Những showroom ô tô Trung Quốc đang tìm cuộc đời thứ hai
Làn sóng xe điện bùng nổ tại Trung Quốc đang làm đảo lộn mô hình kinh doanh đại lý ô tô truyền thống, buộc các showroom phải chuyển hướng sang dịch vụ hậu mãi, xe cũ và trải nghiệm khách hàng, thậm chí nhường chỗ cho những mô hình kinh doanh hoàn toàn khác…

Những chiếc xe EV Zeekr được trưng bày tại showroom trong nhà máy của Zeekr ở Chiết Giang, Trung Quốc
Một đại lý ô tô cũ tại tỉnh An Huy (Trung Quốc) đã được cải tạo thành khu chợ quần áo theo mô hình nhà kho. Tòa nhà vẫn giữ nguyên những đặc điểm của hoạt động kinh doanh trước đây, bao gồm khoảng sân rộng phía trước, trần nhà cao, bãi đỗ xe thoáng đãng và nội thất gai góc. Tuy nhiên, những chiếc ô tô đã biến mất. Thay vào đó, khách hàng giờ đây đi dạo giữa các gian hàng quần áo dưới ánh đèn trước kia được thiết kế để làm nổi bật lớp sơn ánh kim của xe.
Theo thông tin được công bố, đơn vị thuê mới đã tiếp nhận mặt bằng rộng 3.000 mét vuông theo thỏa thuận chia sẻ doanh thu, trả 10% doanh thu bán hàng thay vì mức tiền thuê cố định thông thường, sau khi đơn vị kinh doanh trước đó thua lỗ gần 4 triệu nhân dân tệ (595.542 USD).
Đây là một ví dụ nhỏ nhưng sinh động về sự chuyển đổi lớn đang diễn ra tại Trung Quốc. Cơn sốt xe điện không chỉ làm thay đổi những chiếc ô tô lưu thông trên đường phố, mà còn đang tái định hình các kênh bán hàng, hoạt động kinh doanh dịch vụ và những bất động sản thương mại ven đường vốn được xây dựng phục vụ thời kỳ xe động cơ đốt trong.
MÔ HÌNH TRUYỀN THỐNG KHÔNG CÒN HIỆU QUẢ
Trong nhiều thập kỷ, mô hình đại lý 4S - bao gồm bán hàng (Sales), dịch vụ (Service), phụ tùng (Spare parts) và khảo sát, phản hồi khách hàng (Surveys) - là khuôn khổ tiêu chuẩn của ngành bán lẻ ô tô tại Trung Quốc.
Nhưng mô hình kinh doanh này đang chịu sức ép đặc biệt lớn. Theo khảo sát đại lý ô tô năm 2025 của Hiệp hội Các nhà kinh doanh ô tô Trung Quốc (CADA), chỉ 23,5% đại lý có lãi, trong khi 55,7% hoạt động thua lỗ. Gần 82% đại lý cho biết họ đang gặp phải tình trạng đảo ngược giá ở một mức độ nào đó, tức phải mua xe với giá cao hơn mức giá mà họ có thể bán ra trên thị trường.
Theo số liệu CADA được Đài Phát thanh Quốc gia Trung Quốc dẫn lại, mạng lưới đại lý 4S tại nước này có 32.432 điểm bán vào cuối năm 2025, giảm 1,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong năm đó, gần 5.000 điểm bán mới gia nhập thị trường và gần 5.000 điểm khác rút lui. Điều này cho thấy ngành đang trải qua quá trình tái cơ cấu thay vì đơn thuần thu hẹp quy mô.
Xe điện không phải nguyên nhân duy nhất gây ra những khó khăn mà các đại lý ô tô Trung Quốc đang đối mặt. Cạnh tranh về giá, tình trạng dư cung và hành vi tiêu dùng thay đổi vốn đã gây sức ép lên mô hình kinh doanh truyền thống. Tuy nhiên, quá trình điện hóa đang đẩy nhanh sự suy yếu của mô hình này.
Thứ nhất, các sản phẩm ngày nay dễ so sánh. Những tính năng phần mềm, phạm vi di chuyển sau mỗi lần sạc, hiệu suất sạc và các chức năng hỗ trợ lái xe đều được thể hiện rõ trên môi trường trực tuyến. Nhiều khách hàng Trung Quốc tìm mua xe điện đến showroom với danh sách những mẫu xe đã lựa chọn, mức giá kỳ vọng và hàng loạt đánh giá trên mạng xã hội. Nhân viên bán hàng không còn nắm giữ lợi thế về thông tin như trước đây, khi khách hàng chủ yếu dựa vào catalogue và những buổi lái thử cuối tuần để tìm hiểu sản phẩm.
Thứ hai, các nhà sản xuất xe điện đang tự nắm giữ nhiều khâu hơn trong mối quan hệ với người tiêu dùng. Hệ thống bán hàng trực tiếp, trung tâm trải nghiệm, nền tảng tùy chỉnh cấu hình xe trực tuyến và các chương trình chăm sóc chủ xe thông qua ứng dụng đã khiến vai trò của đại lý truyền thống trở nên kém quan trọng đối với một số thương hiệu. Các tòa nhà 4S nay giống như một phần di sản tốn kém của mô hình bán lẻ cũ, trong khi hoạt động kinh doanh đã chuyển dịch sang điện thoại thông minh và các cửa hàng chủ lực mang bản sắc thương hiệu.

Ô tô điện Xiaomi SU7 tại cửa hàng flagship của Xiaomi ở Thượng Hải, Trung Quốc
Thứ ba, hoạt động dịch vụ hậu mãi cũng đang thay đổi. Xe điện chạy bằng pin có ít nhu cầu bảo dưỡng cơ khí định kỳ hơn so với ô tô sử dụng động cơ đốt trong. Nhưng điều đó không có nghĩa dịch vụ hậu mãi mất đi vai trò. Các hoạt động chẩn đoán pin, sửa chữa xe sau va chạm, bảo hiểm, lốp xe, phần mềm và hệ thống ba điện (gồm pin, động cơ điện và hệ thống điều khiển điện) lại tạo ra những nhu cầu dịch vụ mới.
Các tập đoàn đại lý ô tô hàng đầu Trung Quốc đang phản ứng bằng cách nhanh chóng chuyển hướng kinh doanh. Theo báo cáo phát triển năm 2026 của CADA, hoạt động bán xe mới vẫn chiếm 74,9% doanh thu của các tập đoàn này trong năm 2025 nhưng dịch vụ hậu mãi tạo ra tới 64,6% tổng lợi nhuận gộp, dù chỉ chiếm 9,5% doanh thu. Thông điệp từ những con số này gần như đã quá rõ ràng - bán xe là cách để thu hút khách hàng, còn cung cấp dịch vụ hậu mãi mới là nơi tạo ra lợi nhuận.
HỆ SINH THÁI KINH DOANH ĐA LĨNH VỰC
Nhìn chung, các đại lý ô tô 4S tại Trung Quốc không đơn thuần là biến mất. Họ đang buộc phải chuyển đổi thành những mô hình khác, chẳng hạn trung tâm dịch vụ, đơn vị kinh doanh xe cũ, studio sản xuất nội dung, không gian trải nghiệm đa thương hiệu và trong một số trường hợp, thậm chí trở thành những loại hình kinh doanh thương mại địa phương hoàn toàn khác.
Theo báo cáo của CADA, 100 tập đoàn đại lý ô tô hàng đầu Trung Quốc đã mở thêm 920 điểm kinh doanh, chủ yếu dành cho những thương hiệu xe năng lượng mới, đồng thời đóng cửa 576 điểm bán, phần lớn gắn với các thương hiệu xe động cơ đốt trong hoạt động kém hiệu quả. Đây không đơn thuần là quá trình thay thế xe xăng bằng xe điện. Thay vào đó, các doanh nghiệp đang chủ động phân bổ lại vốn, nhân lực và bất động sản sang những lĩnh vực có khả năng mang lại biên lợi nhuận tốt hơn.
Một số mô hình kinh doanh mới vẫn gắn liền với ngành ô tô, chẳng hạn trung tâm xe điện đa thương hiệu, điểm bàn giao và bảo dưỡng xe, siêu thị xe cũ, trung tâm dịch vụ pin và sửa chữa xe sau va chạm.
Tuy nhiên, cũng có những hướng chuyển đổi bất ngờ hơn. Báo cáo ghi nhận trường hợp khu chợ quần áo tại An Huy đồng thời chỉ ra rằng một số mặt bằng đại lý ô tô cũ đã được cải tạo thành chợ đêm, khu ẩm thực và các không gian bán lẻ khác hướng đến phân khúc khách hàng nhạy cảm về giá.
Những bất động sản này vẫn giữ được lợi thế về vị trí dễ nhìn thấy từ đường lớn, lối ra vào dành cho phương tiện, bãi đỗ xe rộng, mặt bằng có diện tích lớn và cơ sở hạ tầng xưởng sửa chữa. Điểm yếu của chúng giờ đây không còn là thiếu không gian, mà là thiếu lý do để khách hàng ghé thăm.
Một số doanh nghiệp thậm chí bắt đầu sử dụng các cơ sở đại lý ô tô cũ làm địa điểm trình diễn công nghệ và cung cấp dịch vụ robot. Đây vẫn chưa phải mô hình kinh doanh hoàn thiện, nhưng cho thấy xu hướng chuyển dịch từ những không gian trưng bày đơn thương hiệu sang các địa điểm linh hoạt, có vị trí nổi bật, phục vụ những sản phẩm công nghệ phức tạp và dịch vụ đi kèm.
Nio House của hãng xe điện Nio, được biết đến tại địa phương với tên gọi Niu House, là một ví dụ tiêu biểu cho sự chuyển đổi này.

Không gian cafe, thư viện bên trong showroom Nio House của hãng xe điện Nio
Những không gian nằm tại khu vực trung tâm thành phố này không đơn thuần là showroom ô tô, mà hoạt động như những câu lạc bộ dành cho chủ xe, với quán cà phê, thư viện, địa điểm tổ chức sự kiện và không gian kết nối cộng đồng.
Hoạt động bán xe chỉ là một phần trong những gì diễn ra tại đây. Nio xây dựng lòng trung thành lâu dài của khách hàng thông qua các hoạt động tương tác trực tiếp liên tục, thay vì chỉ coi không gian này là nơi chốt giao dịch mua bán ô tô.
Những đại lý có thể tồn tại sau quá trình chuyển đổi nhiều khả năng sẽ không còn hào nhoáng như các showroom chủ lực trước đây. Họ có thể trưng bày ít ô tô được đánh bóng dưới ánh đèn sân khấu, nhưng lại có nhiều kỹ thuật viên, hệ thống dữ liệu, khu vực kiểm định, xe đã qua sử dụng và các điểm kết nối cộng đồng.
Ngành công nghiệp từng rất thành thạo trong việc bán những sản phẩm có giá trị lớn giờ đây đang nhận ra một chân lý quen thuộc của ngành bán lẻ, đó là giao dịch đầu tiên không quan trọng bằng việc khách hàng có quay trở lại hay không.



