Những nội dung cơ bản cần lưu ý trong quá trình thực hiện Luật Bảo vệ bí mật nhà nước

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước số 117/2025/QH15 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực thi hành từ 1/3/2026.

Những nội dung cơ bản cần lưu ý trong quá trình thực hiện Luật:

"Mạng LAN độc lập" là mạng được giới hạn trong phạm vi một trụ sở cơ quan, tổ chức, đơn vị, không kết nối với mạng Internet, mạng viễn thông. Đối với đơn vị có 02 trụ sở độc lập trở lên, được tách riêng ở 02 địa chỉ khác nhau thì khi kết nối mạng máy tính với nhau không được xác định là "mạng LAN độc lập" theo quy định của Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 và mạng này khi sử dụng để soạn thảo, lưu giữ, truyền đưa, gửi, nhận bí mật nhà nước phải sử dụng giải pháp mã hóa cơ yếu hoặc quy định khác của pháp luật có liên quan.

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 bổ sung quy trình bảo vệ đối với cả tài liệu bí mật nhà nước là dự thảo văn bản. Theo đó, dự thảo văn bản chứa nội dung bí mật nhà nước phải được người soạn thảo đề xuất người có thẩm quyền xác định bí mật nhà nước, độ mật của bí mật nhà nước và đóng dấu chỉ độ mật, dấu thời hạn bảo vệ bí mật nhà nước để bảo vệ, phòng ngừa lộ, mất bí mật nhà nước, làm căn cứ xử lý hành vi vi phạm. Như vậy, quy trình bảo vệ và xử lý hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước đối với dự thảo văn bản chứa nội dung bí mật nhà nước được thực hiện tương tự như tài liệu bí mật nhà nước được ký, ban hành chính thức.

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 đã bãi bỏ quy định về thủ tục xin phép mang tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước ra khỏi nơi lưu giữ phục vụ công tác ở trong nước để giảm bớt thủ tục hành chính nội bộ và phù hợp với thực tiễn công tác bảo vệ bí mật nhà nước hiện nay. Tuy nhiên, việc mang tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước ra khỏi nơi lưu giữ phục vụ công tác trong nước phải đảm bảo nguyên tắc liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ được giao (người được giao nhiệm vụ xử lý, giải quyết công việc liên quan đến tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước mang ra khỏi nơi lưu giữ) và có trách nhiệm, biện pháp bảo vệ an toàn không để xảy ra lộ, mất tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước.

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 quy định việc tiêu hủy tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước độ Tối mật, độ Mật không phải thành lập hội đồng nhằm phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính nội bộ. Tuy nhiên, tiêu hủy tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước là hoạt động quan trọng, bí mật nhà nước bị tiêu hủy sẽ không thể khôi phục để sử dụng tiếp. Do đó, khi triển khai thực hiện quy định này cần phải xem xét, đánh giá thận trọng, chỉ thực hiện tiêu hủy khi tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước đã hết giá trị sử dụng, không cần thiết phải lưu giữ và cần có biện pháp kiểm soát, quản lý chặt chẽ để tránh tình trạng lạm dụng quy định mở tại Luật để tiêu hủy.

Thực tiễn hiện nay, nhiều cơ quan, tổ chức, địa phương có nhu cầu tận dụng máy tính đã từng kết nối với mạng Internet để soạn thảo, lưu giữ bí mật nhà nước, nhưng Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2018 nghiêm cấm hành vi này nên nhiều cơ quan, tổ chức, địa phương gặp khó khăn trong sử dụng khi máy tính này được bảo đảm an ninh, an toàn. Để khắc phục vướng mắc, bất cập nêu trên, Luật Bảo vệ bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 đã bổ sung quy định cho phép các ban, bộ, ngành, địa phương được sử dụng máy tính này để soạn thảo, lưu giữ bí mật nhà nước khi đã được bảo đảm an ninh, an toàn, phòng, chống xâm phạm bí mật nhà nước.

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước năm 2025 cho phép triển khai, sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo vào công tác bảo vệ bí mật nhà nước để phù hợp với chủ trương tăng cường ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào mọi mặt công tác và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, nhưng quá trình triển khai cần lưu ý tuân thủ các quy định của Luật Bảo vệ bí mật nhà nước (như hệ thống phần mềm phải đảm bảo an ninh, an toàn, máy tính cài đặt phần mềm không được kết nối mạng Internet, mạng viễn thông…), đặc biệt là vi phạm các quy định bị nghiêm cấm tại Luật. Ngoài ra, cần phải tuân thủ quy định của Luật An ninh mạng, Luật Cơ yếu, Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Trí tuệ nhân tạo; trong đó, cần chú ý nghiên cứu quy định tại Luật An ninh mạng và Luật Trí tuệ nhân tạo vừa được thông qua tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.