Những người 'gieo chữ' trên non
Ở những xã vùng cao tại Thái Nguyên, dẫu còn nhiều khó khăn trong chặng đường "gieo chữ”, nhưng các thầy cô giáo vẫn bám trường, bám bản, một lòng gắn bó với học trò miền núi. Ngoài vượt suối vào bản thực hiện nhiệm vụ dạy học, các thầy cô còn đến nhà vận động học trò ra lớp, tìm cách thu hút các em đến trường.

Cô giáo Lý Thị Hằng hướng dẫn học viên lớp xóa mù chữ tại xóm Tân Kim, xã Thần Sa viết chữ.
Giúp học trò viết những ước mơ
Giữa vùng núi chủ yếu là đồng bào Dao sinh sống, điểm trường Thượng Kim, xóm Tân Kim, xã Thần Sa vẫn đều đặn vang lên tiếng đọc bài của trẻ thơ mỗi ngày. Ở đây có 10 học sinh tiểu học, được chia thành hai lớp ghép. Lớp 1 – 2 có bốn em, do cô Hà Thị Phương phụ trách; lớp 4 – 5 có sáu em, do cô Nguyễn Thị Vinh đứng lớp.
Gắn bó với các điểm trường ở Thần Sa từ năm 1995, cô giáo Nguyễn Thị Vinh đã có hơn 30 năm đứng lớp nơi vùng cao. Cô quen với những cung đường xa, mùa mưa nước suối dâng cao và cả những buổi học trò đến lớp quần áo lấm bụi đường. Cô chia sẻ: Ở điểm trường vùng cao, giáo viên chúng tôi không chỉ dạy chữ mà còn phải gần gũi, chăm chút cho từng em như con cháu trong nhà.

Giáo viên dạy lớp ghép ở điểm trường Thượng Kim, xóm Tân Kim, xã Thần Sa.
Với 28 năm trong nghề, cô giáo Hà Thị Phương cũng đã quen với những lớp học còn nhiều thiếu thốn. Dạy lớp ghép, cô phải chuẩn bị bài kỹ, phân chia thời gian hợp lý để học sinh ở từng khối đều được học tập. Từ những nét chữ đầu tiên đến phép tính, bài đọc, mỗi bước tiến của các em đều cần sự tận tâm, kiên trì của người dạy.
Trong lớp học nhỏ, em Triệu Thị Ngọc Trinh, học sinh lớp 4 chăm chú theo dõi bài giảng, em viết chữ cẩn thận, nắn nót dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Em nói với chúng tôi, ánh mắt trong veo: Chúng em rất yêu quý các cô giáo. Em muốn sau này trở thành cô giáo như cô Vinh và cô Phương.
Cô giáo Lê Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thần Sa cho biết: Trường có bốn điểm lẻ, trong đó Thượng Kim xa nhất, cách trường chính gần 20km. Đường vào điểm trường quanh co, phải qua nhiều con suối; những ngày mưa lớn, nước từ thượng nguồn đổ về cuốn theo đá lớn, khiến việc đi lại thêm khó khăn. Dù địa bàn cách trở, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn, nhà trường vẫn nỗ lực duy trì lớp học. Nhờ sự tận tụy của giáo viên và phối hợp của phụ huynh, chất lượng giáo dục tại điểm trường từng bước được giữ vững.
Xoá mù chữ cho người lớn tuổi
Ban ngày dạy học sinh tiểu học, tối đến, các cô giáo ở điểm trường Thượng Kim lại miệt mài với lớp xóa mù chữ dành cho người lớn. Theo thống kê, xã Thần Sa có 72 người chưa biết chữ; riêng xóm Tân Kim có hơn 20 người trong độ tuổi 15–60 chưa biết đọc, viết, phần lớn là đồng bào Dao.
Ông Lê Việt Bắc, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã, chia sẻ: Vận động người lớn đến lớp khó hơn trẻ em bởi ban ngày họ bận làm nương, đi học lại ngại tuổi cao, sợ học chậm. Vì vậy, cán bộ địa phương và giáo viên phải đến từng nhà động viên, đồng thời bố trí lịch học phù hợp. Khai giảng từ tháng 7-2026, lớp có 17 học viên, tập trung vào những kiến thức thiết thực như đọc, viết, tính toán và sử dụng điện thoại thông minh.
Vừa cho các học viên lớn tuổi đọc xong phần chữ trên bảng, tranh thủ giờ giải lao cô giáo Hà Thị Phương tâm sự với chúng tôi: Học viên trong lớp có trình độ không đồng đều. Vì thế, giáo viên phải kiên nhẫn hướng dẫn từng người. Bài học cũng được gắn với những tình huống gần gũi để học viên dễ hiểu, dễ nhớ. Điều khiến tôi vui nhất là sau một thời gian, nhiều người đã nhận ra mặt chữ, viết được họ tên và đọc được những từ thường gặp.
Tại lớp học xoá mù chữ tối hôm đó, chúng tôi gặp chị Lý Thị Xuân. Gần 50 tuổi mới biết viết tên mình, niềm vui mừng ấy của chị Xuân càng nhân lên gấp bội khi đã biết dùng điện thoại thông minh nhắn cho cô giáo. Chị bảo: Các cô vượt suối vào đây dạy học rất nhiệt tình nên mình cố gắng chăm chỉ đến lớp, không dám nghỉ buổi nào.
Lớp xóa mù chữ ở xóm Tân Kim có 17 học viên. Mỗi người đến lớp với một hoàn cảnh, một vốn hiểu biết khác nhau, nhưng đều có chung mong muốn biết đọc, biết viết để thuận tiện hơn trong cuộc sống. Khi đã biết chữ, họ có thể tự đọc những thông tin về sức khỏe, hiểu hướng dẫn trong sản xuất, tiếp cận các quy định cần thiết và sử dụng điện thoại chủ động hơn.
Để học sinh không dở dang việc học
Nếu ở Thần Sa, thầy cô ngày ngày vượt những cung đường xa để duy trì lớp học cho trẻ thơ, xóa mù chữ cho người lớn, thì tại xã vùng cao Văn Lăng, hành trình gieo chữ còn gắn với một nỗi lo khác: làm sao để học sinh không phải bỏ dở việc học vì hoàn cảnh kinh tế gia đình.

Giáo viên Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Văn Lăng đến tận nhà học sinh có ý định bỏ học để vận động các em quay trở lại trường.
Ở những bản người Mông của xã Văn Lăng, cái nghèo đôi khi khiến con đường đến trường của các em trở nên dang dở. Dương Thị Tâm, học sinh lớp 9 và em trai Dương Văn Quang, học sinh lớp 8, Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Văn Lăng, từng có ý định nghỉ học khi gia đình gặp khó khăn. Biết được hoàn cảnh ấy, nhà trường đã phối hợp với địa phương tìm cách giúp đỡ, đồng thời kết nối các nhà hảo tâm trao tặng vật dụng sinh hoạt cần thiết khi ở bán trú và một chiếc xe đạp để hai chị em thuận tiện đi lại.
Bằng những việc làm giản dị qua từng giờ lên lớp, qua từng bước chân vượt suối, băng đèo đến tận nhà vận động học sinh trở lại trường, trên những bản làng còn nhiều gian khó của Thái Nguyên, các thầy cô giáo vẫn ngày ngày lặng lẽ, bền bỉ với sự nghiệp trồng người, góp phần giữ lửa tri thức, chắp cánh ước mơ cho những thế hệ học trò vùng cao.
Nguồn Thái Nguyên: https://baothainguyen.vn/nhung-nguoi-gieo-chu-tren-non

