Những ngôi đền nơi biên giới

Những ngôi đền nơi biên giới Lào Cai không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là minh chứng cho quá trình hình thành, bảo vệ và phát triển vùng biên cương phía Bắc. Mỗi ngôi đền đều gắn với một câu chuyện lịch sử, một lớp trầm tích văn hóa của cộng đồng người Việt và các dân tộc thiểu số nơi đây. Cùng bước vào hành trình khám phá vẻ đẹp tâm linh nơi miền biên viễn qua từng khung hình và cảm nhận rõ hơn sức sống văn hóa đang được người dân nơi biên giới gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Đền Thượng

Đền Thượng (hay còn gọi là đền Thượng Lào Cai) nằm trên đỉnh núi Mai Lĩnh, là nơi thờ Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo và các vị thần trấn giữ vùng biên ải. Năm 1996, đền được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

Cây đa ngay dưới chân đền đã được công nhận là Cây Di sản Việt Nam từ năm 2012. Với vị trí đắc địa nơi biên giới, nằm bên dòng Nậm Thi trong xanh với phong cảnh sơn thủy hữu tình, gắn với những câu chuyện lịch sử hướng về cội nguồn dân tộc, đền Thượng trở thành điểm đến tâm linh của mỗi du khách khi tới Lào Cai.

Trong quần thể các di tích lịch sử - văn hóa ở phường Lào Cai, đền Thượng được xem là nơi thu hút đông đảo du khách thập phương về chiêm bái, vãn cảnh. Mỗi năm, đền Thượng thu hút hàng chục nghìn lượt khách tham quan, chiêm bái, đặc biệt là dịp Lễ hội đền Thượng, vào ngày Rằm tháng Giêng hằng năm.

Đền Mẫu

Cách đền Thượng không xa, đền Mẫu xưa nằm trong phố Bảo Thắng của châu Thủy Vĩ, tỉnh Hưng Hóa, nay thuộc phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai. Ngôi đền tọa lạc gần ngã ba sông Hồng - Nậm Thi và sát Cửa khẩu quốc tế Lào Cai, thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh - một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Hằng năm, đền tổ chức chính tiệc Thánh Mẫu vào ngày 3/3 âm lịch.

Được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa Quốc gia năm 2011, đền Mẫu thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến dâng hương, chiêm bái.

Đền nằm ngay cạnh Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, gần vị trí cột mốc biên giới 102 (2) nên thường thu hút rất đông du khách tới tham quan, chụp ảnh.

Đền Quan

Cách quần thể đền Thượng, đền Mẫu khoảng 1 km về phía Nam, đền Quan là nơi ghi dấu cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông thế kỷ XIII, khi Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn được giao trọng trách thống lĩnh các lực lượng phòng ngự biên cương. Tương truyền, vị trí tọa lạc của ngôi đền chính là nơi đặt trại giám quân của quân đội nhà Trần trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại ấy.

Hiện nay, ngôi đền là nơi tôn thờ Quan Đệ nhị Giám sát - vị thánh linh thiêng trong thần điện tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ của người Việt. Đền Quan đã được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh năm 2015. Đền Quan thu hút nhiều người dân và du khách thập phương tới dâng hương, chiêm bái.

Đền Quan mới trải qua đợt trùng tu, tôn tạo nên khang trang, sạch đẹp hơn.

Quần thể di tích đền Quan.

Đền Cấm

Đền Cấm thuộc phường Lào Cai, được dựng trên khu rừng cấm xưa – không gian thiêng của cộng đồng người Giáy (nơi từng diễn ra lễ cúng rừng của người dân trong vùng vào ngày Thìn đầu tiên của tháng Bảy âm lịch hằng năm). Qua quá trình cộng cư, người Việt tiếp nhận và hòa nhập tín ngưỡng này, tôn vị thần rừng thành một nữ thần trong hệ thống thờ Mẫu.

Tương truyền, thần đã hiển linh phù trợ quân Trần chống Nguyên - Mông và khuôn viên đền hiện còn có mộ năm vị quan binh nhà Trần như dấu tích của thời hào khí Đông A. Đền Cấm được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia năm 2001.

Không gian uy nghiêm, linh thiêng bên trong đền Cấm.

Mỗi dịp lễ tết, nhà đền và người dân thường dâng nhiều lễ vật để tỏ lòng thành kính, biết ơn và cảm tạ các vị thần đã che chở, bảo vệ người dân suốt những năm tháng qua.

Đền Vạn Hòa

Đền Vạn Hòa nằm tại thôn Cánh Chín, xã Vạn Hòa, hướng ra sông Hồng. Đây là nơi gắn với dấu chân hành quân của quân đội nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống Mông – Nguyên thế kỷ XIII, khi Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn chỉ huy phòng ngự biên cương. Tương truyền Đức Thánh Trần từng dừng chân nghỉ một đêm tại đây, vì vậy người dân đã dựng đền để tưởng nhớ công lao của ngài.

Hằng năm, đền tổ chức Lễ hội ngày 8 tháng Giêng và Lễ tưởng niệm ngày mất của Hưng Đạo Đại Vương vào 20 tháng 8 âm lịch. Đền Vạn Hòa được xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh năm 2017.

Tượng các vị thần được tôn thờ tại đền Vạn Hòa.

Giữa nhịp sống hiện đại, những ngôi đền thiêng vẫn lặng lẽ gìn giữ ký ức về một vùng đất từng là phên dậu của Tổ quốc, nơi con người gửi gắm ước vọng bình an và sự chở che của thần linh.

Hoàng Thương