tiếp cận này cũng có thể gợi mở cho doanh nghiệp: tài sản thương hiệu không nằm ở một logo hay một chiến dịch truyền thông, mà được tích lũy qua từng điểm chạm với khách hàng và qua năng lực tạo ra trải nghiệm nhất.

Ông Tô Hải Thiên, Giám đốc Công nghệ IOT Communication:

Thị trường không thiếu thông tin, điều cần thiết là thông tin được chắt lọc, cá nhân hóa và có giá trị hành động đúng thời điểm. Khoảng cách giữa điều một tổ chức muốn thể hiện và cảm nhận thực tế của xã hội là nơi tiềm ẩn rủi ro và thất thoát chi phí lớn nhất.

Điều này đặc biệt phù hợp với quản trị điểm đến. Dữ liệu từ phản hồi của du khách, báo chí, mạng xã hội và các nền tảng số có thể giúp địa phương nhận diện điểm nghẽn theo thời gian thực, thay vì chờ những cuộc khảo sát kéo dài.

Sức mạnh không nằm ở ai đọc được nhiều báo cáo hơn, mà nằm ở độ chính xác, sự hội tụ và tính thời điểm của thông tin được sử dụng.

Quản trị bằng dữ liệu giúp điểm đến nhận diện nhóm khách, hành vi chi tiêu, thời điểm quá tải và khoảng trống sản phẩm. Từ đó, địa phương có thể điều tiết dòng khách, phân bổ lợi ích sang khu vực ít được biết đến và thiết kế trải nghiệm phù hợp hơn. Dữ liệu chỉ có giá trị khi được chuyển thành quyết định quản trị cụ thể.