Những quyết sách của ông Trump khiến đảng Cộng hòa thảm bại

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11 tại Mỹ ghi nhận bước đảo chiều lớn khi đảng Dân chủ được dự báo giành chiến thắng tại cả Hạ viện và Thượng viện.

Các ứng viên của đảng này đã lật nhiều ghế tại những bang vốn được xem là thành trì của phe Cộng hòa, tạo nên làn sóng chính trị bất lợi cho Tổng thống Donald Trump.

Theo nhà bình luận chính trị Jonathan Martin của Politico, ông Trump phải chịu trách nhiệm đáng kể về thất bại của đảng Cộng hòa.

Thay vì tập trung vào những vấn đề thiết thực với người dân, Tổng thống Mỹ bị cho là dành nhiều sự quan tâm cho các dự án mang tính biểu tượng nhằm đánh bóng tên tuổi.

Năm 2024, ông Trump từng xây dựng được liên minh cử tri rộng rãi, bao gồm người da màu, người Mỹ gốc Latin và giới trẻ.

Tuy nhiên, sự ủng hộ này dần suy giảm khi kinh tế không diễn biến như kỳ vọng và Mỹ sa vào một cuộc chiến tốn kém.

Một trong những quyết định gây tranh cãi là việc ông Trump thúc đẩy vẽ lại bản đồ bầu cử nhằm bảo vệ thế đa số của đảng Cộng hòa tại Hạ viện.

Động thái này kéo theo phản ứng tương tự từ các bang do đảng Dân chủ kiểm soát, khiến lợi thế mà phe Cộng hòa kỳ vọng bị thu hẹp. Kế hoạch cũng khiến một bộ phận cử tri da màu bất mãn vì lo ngại ảnh hưởng chính trị của họ suy giảm.

Trong cuộc đua vào Thượng viện, những can thiệp của ông Trump vào nhân sự đảng cũng gây ra hệ quả bất lợi. Tại Bắc Carolina, bất đồng với Tổng thống về lập pháp khiến thượng nghị sĩ Thom Tillis quyết định không tái tranh cử.

Điều này tạo cơ hội cho cựu thống đốc Dân chủ Roy Cooper, người được truyền thông Mỹ xướng tên chiến thắng trước Michael Whatley.

Tại Maine, thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins cũng thất bại trước đối thủ Dân chủ Troy Jackson với cách biệt khoảng 6 điểm phần trăm.

Giá dầu diesel tăng, vụ nhân viên Cơ quan Thực thi Hải quan và Di trú (ICE) bắn chết một người đàn ông ở Biddeford và quyết định nối lại căng thẳng thương mại với Canada khiến chiến dịch tái tranh cử của bà gặp nhiều bất lợi.

Tại Texas, ứng viên Ken Paxton được ông Trump hậu thuẫn đã thua James Talarico. Đảng Cộng hòa và tỷ phú Elon Musk được cho là đã chi hơn 280 triệu USD cho quảng cáo nhằm bảo vệ Paxton, nhưng không đạt được mục tiêu. Những diễn biến tương tự tại Louisiana cũng làm gia tăng khó khăn cho phe Cộng hòa.

Ông Trump còn tìm cách củng cố quyền lực nội bộ, loại dần những nghị sĩ không hoàn toàn trung thành với phong trào MAGA như Marjorie Taylor Greene và Thomas Massie. Tuy nhiên, việc siết chặt kiểm soát trong đảng không giúp các ứng viên bảo vệ được ghế tại quốc hội.

Tại Georgia, việc Thống đốc Brian Kemp không tham gia tranh cử cũng khiến phe Cộng hòa thiếu một ứng viên giàu kinh nghiệm để cạnh tranh với thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff, người được cho là tái đắc cử với cách biệt 18 điểm phần trăm.

Cách ông Trump hỗ trợ các ứng viên cũng gây tranh luận. Trong nhiều sự kiện vận động, Tổng thống Mỹ dành thời gian bình luận về ngoại hình hoặc đưa ra nhận xét cá nhân thay vì tập trung vào chính sách.

Tại Iowa, ông từng nhận xét về việc hạ nghị sĩ Ashley Hinson giảm cân mà không cần dùng thuốc. Bà Hinson sau đó thất bại trước Josh Turek.

Martin cho rằng đảng Cộng hòa thiếu một nghị trình thống nhất cho hai năm tiếp theo và ngày càng phụ thuộc vào những thay đổi trong ưu tiên của ông Trump.

Đề xuất phát 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành nếu đảng giữ được quyền kiểm soát quốc hội cũng bị ông đánh giá là thông điệp mang tính mua chuộc cử tri hơn là chính sách kinh tế thực chất.

Nhà bình luận Peggy Noonan của Wall Street Journal cho rằng đảng Cộng hòa cần trải qua một thất bại đủ nặng để bắt đầu cải tổ.

Trong khi đó, ông Trump tiếp tục chỉ trích Thống đốc Texas Greg Abbott sau thất bại, gọi ông là "Người Cộng hòa trên danh nghĩa".

Theo bình luận viên Kevin Liptak của CNN, Tổng thống nhiều khả năng sẽ không chấp nhận trách nhiệm về thất bại của đảng, ngay cả khi phải đổ lỗi cho những đồng minh thân cận.