Những sáng kiến 'triệu đô' về dầu thô và tiết kiệm năng lượng ở NMLD Dung Quất

Từ tối ưu bốc ghép dầu thô đến tiết kiệm năng lượng trong vận hành thiết bị, những sáng kiến của CBCNV tại BSR không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần bảo đảm vận hành ổn định cho NMLD Dung Quất và đưa BSR vượt qua nhiều khó khăn trong bối cảnh biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Mở rộng cơ hội nguồn dầu thô nhờ giải pháp “bốc ghép”

Hiện nay, việc bốc ghép các lô dầu thô trong nước được thực hiện thường xuyên nhằm tối ưu chi phí vận chuyển, nguyên nhân là các lô dầu này được mua theo điều kiện FOB (Free On Board). Và với BSR, đơn vị là bên phải thuê tàu để đến mỏ lấy dầu và vận chuyển về nhà máy. Đối với các lô dầu thô nhập khẩu, BSR thường mua theo điều kiện CFR (người bán chịu chi phí và thuê tàu để vận chuyển hàng đến cảng do người mua chỉ định).

Với khối lượng dầu thô thường khoảng 1 triệu thùng +/-5%, đơn vị thường dùng tàu cỡ Suezmax vận chuyển với tải trọng tối đa 150.000 tấn để phù hợp với quy định của Phao rót dầu không bến một điểm neo (SPM) của NMLD Dung Quất. Do đó, việc bốc ghép hai lô dầu nhập khẩu tương đối khó khăn và chỉ có thể thực hiện khi tổng khối lượng của hai lô tương đương tải trọng tàu Suezmax, được hai nhà cung cấp chấp thuận, đồng thời lịch bốc và địa điểm bốc hàng gần nhau nhằm hạn chế thời gian tàu chờ, quãng đường di chuyển và chi phí bốc dỡ.

Kỹ sư Đinh Văn Toản (thứ 2 từ phải sang) và các cộng sự thuộc BSR thảo luận về giải pháp “bốc ghép” dầu thô giúp tiết kiệm hàng tỷ đồng cho đơn vị.

Vào cuối năm 2023, BSR đã thực hiện mua thành công 2 lô dầu thô nhập khẩu WTI Midland và dầu Bertam theo hợp đồng CFR Dung Quất. Trong đó, lô Bertam có khối lượng 200.000 thùng (đơn vị cung cấp là Glencore Singapore PTE.LTD) và lô WTI Midland có khối lượng 300.000 thùng (đơn vị cung cấp là EXTAP - A division of Exxonmobil Asia Pacific PTE.LTD - Company). Với những khó khăn và rắc rối trong việc mua các loại dầu thô, nhóm nghiên cứu của BSR đã tìm hiểu và đưa ra các giải pháp thử nghiệm.

Nhận thấy khối lượng lô dầu thô tiếp nhận, lịch bốc và lịch giao hai lô dầu có cơ hội để thực hiện việc bốc chung (Co-loading) khi chỉ cần sử dụng 1 tàu vận chuyển. Việc này giúp giảm được chi phí vận chuyển cho nhà cung cấp thay vì phải sử dụng 2 tàu cho 2 lô dầu. Vì vậy, BSR và đại lý mua dầu là PVOIL đã đàm phán với hai Nhà cung cấp đề xuất thực hiện co-load và giảm giá cho BSR. Giải pháp “Bốc ghép các lô dầu thô nhập khẩu để đàm phán giảm chi phí mua hàng” không chỉ mang lại lợi ích tài chính mà còn mở rộng đáng kể khả năng linh hoạt trong việc lựa chọn nguồn nguyên liệu.

Hiện nay, BSR đã có thể đánh giá được 92 loại dầu thô tiềm năng cho NMLD Dung Quất và chế biến thành công khoảng 33 loại dầu thô (11 loại dầu thô trong nước, 22 loại dầu thô nhập khẩu) với tỷ lệ cao nhất (đạt 60% thể tích) để thay thế dầu thô tại mỏ Bạch Hổ trong trường hợp sản lượng khai thác giảm dần. Việc đa dạng hóa nguồn dầu thô giúp BSR giảm phụ thuộc vào một khu vực cung cấp nhất định, đồng thời tăng khả năng ứng phó trước những biến động địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu.

Kỹ sư Đinh Văn Toản - Ban Kế hoạch Sản xuất cho rằng: “Trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn vận tải dầu mỏ tại một số khu vực, giải pháp bốc ghép dầu thô càng phát huy hiệu quả. Khi phụ phí, bảo hiểm vận chuyển tăng cao thì việc áp dụng giải pháp này giúp tăng khả năng nhập được nhiều loại dầu trong cùng một cung đường vận chuyển, giảm áp lực chi phí logistics và đặc biệt mở ra cơ hội chế biến những loại dầu có giá cạnh tranh hơn. Điều này cũng giúp mở rộng giỏ dầu thô, nâng cao độ linh động lựa chọn dầu thô, đảm bảo nguồn dầu thô cung cấp lâu dài và tăng tính hiệu quả cho nhà máy” - Kỹ sư Toản phân tích.

Tối ưu vận hành thiết bị để tiết kiệm năng lượng

Bên cạnh việc tối ưu nguồn nguyên liệu, nhiều sáng kiến tại BSR còn tập trung vào nâng cao hiệu quả vận hành thiết bị, đặc biệt là các hệ thống tiêu thụ năng lượng lớn. Một trong những sáng kiến tiêu biểu là giải pháp “Tối ưu tốc độ quạt cấp gió lò hơi để tiết kiệm năng lượng” áp dụng cho hệ thống lò A-4001A&C ở phân xưởng Điện Hơi.

Theo thiết kế ban đầu, quạt cấp gió B-4071/73 của hệ thống lò hơi vận hành với tốc độ tối đa 4.687 vòng/phút và tốc độ thông thường khoảng 4.462 vòng/phút. Tuy nhiên, qua quá trình theo dõi và phân tích dữ liệu vận hành thực tế của nhà máy, nhóm nghiên cứu của BSR nhận thấy thiết bị vẫn có thể hoạt động ổn định ở tốc độ thấp hơn mà không ảnh hưởng đến an toàn vận hành.

Hiện NMLD Dung Quất đang hoạt động ở công suất quy đổi hơn 120%, góp phần đảm bảo nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu.

Các tính toán cho thấy tốc độ tối thiểu theo thiết kế của quạt là 4.017,6 vòng/phút, vì vậy việc giảm tốc độ vận hành xuống gần ngưỡng này hoàn toàn khả thi. Khi thực hiện tối ưu hóa, lượng hơi cao áp cấp cho mỗi quạt giảm khoảng 1,3 tấn/giờ, nhưng vẫn bảo đảm đủ lưu lượng gió cho lò hơi, đảm bảo vận hành an toàn mạng hơi nhà máy. Sau quá trình nghiên cứu, kết quả mang lại của giải pháp đã giúp tiết kiệm khoảng 11,34 tỷ đồng mỗi năm nhờ giảm tiêu hao năng lượng trong vận hành. Những con số này cho thấy tiềm năng rất lớn của các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, đặc biệt trong ngành lọc hóa dầu, nơi chi phí năng lượng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất.

Chia sẻ về quá trình hình thành các sáng kiến, Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Thanh - Ban Vận hành Sản xuất BSR cho biết phần lớn ý tưởng đều xuất phát từ chính những người trực tiếp làm việc, vận hành với thiết bị mỗi ngày. Theo anh Thanh, các kỹ sư và công nhân vận hành thường xuyên theo dõi dữ liệu hoạt động của hệ thống, từ đó nhận ra những điểm có thể tối ưu. “Trong quá trình vận hành nhà máy liên tục 24/7, chúng tôi luôn đặt câu hỏi rằng liệu còn cách nào để thiết bị hoạt động hiệu quả hơn, tối ưu hơn, tiêu thụ ít năng lượng hơn mà vẫn bảo đảm an toàn? Và rồi chúng tôi đã cùng nhau tìm câu trả lời cho những câu hỏi đó”, anh Thanh chia sẻ.

Với sáng kiến tối ưu tốc độ quạt cấp gió, nhóm nghiên cứu đã mất nhiều tháng thu thập số liệu vận hành. Đồng thời, tổ chức mô phỏng kỹ thuật và đánh giá rủi ro trước khi đưa ra đề xuất. Sau khi thử nghiệm thành công, kết quả cho thấy hệ thống vẫn vận hành ổn định, trong khi mức tiêu hao năng lượng giảm đáng kể.

Cũng theo Thạc sĩ Thanh, giá trị của sáng kiến không chỉ nằm ở con số tiết kiệm hàng tỷ đồng, mà còn ở giá trị kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành được tích lũy cho nhà máy.

“Những cải tiến này giúp chúng tôi hiểu rõ hơn đặc tính vận hành của thiết bị, từ đó có thể điều chỉnh linh hoạt khi điều kiện sản xuất thay đổi. Đó là nền tảng rất quan trọng để nhà máy duy trì vận hành an toàn, ổn định trong mọi hoàn cảnh. Việc áp dụng thành công sáng kiến này đã mang lại hiệu quả kinh tế cao, tạo động lực để chúng tôi tiếp tục nghiên cứu. Hơn hết, việc này còn góp phần đẩy mạnh phong trào lao động sáng tạo nhằm tối ưu vận hành NMLD Dung Quất”, anh Thanh nói.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu liên tục biến động, các NMLD không chỉ cạnh tranh về công nghệ mà còn phải liên tục tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Đối với BSR, phong trào sáng kiến không chỉ mang ý nghĩa thi đua mà còn trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Những giải pháp như bốc ghép dầu thô hay tối ưu hóa vận hành thiết bị đã chứng minh rằng chỉ cần một cải tiến nhỏ trong quy trình cũng có thể mang lại giá trị kinh tế hàng tỷ đồng. Quan trọng hơn, các sáng kiến này giúp NMLD Dung Quất tăng khả năng thích ứng với biến động của thị trường dầu mỏ toàn cầu, bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đức Chính