Những nông dân dám nghĩ, dám làm

Ông Phan Ngọc Anh (áo trắng, thứ 5 từ trái sang) trong lễ bàn giao nhà Đại đoàn kết tại địa phương. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Từ vùng đất bạc màu đến cơ nghiệp trăm tỷ

Những năm 1980, vùng gò đồi ở xã Duy Phú, nay là xã Thu Bồn, còn là vùng đất hoang vu và nhiều khó khăn. Đất đai mấp mô, bạc màu, sản xuất phụ thuộc nhiều vào thời tiết, trong khi điều kiện vốn liếng và kỹ thuật của người dân còn hạn chế.

Giữa vùng đất ấy, ông Phan Ngọc Anh (sinh năm 1955) lại nhìn thấy một cơ hội khác biệt. Thay vì để đất hoang hóa, ông bắt tay cải tạo từng khu đất, gây dựng mô hình kinh tế tổng hợp vườn - ao - chuồng (VAC). Trên trang trại, những cây giống hồ tiêu, cam, quýt, ổi, vải, chanh... được trồng theo hướng hữu cơ, bên cạnh đó là trại nuôi gà, vịt, cá…

Sau hàng chục năm cải tạo, gắn bó, vùng đất khó dần thay đổi diện mạo. Hiện trang trại của ông cho sản lượng mỗi năm khoảng hơn 20 tấn trái cây và 5 tấn thịt các loại.

Nhìn thấy lợi thế của trang trại nằm gần Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn, ông Anh tính toán hướng đi mới: kết hợp nông nghiệp với du lịch. Ông vừa chú trọng sản xuất nông nghiệp, vừa tạo không gian đẹp và thoáng mát để du khách tham quan, nghỉ dưỡng và tìm cách tạo ra những giá trị mới cho đất.

Nếu hành trình với nông nghiệp là câu chuyện của sự kiên trì thì hành trình kinh doanh của ông Phan Ngọc Anh lại cho thấy một tư duy mở rộng và thích ứng.

Công ty TNHH Vật liệu xây dựng Phan Ngọc Anh do ông thành lập năm 2001 đến nay đã ổn định với 3 cơ sở sản xuất gạch tuynel trên tổng diện tích hơn 15ha, sản lượng khoảng 100 triệu viên gạch mỗi năm. Doanh thu toàn trang trại đạt hơn 110 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 10 tỷ đồng/năm.

Nhưng điều đáng nói là phía sau những con số ấy còn là hàng trăm việc làm được tạo ra cho người dân địa phương, với thu nhập khoảng 8-10 triệu đồng/người/tháng.

Doanh nghiệp của ông Anh đã hỗ trợ xây dựng 40 căn nhà với tổng trị giá hơn 2 tỷ đồng tại Duy Xuyên, Tiên Phước, Nông Sơn, Phước Sơn (cũ). Trong xây dựng nông thôn mới, ông và doanh nghiệp đã đóng góp gần 30 tỷ đồng để làm đường bê tông, tường rào, nhà văn hóa thôn... và đóng góp cho các hoạt động khuyến học, nhân đạo.

Ông Phan Ngọc Anh chia sẻ: “Những năm qua, tôi chú trọng mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh sang các lĩnh vực nhà hàng, khách sạn, hồ nước, bể bơi... và phát triển du lịch nông nghiệp. Dù làm gì đi nữa tôi quan niệm rằng bản thân mình sống phải có ích cho cộng đồng, phải để lại điều gì đó cho đời”.

Tình yêu trở thành động lực giữ nghề

Tại phường Hải Vân, ông Bùi Thanh Phú lại bắt đầu câu chuyện của mình từ những chum nước mắm quen thuộc của gia đình.

Nghề làm nước mắm Nam Ô đã được truyền qua nhiều thế hệ trong gia đình ông nhưng bước vào thời kỳ hiện đại, nghề truyền thống ấy đứng trước không ít khó khăn, thách thức. Công việc nặng nhọc, thu nhập bấp bênh, trong khi lớp trẻ ngày càng ít người muốn tiếp nối và làm nghề.

Ông Phú hiểu rất rõ điều đó, bản thân ông từng có một con đường nghề nghiệp khác. Tốt nghiệp đại học chuyên ngành Công nghệ thông tin, sau đó hoàn thành chương trình thạc sĩ về Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh, ông có công việc ổn định tại Trường THPT Phạm Phú Thứ.

Thế nhưng, trong lòng ông vẫn canh cánh một câu hỏi: Nếu những người trẻ trong gia đình và làng nghề đều rời bỏ nghề truyền thống, ai sẽ là người tiếp tục. Năm 2016, ông quyết định thành lập Công ty TNHH Mắm Hồng Hương và đó không chỉ là một quyết định kinh doanh mà còn là lựa chọn gắn với trách nhiệm gìn giữ nghề của cha ông. Ông bắt đầu từ chính những giá trị cốt lõi của nghề mắm Nam Ô.

Nhưng ông không giữ nghề theo cách cũ mà mạnh dạn đổi mới bao bì, mẫu mã, nâng cao yêu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm, chủ động tham gia các hội chợ, hội nghị kết nối cung cầu để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Ông Bùi Thanh Phú (phường Hải Vân), người xây dựng thương hiệu nước mắm Nam Ô Hương Làng Cổ. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Sản phẩm được chứng nhận đạt tiêu chuẩn quốc tế HACCP, đạt chuẩn OCOP 4 sao của thành phố Đà Nẵng năm 2020 cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Hiện doanh nghiệp đạt doanh thu hơn 2 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm cho hơn 10 lao động và thu mua sản phẩm của 5 hộ dân địa phương.

Ông Phú chú trọng kết hợp giữa truyền thống và đổi mới, tìm cách làm cho những giá trị vốn có của sản phẩm có cơ hội bước ra khỏi phạm vi làng nghề, không ngại thay đổi phương thức sản xuất, quảng bá và kinh doanh.

Ông Phú cho biết, cơ sở đang hướng tới mô hình kết hợp nghề mắm truyền thống với du lịch trải nghiệm.

“Đến với Nam Ô, du khách có thể tìm hiểu quy trình làm nước mắm, tận mắt chứng kiến những chum mắm được ủ theo phương pháp truyền thống và trải nghiệm các giá trị văn hóa - lịch sử, di tích tại làng nghề. Hướng đi này có thể giúp Nam Ô trở thành điểm đến văn hóa, trải nghiệm đặc trưng của Đà Nẵng, đồng thời giúp lan tỏa sản phẩm làng nghề tới cộng đồng”, ông Phú chia sẻ.

Gần 20 năm gắn bó với cây cảnh

Ở một câu chuyện khác, ông Lê Văn Khoa (sinh năm 1970), phường Hòa Cường, tìm thấy cơ hội từ nghề trồng hoa và cây cảnh.

Gần 20 năm qua, ông Khoa gắn bó với nghề và sở hữu khu vườn rộng 6.000m2 giữa lòng phố. Khu vườn có khoảng 500 cây cảnh đủ chủng loại trị giá hơn 7 tỷ đồng.

Ông Lê Văn Khoa chăm sóc cây cảnh. Ảnh: HOÀNG LIÊN

Nhưng để có được khu vườn ấy, ông Khoa không chỉ bỏ vốn mà còn dành toàn bộ thời gian và tâm huyết để nuôi dưỡng nguồn đam mê.

Ông Khoa không ngừng học hỏi, tự đúc kết kinh nghiệm trong quá trình đánh chuyển và chăm sóc những cây công trình lâu năm.

Những cây có tuổi đời cao, dáng độc đáo, vẻ đẹp tự nhiên được ông tìm mua từ nhiều địa phương rồi đưa về chăm sóc, tạo dáng và nuôi dưỡng. Đối với những cây lớn có thể mất nhiều năm chăm sóc mới đạt giá trị như mong muốn.

Vì thế, nghề cây cảnh không chỉ cần vốn mà còn cần kiến thức, mắt thẩm mỹ và sự bền bỉ. Ông chủ động nghiên cứu kỹ thuật ghép cành, tạo dáng hoa, cây cảnh; đồng thời phát triển dòng cây công trình phục vụ các khu đô thị, nhà vườn, biệt thự...

Sau gần hai thập niên, mô hình mang lại cho gia đình ông khoảng 1 tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho 30 lao động với mức thu nhập từ 10-12 triệu đồng/người/tháng.

Từ nghề cây cảnh, ông còn phát triển đội xe tải gồm 7 chiếc chuyên vận chuyển, cẩu cây, cắt tỉa cây xanh, phục vụ cả hoạt động của gia đình và khách hàng.

Là Chi hội trưởng Chi hội cây cảnh của phường, ông thường xuyên chia sẻ kỹ thuật trồng, chăm sóc và tạo dáng cây cho hội viên. Ông cũng tích cực tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện, giúp đỡ hoàn cảnh khó khăn, đồng bào nghèo ở các xã miền núi cao của thành phố.

Có thể thấy, ba người nông dân, ba câu chuyện và ba hướng đi khác biệt. Nhưng ở họ đều có một điểm chung, đó là không chấp nhận khó khăn và luôn tìm cách tạo ra những giá trị mới. Đó là tinh thần dám nghĩ, dám làm của nông dân trong thời kỳ đổi mới, xứng đáng với những giá trị được tôn vinh.

Chủ tịch Hội Nông dân thành phố Lê Thị Minh Tâm nhận xét, những tấm gương nói trên như ông Phan Ngọc Anh, ông Lê Văn Khoa, ông Bùi Thanh Phú... là những nông dân điển hình, tiêu biểu về tinh thần năng động, sáng tạo, giàu ý chí vươn lên; đặc biệt ở họ còn là tinh thần mạnh dạn đổi mới, sáng tạo trong lao động, sản xuất và tạo giá trị cho cộng đồng.

Đặc biệt, ông Phan Ngọc Anh không chỉ là một tấm gương nông dân xuất sắc trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh mà ông còn là tấm gương của một con người luôn sẻ chia với cộng đồng, xã hội, đóng góp cho công cuộc xây dựng nông thôn mới ở các làng quê.

Ban Tổ chức Chương trình Tự hào Nông dân Việt Nam 40 năm Đổi mới năm 2026 vừa công bố danh sách 96 cá nhân được bình chọn danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”. Lễ tôn vinh và trao danh hiệu sẽ diễn ra tối 12/10 tại Hà Nội, truyền hình trực tiếp trên VTV.

Theo Ban Tổ chức, Hội đồng bình chọn đã tiếp nhận 127 hồ sơ đề cử từ cấp cơ sở và lựa chọn 96 cá nhân qua nhiều vòng xét chọn.

Tiêu chí năm nay tập trung vào 4 nhóm: nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi; tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới hoặc bảo vệ an ninh Tổ quốc; tham gia liên kết sản xuất, kinh doanh theo chuỗi; ứng dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp, nông thôn...

Tại Đà Nẵng, ba gương mặt điển hình xuất sắc được vinh danh đợt này gồm: ông Phan Ngọc Anh, ông Bùi Thanh Phú và ông Lê Văn Khoa.