Những phụ nữ lặng lẽ bám đá mưu sinh ở vùng biển Cửa Hiền
Thủy triều vừa rút xuống cũng là lúc những người phụ nữ nơi biển Cửa Hiền (xã Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An) bắt đầu bước chân lên những bãi đá lởm chởm, theo con nước rút để mưu sinh bằng nghề đục hàu - một công việc nhọc nhằn, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy nhưng đã gắn bó với họ suốt nhiều năm tháng.
Dưới cái nắng như đổ lửa, trên những mỏm đá trơn trượt, sắc nhọn, công việc của họ bắt đầu bằng những động tác quen thuộc: cúi người, tìm kiếm cụm hàu nhỏ bám chặt vào đá. Dụng cụ lao động chỉ là những thanh sắt thô sơ do chính họ tự chế. Một đầu được mài nhọn để cạy hàu, đầu còn lại dẹt để tách phần ruột. Nhìn qua thì đơn giản, nhưng để lấy được những con hàu nhỏ bé nằm sâu trong lớp vỏ cứng và bám chặt vào kẽ đá lại đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.

Nghề đục hàu, một công việc nhọc nhằn, tiềm ẩn nhiều hiểm nguy nhưng đã gắn bó với những phụ nữ này suốt nhiều năm tháng.
Mỗi nhát đục phải thật dứt khoát và rất cần chính xác. Chỉ cần lệch tay một chút, lớp vỏ sắc bén của hàu có thể cứa vào da thịt, gây nên những vết thương đau rát. Những vết xước, những lần trượt chân trên nền đá ướt lạnh đã trở thành quen thuộc đối với họ. Dường như, những vết thương ấy không còn khiến họ bận tâm, bởi nó đã trở thành một phần không thể tách rời của nghề.
Giữa cái nắng miền biển, hơi nóng từ mặt đá hắt lên khiến không gian như đặc quánh lại. Mồ hôi thấm ướt lưng áo, hòa cùng vị mặn của gió biển. Nhưng giữa sự khắc nghiệt ấy, những người phụ nữ vẫn lặng lẽ làm việc, cúi mình trên từng mảng đá, kiên trì tìm kiếm từng con hàu nhỏ.
Bà Nguyễn Thị Luyến (73 tuổi), một người dân địa phương, chia sẻ: Bà gắn bó với nghề đục hàu này đã mấy chục năm, công việc này cần sự khéo tay hơn sức. Đá thì trơn, hàu thì sắc, cứa vào tay là chuyện thường. Già rồi nhưng còn làm được thì vẫn phải làm, kiếm được đồng ra đồng vào.
Không chỉ riêng bà Luyến, nhiều phụ nữ khác ở Cửa Hiền cũng xem việc bám đá đục hàu là một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Dù biết rõ sự vất vả và rủi ro luôn hiện hữu, họ vẫn kiên trì gắn bó, bởi đây là một trong những sinh kế chính của gia đình.

Mỗi nhát đục phải thật dứt khoát và cũng cần chính xác
Hàu ở Cửa Hiền là loại hàu tự nhiên, thường có kích thước nhỏ hơn so với hàu nuôi nhưng lại có thịt chắc, vị đậm và thơm. Chính điều này khiến chúng được thương lái và du khách ưa chuộng. Tuy nhiên, để có được những mẻ hàu ấy, người lao động phải đánh đổi bằng rất nhiều công sức.
Một buổi làm việc kéo dài theo con nước, tùy vào độ dày của hàu bám trên đá và điều kiện thời tiết, mỗi người có thể thu được từ nửa ký đến chưa đầy một ký ruột hàu. Có ngày thuận lợi, họ có thể kiếm được số tiền đủ để chi tiêu trong gia đình. Nhưng cũng có những ngày kém may mắn, cả buổi lao động chỉ thu về vài chén nhỏ, khiến cuộc sống luôn trong trạng thái bấp bênh.
Bà Ngô Thị Tính (64 tuổi) cho biết, giá hàu thường dao động khoảng 150.000 - 160.000 đồng mỗi kilogram. Tuy nhiên, nguồn thu không ổn định, phụ thuộc hoàn toàn vào con nước và lượng hàu. Những ngày thu được nhiều, bà tranh thủ bán ngay cho thương lái hoặc mang ra chợ để kịp phiên. Còn những ngày ít ỏi, số tiền kiếm được chỉ đủ chi tiêu tối thiểu.
Những đôi bàn tay của họ là minh chứng rõ ràng nhất cho sự vất vả. Làn da sạm đi vì nắng, những vết chai sần, những vết cắt chằng chịt theo năm tháng. Nhưng ẩn sau đó là sự kiên cường và bền bỉ. Họ không than vãn, không phàn nàn, chỉ lặng lẽ làm việc như một thói quen, như một trách nhiệm đối với gia đình.
Khi con nước bắt đầu dâng trở lại, những người phụ nữ cũng dần rời khỏi bãi đá. Trên tay họ là những chiếc hũ nhựa chứa đầy ruột hàu, thành quả của một ngày lao động vất vả. Bãi đá dần vắng bóng người, trả lại sự yên tĩnh cho biển cả.
Ánh nắng cuối ngày dần tắt sau đường chân trời, nhuộm vàng cả không gian. Những bước chân chậm rãi rời bãi, mang theo sự mệt mỏi nhưng cũng chất chứa một niềm vui giản dị. Đó là niềm vui của những người đã tự tay lao động để kiếm sống, dù công việc có khắc nghiệt đến đâu.
Ở Cửa Hiền, con nước vẫn ngày ngày lên xuống theo chu kỳ bất tận. Và theo vòng quay ấy, những người phụ nữ lại tiếp tục hành trình quen thuộc của mình. Họ quay lại bãi đá khi thủy triều rút, mang theo hy vọng và sự bền bỉ. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, họ vẫn chọn bám biển, bám đá như một cách để giữ lấy sinh kế.
Công việc đục hàu không chỉ đơn thuần là kiếm sống, mà còn là biểu tượng cho sức chịu đựng và tinh thần kiên cường của người phụ nữ miền biển. Giữa thiên nhiên khắc nghiệt, họ vẫn không ngừng nỗ lực, từng ngày, từng giờ, chắt chiu từng thành quả nhỏ bé để nuôi dưỡng cuộc sống.











