Những 'mầm xanh' nơi thung lũng Rục Làn
Giữa thung lũng Rục Làn thăm thẳm, nơi những dãy đá vôi Trường Sơn sừng sững ôm lấy các bản làng của đồng bào Chứt, tộc người Rục ở xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị có một dòng chảy thầm lặng nhưng bền bỉ đã nối dài suốt nhiều thập kỷ. Đó là dòng chảy của tình quân dân, được dệt nên từ những bước chân tuần tra biên giới của người lính mang quân hàm xanh.

Thiếu úy Cao Minh Lệ đưa hai em nhỏ "con nuôi đồn biên phòng" đến trường vào buổi sáng
Ký ức về những bước chân nâng đỡ
Trong căn phòng nhỏ rộn rã tiếng cười trẻ thơ tại Trường Mầm non số 1 Kim Phú, cô giáo trẻ Cao Thị Lệ Hằng (22 tuổi, người dân tộc Rục) đang dạy các em nhỏ những tiết mục văn nghệ chào mừng Ngày Nhà giáo Việt Nam, Ít ai biết rằng, để có được dáng vẻ tự tin, vững vàng đứng trên bục giảng hôm nay, Hằng đã từng đi qua một tuổi thơ đầy giông bão và thiếu thốn.
Sinh ra trong một gia đình thuần nông đông con có tới 8 chị em, biến cố ập đến khi cha của Hằng qua đời sớm. Gánh nặng cơm áo, gạo tiền đè trĩu lên đôi vai gầy guộc của người mẹ tảo tần vùng cao, đã có lúc con đường đến trường của Hằng tưởng chừng phải khép lại.

Cô giáo trẻ Cao Thị Lệ Hằng dạy học tại xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị
Thế nhưng, đúng vào thời điểm chông chênh nhất năm Hằng bước vào lớp 6, cánh cửa tương lai của cô bé người Rục đã được mở ra từ sự dang tay của những người lính Đồn Biên phòng Cà Xèng. Thông qua chương trình "Nâng bước em tới trường", cán bộ, chiến sĩ của đồn đã nhận đỡ đầu, đồng hành cùng Hằng trên suốt chặng đường tìm chữ. Dù không ăn ở trực tiếp tại đơn vị, nhưng với Hằng, Đồn Biên phòng Cà Xèng đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chãi thứ hai sau mái nhà của mẹ. Từ cuốn sách giáo khoa thơm mùi giấy mới, chiếc cặp sách, bộ quần áo đồng phục cho đến những khoản hỗ trợ kinh phí học tập định kỳ, các chú bộ đội đều chu toàn, san sẻ.
Hằng vẫn nhớ như in những ngày học cấp hai tại điểm trường trong bản, rồi những năm tháng khăn gói xuống trường nội trú tỉnh để học bậc trung học phổ thông. Ở bất cứ chặng đường nào, bóng dáng những người lính quân hàm xanh cũng luôn dõi theo, động viên kịp thời mỗi khi em gặp khó khăn hay nản lòng. Sự chăm lo ấy không ồn ào, phô trương mà thấm đẫm tình cảm gia đình, giúp cô học trò nhỏ vượt qua mặc cảm hoàn cảnh để vươn lên trở thành một trong những học sinh tích cực, chăm ngoan nhất lớp.
Khúc ngoặt của lòng biết ơn
Năm 18 tuổi, cánh cửa giảng đường đại học rộng mở trước mắt Cao Thị Lệ Hằng khi em xuất sắc trúng tuyển vào Trường Đại học Huế - một thành tích đáng tự hào đối với một nữ sinh người Rục. Niềm vui vỡ òa nhưng cũng kéo theo bao trăn trở. Ngày chuẩn bị hành trang vào Huế nhập học, đồ đạc đã xếp gọn gàng, chỉ còn chờ bước chân lên xe, Hằng lại đứng trước một ngã rẽ lớn của cuộc đời. Phía trước là thành phố rộng lớn với bao cơ hội phát triển, nhưng phía sau lưng em là người mẹ già yếu cùng đàn em nhỏ vẫn đang từng ngày vật lộn với cuộc sống tại quê nhà.
Chính trong giây phút phân vân ấy, những lời phân tích thấu tình đạt lý của các chú bộ đội Đồn Biên phòng Cà Xèng cùng sự động viên từ lãnh đạo Trường Đại học Quảng Bình đã giúp Hằng tìm thấy câu trả lời từ sâu thẳm trái tim mình. Các chú bộ đội đã ngồi lại cùng em, nhẹ nhàng phân tích về những chính sách ưu tiên của Nhà nước dành cho sinh viên người dân tộc thiểu số tại địa phương, về lợi thế khi được học tập gần nhà để vừa tiếp thu tri thức, vừa có thể chạy đi chạy về đỡ đần mẹ và các em.



Sinh ra trong gia đình có 8 người con lại mồ côi bố, việc học của Hằng có lúc tưởng như phải dừng lại
Nghe lời khuyên của những người cha, người chú mang quân hàm xanh, Hằng quyết định đặt hành lý xuống, gác lại giấc mơ giảng đường xứ Huế để chọn theo học ngành Giáo dục Mầm non tại Trường Đại học Quảng Bình. Quyết định ấy không phải là sự lùi bước, mà là sự lựa chọn của trách nhiệm và tình thương. Suốt bốn năm đại học ở Đồng Hới, dù chương trình hỗ trợ trực tiếp của chương trình "Nâng bước em tới trường" dừng lại ở bậc phổ thông, nhưng sợi dây gắn kết giữa Hằng và Đồn Biên phòng Cà Xèng chưa bao giờ đứt đoạn. Các cán bộ của đồn vẫn thường xuyên hỏi thăm, kết nối các nguồn lực xã hội để em yên tâm đèn sách, hoàn thành xuất sắc khóa học.
Cầm tấm bằng cử nhân trên tay, Hằng tiếp tục đứng trước một lựa chọn khác. Với năng lực và trình độ của mình, cô hoàn toàn có thể tìm kiếm một công việc ổn định tại Đồng Hới với điều kiện sinh hoạt thuận lợi và nhiều cơ hội thăng tiến. Thế nhưng, ký ức về những ngày thơ bé thiếu thốn, hình ảnh những đứa trẻ người Rục lem luốc trong bản làng chưa có nhiều người đi học chuyên nghiệp để quay về dạy dỗ đã thôi thúc Hằng trở lại.
Hằng tâm sự rằng, tuổi thơ em tuy vất vả nhưng những ký ức đẹp đẽ nhất lại gắn liền với mái trường mầm non nơi bản làng. Em muốn mang những kiến thức hiện đại mình học được từ giảng đường đại học trở về, dùng chính tiếng nói, sự thấu hiểu văn hóa của người Rục để gieo những hạt mầm đầu tiên cho thế hệ đàn em nơi quê hương mình. Sự trở về của Hằng, với sự hỗ trợ, tạo điều kiện của chính quyền địa phương và các cán bộ Biên phòng, đã biến cô gái nhỏ được bộ đội cưu mang năm nào trở thành một cô giáo mầm non tận tụy ngay trên chính mảnh đất chôn nhau cắt rốn.
Những người lính nối dài nhịp cầu nhân ái
Câu chuyện trưởng thành và trở về của Cao Thị Lệ Hằng không phải là một trường hợp đơn lẻ, mà là một lát cắt tiêu biểu trong bức tranh lớn về công tác an sinh xã hội mà cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xèng đang ngày đêm bền bỉ thực hiện giữa đại ngàn Trường Sơn. Nếu như hành trình của Hằng đã đơm hoa kết trái, thì ngay dưới mái nhà chung của Đồn Biên phòng Cà Xèng hôm nay, một hành trình ươm mầm mới lại đang được các anh lặng lẽ tiếp nối.

Thiếu uý Cao Minh Lệ ân cần chỉnh trang trang phục cho các bé con nuôi đồn biên phòng
Từ tháng 8 năm 2026, nhịp sống vốn nghiêm trang, kỷ luật của những người lính Cà Xèng bỗng trở nên rộn ràng và ấm áp hơn bởi sự xuất hiện của hai thành viên đặc biệt. Đó là hai cậu học trò nhỏ người Rục được đơn vị nhận về ăn ở, sinh hoạt trực tiếp tại đồn theo mô hình "Con nuôi Đồn Biên phòng". Trong đó, cậu bé Dương mới chỉ học lớp 2, dáng người nhỏ nhắn, đôi mắt sáng và nụ cười hồn nhiên. Nhìn sự nhanh nhẹn, hòa đồng của em, ít ai hình dung được cậu bé ấy đã sớm phải chịu nỗi đau mồ côi cả cha lẫn mẹ.
Đón Dương và một người anh lớn tuổi hơn về đồn, những người lính biên cương đã tự nguyện nhận thêm về mình thiên chức của những người cha, người thầy. Một căn phòng khang trang, sạch sẽ với đầy đủ bàn học, giường tủ được bố trí gọn gàng ngay trong khuôn viên đơn vị. Mỗi sớm mai, khi sương núi còn giăng kín lối, các chiến sĩ lại thay nhau chở hai em đến trường, rồi chiều muộn lại đón về. Sau những giờ tuần tra biên giới hay bám địa bàn vất vả, mâm cơm của người lính có thêm tiếng cười nói trẻ thơ. Đêm xuống, dưới ánh đèn bàn ấm áp, những bàn tay vốn quen cầm súng giữ bình yên cho Tổ quốc lại kiên nhẫn cầm tay các em nắn nót từng nét chữ, giảng giải từng phép tính cộng trừ.
Điều đặc biệt và xúc động hơn cả là trong đội ngũ những người lính đang trực tiếp chăm lo cho bé Dương hôm nay có Thiếu úy quân nhân chuyên nghiệp Cao Minh Lệ (sinh năm 2003). Cũng giống như cô giáo Cao Thị Lệ Hằng, Minh Lệ là một người con của đồng bào Rục sinh ra và lớn lên tại bản Mò O Ồ Ồ (nay là bản Yên Hợp).

Thiếu úy Cao Minh Lệ đưa hai em nhỏ "con nuôi đồn biên phòng" đến trường vào buổi sáng
Trưởng thành từ sự đùm bọc của bản làng và bộ đội, Lệ nhập ngũ, rèn luyện tại Trường Trung cấp 24 Biên phòng rồi tình nguyện trở về công tác tại chính Đồn Biên phòng Cà Xèng. Nhìn cậu bé Dương quấn quýt bên mình mỗi sáng đến trường, Minh Lệ như thấy lại hình ảnh của chính mình thuở ấu thơ. Một người con của bản khoác áo lính trở về chăm sóc cho thế hệ mầm non của bản - vòng tuần hoàn của sự cống hiến và lòng biết ơn ấy đang diễn ra một cách tự nhiên và đẹp đẽ nhất giữa núi rừng Kim Phú.
Từ mái ấm biên cương đến thế trận lòng dân vững chắc
Sự gắn bó máu thịt giữa Đồn Biên phòng Cà Xèng với đồng bào Rục không chỉ dừng lại ở việc nâng đỡ những phận đời trẻ thơ, mà còn tỏa rộng ra thành công cuộc xóa đói giảm nghèo, thay đổi nếp nghĩ, cách làm cho cả cộng đồng. Trên những con đường men theo sườn núi đá vôi từ đồn vào bản Yên Hợp, dấu chân người lính đã in hằn qua bao mùa mưa lũ. Các anh xuống tận ruộng, cầm tay chỉ việc cho bà con từ cách làm đất, gieo mạ đến dẫn nước tưới tiêu.
Nhờ sự kiên trì ấy, hơn 5 hecta lúa nước tại bản Yên Hợp nay đã cho năng suất ổn định từ 4 đến 5 tấn mỗi hecta, giúp bà con từng bước tự chủ được lương thực. Chưa dừng lại ở cây lúa, những người lính tiếp tục kết nối với các trường đại học, đưa giống cây dứa mới về thử nghiệm trên diện tích gần 4 hecta, mở ra hy vọng về những hướng sinh kế bền vững hơn trên vùng đất khó.

Chiến sĩ Đồn Biên phòng Cà Xẻng giúp bà con thu hoạch lúa. Ảnh: Thanh trúc
Chính từ những việc làm thiết thực, xuất phát từ trái tim đến trái tim ấy, niềm tin của đồng bào Rục đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội đã được bồi đắp vững chắc. Như lời Bí thư Chi bộ bản Yên Hợp Cao Xuân Long chia sẻ, bà con nơi đây luôn coi cán bộ Biên phòng như người thân ruột thịt trong gia đình.
Nhìn lại hành trình của cô giáo Cao Thị Lệ Hằng, Thiếu úy Cao Minh Lệ hay ánh mắt rạng ngời của cậu bé Dương dưới mái nhà Cà Xèng, có thể thấy rõ sức mạnh lan tỏa kỳ diệu từ những việc làm thầm lặng của người lính biên cương. Mỗi đứa trẻ được nâng bước tới trường hôm nay không chỉ là một số phận được thay đổi, mà còn là một hạt nhân tri thức, một điểm tựa để xây dựng quê hương ngày mai. Khi những người con của bản làng trưởng thành và chọn quay trở về cống hiến bằng tri thức và màu áo lính, thì nơi biên viễn xa xôi này không chỉ có những cột mốc bằng đá hoa cương vững chãi, mà còn có một "thế trận lòng dân" trường tồn, ấm áp tình người giữa đại ngàn Trường Sơn

