Những người phụ nữ đứng sau nỗ lực phòng thủ thành phố Taiz ở Yemen

Hiện trường đổ nát sau một vụ không kích do Saudi Arabia tiến hành nhằm vào một khu chợ ở Taiz, Tây Nam Yemen, ngày 27/9/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Các sáng kiến này hình thành tự phát sau khi giao tranh tái bùng phát vào đầu tháng 9 tại vùng nông thôn phía Tây tỉnh Taiz, giữa lực lượng chính phủ Yemen được quốc tế công nhận và được Saudi Arabia hậu thuẫn và lực lượng Houthi được Iran ủng hộ.

Ban đầu, các tình nguyện viên nữ cùng nhau làm bánh quy gửi đến những người đang chiến đấu ở tiền tuyến. Theo bà Amira al-Saghir, một nhà hoạt động tham gia chiến dịch, mục tiêu là tăng cường sự gắn kết giữa cộng đồng ủng hộ với các binh sĩ và lực lượng kháng chiến nhân dân thân chính phủ đang bảo vệ thành phố bị bao vây, nơi hứng chịu các đợt pháo kích hằng ngày trong bối cảnh nguy cơ giao tranh lan rộng.

Sáng kiến nhanh chóng thu hút đông đảo phụ nữ tham gia và nhận được sự hưởng ứng trên mạng xã hội. Song song với hoạt động làm bánh là chiến dịch cộng đồng nhằm cung cấp lương thực, nhu yếu phẩm và vũ khí cho lực lượng chiến đấu, với sự đóng góp của người dân từ nhiều huyện và làng mạc trong tỉnh.

Tại Yemen, phần lớn phụ nữ không trực tiếp tham gia chiến đấu trong cuộc nội chiến bùng phát từ năm 2014. Thay vào đó, họ tìm cách góp sức bảo vệ thành phố và hỗ trợ những người đang chiến đấu tại các tuyến đầu.

Sau gần 4 năm tương đối yên ắng kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn do Liên hợp quốc làm trung gian được thiết lập vào tháng 4/2022, lực lượng Houthi mở chiến dịch tiến công trên bộ quy mô lớn tại phía Tây tỉnh Taiz vào đầu tháng 9. Lực lượng này nhanh chóng giành quyền kiểm soát nhiều khu vực dọc bờ biển Biển Đỏ, trong đó có thành phố cảng chiến lược Mocha ngày 10/9, qua đó mở rộng sự hiện diện tại khu vực quanh eo biển Bab al-Mandeb, một tuyến hàng hải quan trọng.

Houthi sau đó tiếp tục tiến về các khu vực khác của tỉnh Taiz, kiểm soát những tuyến đường huyết mạch dẫn vào thủ phủ tỉnh và gần như bao vây thành phố. Lực lượng chính phủ đã tiến hành các đợt phản công, song quyền kiểm soát tại một số khu vực vẫn chưa được phân định rõ ràng.

Vòng vây tái lập khiến việc đi lại của người dân và vận chuyển hàng thiết yếu vào thành phố bị hạn chế nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng thiếu lương thực, nhiên liệu và thuốc men.

Từ làm bánh đến quyên góp mua đạn dược

Bà Khadija al-Majidi, một nhà hoạt động tại địa phương, đã bắt đầu vận động quyên góp vũ khí cũng như lương thực cho các lực lượng chính phủ ở Taiz: Ảnh do bà Khadija al-Majidi cung cấp

Khi giao tranh gia tăng, các hoạt động của phụ nữ cũng dần thay đổi. Từ việc làm bánh quy và tổ chức các chuyến xe chở lương thực đến những bếp ăn phục vụ lực lượng chiến đấu, họ chuyển sang vận động tiền để mua đạn dược.

Những người tham gia cho biết họ buộc phải hành động trước nguy cơ thành phố rơi vào tay Houthi.

Sự chuyển hướng diễn ra khi ngày càng nhiều huyện nông thôn bị mất quyền kiểm soát. Một số nhà tài trợ bắt đầu yêu cầu sử dụng một phần tiền đóng góp để mua đạn dược cho lực lượng chiến đấu.

Theo bà al-Saghir, những thông tin và ý kiến tranh luận trên mạng xã hội về tình trạng thiếu đạn dược của lực lượng chính phủ tại Taiz cũng góp phần thúc đẩy sự thay đổi này. Các thông tin cho rằng lực lượng bảo vệ thành phố không có đủ đạn để duy trì phòng tuyến đã khiến nhiều người chú ý hơn đến nhu cầu hỗ trợ quân sự.

Các sáng kiến sau đó phát triển nhanh chóng, thu hút thêm nhiều phụ nữ tham gia, trong đó có bà Huriya Wabel, một nhà hoạt động nhân đạo.

“Sau khi chứng kiến tình hình giao tranh ngày càng nghiêm trọng và nguy cơ đối với thành phố, chúng tôi nhận thấy cần có hành động thiết thực để hỗ trợ quân đội, không chỉ bằng lương thực, quần áo mà còn cả vũ khí, nhất là khi Taiz đang bị bao vây và việc tiếp tế ngày càng khó khăn”, bà Wabel nói.

Bà cho biết nhiều dân thường muốn tham gia cùng lực lượng chính phủ để bảo vệ thành phố nhưng không có vũ khí. Vì vậy, nhóm của bà quyết định dành nhiều nguồn lực hơn cho hoạt động hỗ trợ này trong giai đoạn hiện nay.

Nỗ lực bảo vệ thành phố giữa vòng vây

Khu vực bờ biển ở tỉnh Taiz, Yemen, ngày 7/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Đối với bà Khadija al-Majidi, việc chuyển từ cung cấp hàng cứu trợ sang tiếp tế vật tư quân sự xuất phát từ mối lo ngại ngày càng lớn về tình hình an ninh tại Taiz.

“Khi lực lượng đối phương tiến đến cửa ngõ thành phố và bao vây hoàn toàn để chuẩn bị tiến công, trong khi người dân, gia đình và con cái đều có nguy cơ bị sát hại, bắt giữ hoặc phải rời bỏ nhà cửa, các bạn mong chúng tôi sẽ làm gì?”, bà al-Majidi .

Khi trả lời phỏng vấn, bà vừa trở về từ khu vực giao tranh quanh núi Jabal Sabir, ngọn núi nằm phía Nam và nhìn xuống thành phố Taiz.

Đó là chuyến đi thứ hai của bà ra tiền tuyến trong ngày. Bà đã chuyển số đạn dược và vật tư quân sự trị giá khoảng 3.000 USD cho chỉ huy tại mặt trận, cùng quần áo mùa đông, giày dép, lương thực và các nhu yếu phẩm khác.

Sau hơn 10 năm sống trong cuộc chiến tại Yemen, bà cho biết mình không còn quá lo sợ khi đến những khu vực đang diễn ra giao tranh.

Theo bà, việc thường xuyên đến tiền tuyến giúp những người tham gia hoạt động hỗ trợ dần vượt qua nỗi sợ hãi, đồng thời tận mắt chứng kiến tinh thần và sự quyết tâm của các binh sĩ trong nỗ lực bảo vệ thành phố.

Trong bối cảnh hoạt động gây quỹ ngày càng mở rộng, ngày 8/10, ban phụ nữ thuộc Hội đồng Tối cao về Kháng chiến Nhân dân tại Taiz phát động chiến dịch nhằm trang bị súng trường và đạn dược cho 10.000 chiến binh ủng hộ chính phủ.

Hội đồng kêu gọi người dân Yemen trong nước và ở nước ngoài đóng góp cho chiến dịch.

Diễn biến này phản ánh tình hình giao tranh căng thẳng tại Taiz, nơi lực lượng chính phủ phải đối mặt với các đợt tiến công hằng ngày của Houthi, đồng thời tìm cách tổ chức phản công. Vòng vây càng kéo dài, những khó khăn cả về quân sự lẫn nhân đạo tại thành phố càng gia tăng.

Bà al-Saghir và bà al-Majidi cho biết phần lớn tiền quyên góp đến từ người Yemen sinh sống ở nước ngoài. Tuy nhiên, người dân tại địa phương cũng đóng góp trong khả năng của mình, bất chấp những khó khăn do khủng hoảng nhân đạo gây ra.

Theo bà al-Saghir, một phụ nữ có chồng đang phục vụ trong quân đội đã quyên góp cả nhẫn cưới. Bà al-Majidi cũng kể về những phụ nữ sẵn sàng trao tặng đồ trang sức bằng vàng để hỗ trợ chiến dịch.

Al-Saghir nhớ lại trường hợp một phụ nữ mang đến nhà bà những phong bì đựng tiền Yemen và Saudi Arabia. Trên các phong bì, người này viết: “Nếu được Chúa phù hộ, chúng ta sẽ chiến thắng. Hãy dùng số tiền này mua đạn dược cho các binh sĩ”.