Những người kể chuyện quê hương

Sinh viên tác nghiệp tại thực địa, ghi lại những câu chuyện về văn hóa, con người và điểm đến địa phương. Ảnh: NVCC

Qua mỗi chuyến đi, các bạn vừa tích lũy kỹ năng nghề nghiệp, vừa hình thành khả năng quan sát, lắng nghe và kể lại câu chuyện quê hương bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.

Đi để hiểu, kể để lan tỏa

Cuộc thi “Xây dựng sản phẩm truyền thông cho các điểm du lịch bản địa tại khu vực Đà Nẵng” do ngành Việt Nam học (Văn hóa - Du lịch), Trường Đại học Sư phạm( Đại học Đà Nẵng) tổ chức đã tạo cơ hội để sinh viên trong và ngoài trường tìm đến những làng nghề, món ăn, di tích, cảnh quan quen thuộc bằng một góc nhìn khác. Từ làng mộc Kim Bồng, nghề dệt chiếu đến nhịp chèo trên sông Thu Bồn, vẻ đẹp của Sông Đầm…, mỗi sản phẩm mang một lát cắt riêng, nhưng đều được hình thành từ những chuyến đi, những cuộc gặp và quá trình trực tiếp lắng nghe đời sống bản địa.

Với Nguyễn Đức Trí, thành viên đội Vi Vu Đường Phố, chuyến đi thực tế đến làng mộc Kim Bồng đã khiến những hiểu biết qua tư liệu trở nên cụ thể hơn. Trong các xưởng mộc, giữa tiếng đục, tiếng chạm và những câu chuyện của người thợ, nhóm nhận ra sức sống của Kim Bồng không chỉ nằm ở kỹ thuật thủ công lâu đời, mà trước hết ở những con người vẫn ngày ngày bám nghề. Vì vậy, thay vì chỉ tìm những khuôn hình đẹp, các bạn chọn đặt người thợ và câu chuyện tiếp nối nghề vào trung tâm sản phẩm.

“Trước chuyến đi, chúng em nghĩ mình đang tìm kiếm một câu chuyện để kể. Nhưng sau chuyến đi, chúng em nhận ra Cẩm Kim vốn đã là một câu chuyện rất đẹp. Điều mình cần làm là lắng nghe thật kỹ, cảm nhận thật sâu và kể lại bằng sự chân thành của người trẻ”, Trí chia sẻ.

Sự thay đổi ấy cũng khiến nhóm nhìn điểm đến khác đi: Không chỉ bằng những gì hiện ra trước ống kính, mà bằng con người, ký ức và những lớp văn hóa làm nên bản sắc của vùng đất.

Nếu đội Vi Vu Đường Phố đi từ câu chuyện người giữ nghề, Nguyễn Minh Hải Uyên, sinh viên Khoa Du lịch, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, lại chọn một chất liệu rất quen thuộc để thử cách kể mới. Với “Nước mắm Ngọc Lan - Vàng trong giọt biển”, nhóm mượn hình ảnh thuật giả kim như một ẩn dụ cho hành trình cá, muối, nắng, gió và thời gian kết tinh thành giọt mắm.

Theo Uyên, điều khó ở đây là cách giúp người xem cảm nhận được câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm. “Sự sáng tạo không làm thay đổi bản chất của văn hóa, mà làm nổi bật những giá trị vốn có” - Uyên nói.

Uyên cho rằng lợi thế của người trẻ là biết sử dụng ngôn ngữ mạng xã hội để đưa những giá trị truyền thống đến gần công chúng hơn. Nhưng để kể thuyết phục, trước hết phải hiểu điều mình muốn chuyển tải.

Giảng đường và hành trình nuôi dưỡng người kể chuyện

Theo TS Ngô Thị Hường, Trưởng ngành Việt Nam học (Văn hóa - Du lịch), Trường Đại học Sư phạm, Trưởng ban tổ chức cuộc thi, việc lựa chọn chủ đề xây dựng sản phẩm truyền thông cho các điểm du lịch bản địa xuất phát từ định hướng gắn đào tạo với thực tiễn, đồng thời khuyến khích sinh viên tham gia quá trình gìn giữ và lan tỏa các giá trị địa phương.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng coi trọng trải nghiệm và bản sắc, truyền thông sáng tạo được xem là một cách để văn hóa, lịch sử và con người của mỗi vùng đất đến gần hơn với công chúng. “Thông qua cuộc thi, chúng tôi mong muốn mỗi sản phẩm còn là một câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa địa phương”, TS Hường cho biết.

Theo bà, giá trị lớn nhất của những chuyến thực địa nằm ở việc sinh viên được tiếp xúc trực tiếp với đời sống. Những câu chuyện từ người dân, tri thức bản địa hay trải nghiệm tại làng nghề, điểm đến giúp các em có được những cảm nhận mà sách vở hay internet khó thay thế.

Từ đó, sản phẩm làm ra cũng chân thực hơn, đồng thời giúp người học hình thành ý thức rõ hơn về trách nhiệm đối với những giá trị đang được cộng đồng gìn giữ.

Ở góc độ rộng hơn, TS Hường cho rằng các bài tập, đồ án hay sản phẩm truyền thông của sinh viên có thể trở thành nguồn tư liệu và ý tưởng sáng tạo trong quảng bá hình ảnh, điểm đến, bản sắc văn hóa Đà Nẵng. Lợi thế của người trẻ nằm ở góc nhìn mới, cách thể hiện linh hoạt và khả năng sử dụng các nền tảng số để đưa câu chuyện địa phương đến gần hơn với công chúng.