Những thay đổi đáng chú ý trong Luật Chứng khoán sửa đổi

Luật Chứng khoán sửa đổi bổ sung cơ chế thử nghiệm các mô hình kinh doanh mới. Ảnh: Hoàng Anh

Sáng 13/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán với 463/464 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Luật gồm ba điều, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý, tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động của các tổ chức tham gia thị trường và tạo cơ sở pháp lý cho việc thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ mới.

Các thay đổi đáng chú ý liên quan đến cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật, hoạt động lưu ký chứng khoán, tổ chức thị trường.

Mở cơ chế thử nghiệm sản phẩm, mô hình kinh doanh mới

Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc bổ sung Điều 6a, quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo đó, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép tổ chức triển khai thử nghiệm có giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian thử nghiệm trong điều kiện thực tế đối với việc ứng dụng công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán mà pháp luật chưa có quy định hoặc khác với quy định của pháp luật hiện hành.

Việc triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn thị trường chứng khoán và thực hiện theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về công nghiệp công nghệ số.

Tổ chức đăng ký cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét duyệt tham gia, được cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định việc cấp, điều chỉnh, thu hồi giấy chứng nhận; gia hạn, tạm dừng, chấm dứt, kết thúc cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán; sơ kết, tổng kết để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc tiếp tục áp dụng thử nghiệm có kiểm soát hoặc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để áp dụng chính thức.

Tổ chức đăng ký cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán trong quá trình thử nghiệm và sau khi kết thúc thử nghiệm có trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, pháp luật về an ninh mạng, pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Điều chỉnh tiêu chuẩn nhân sự tại công ty chứng khoán

Luật sửa đổi cũng làm rõ yêu cầu chuyên môn đối với người quản lý, người đại diện theo pháp luật và người hành nghề chứng khoán, phù hợp với trách nhiệm của từng vị trí.

Theo đó, có Tổng giám đốc (Giám đốc), tối thiểu 3 nhân viên có chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp cho mỗi nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán đề nghị cấp phép và tối thiểu 1 nhân viên kiểm soát tuân thủ.

Tổng giám đốc (Giám đốc) phải đáp ứng các tiêu chuẩn: không thuộc trường hợp đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chấp hành án phạt tù hoặc bị cấm hành nghề chứng khoán theo quy định của pháp luật; có tối thiểu 2 năm kinh nghiệm làm việc tại bộ phận nghiệp vụ của tổ chức trong lĩnh vực tài chính, chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm hoặc tại bộ phận tài chính, kế toán, đầu tư trong doanh nghiệp khác; có chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính hoặc chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ.

Trường hợp Tổng giám đốc (Giám đốc) không phải là người đại diện theo pháp luật thì phải có tối thiểu 1 người đại diện theo pháp luật đáp ứng các tiêu chuẩn của Tổng giám đốc (Giám đốc) quy định tại các khoản này.

Trường hợp có Phó Tổng giám đốc (Phó Giám đốc) phụ trách nghiệp vụ thì phải đáp ứng các tiêu chuẩn quy định tại khoản này và có chứng chỉ hành nghề chứng khoán phù hợp với nghiệp vụ phụ trách.

Quy định thời gian chuyển tiếp hai năm hoặc khi có thay đổi nhân sự mới và đáp ứng các quy định mới để các doanh nghiệp hoạt động có thời gian bố trí, sắp xếp nhân sự phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn

Trước đó, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật Chứng khoán sửa đổi, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết: Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, chỉnh lý các quy định về quy hoạch đổi danh mục, việc sử dụng người được cấp chứng chỉ hành nghề chứng khoán và các quy định chuyển tiếp, bảo đảm rõ ràng, thống nhất và thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Luật sửa đổi Điều 97, quy định chứng chỉ hành nghề chứng khoán bao gồm 3 loại: chứng chỉ hành nghề môi giới chứng khoán; chứng chỉ hành nghề phân tích tài chính; chứng chỉ hành nghề quản lý quỹ.

Cắt giảm thủ tục đăng ký hoạt động lưu ký

Trong lĩnh vực lưu ký chứng khoán, luật cắt giảm một số điều kiện và thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động nhằm tránh kiểm tra trùng lặp các điều kiện về an toàn vốn đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát, đồng thời đơn giản hóa thủ tục cho các tổ chức tham gia thị trường.

Tuy nhiên, những yêu cầu về năng lực kỹ thuật, an toàn hoạt động, quản lý tách biệt tài sản khách hàng và giám sát hoạt động lưu ký vẫn được duy trì.

Các tổ chức lưu ký cũng phải tiếp tục thực hiện các yêu cầu về đối chiếu dữ liệu, tất toán và chuyển giao tài khoản khách hàng trong trường hợp không thể tiếp tục hoạt động.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc cắt giảm thủ tục hành chính phải đi đôi với duy trì trách nhiệm bảo đảm an toàn thị trường và quyền lợi nhà đầu tư.

Điều chỉnh cơ chế tổ chức sở giao dịch chứng khoán

Về tổ chức thị trường, luật tiếp tục giao Thủ tướng Chính phủ quyết định mô hình sở giao dịch chứng khoán, nhằm bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với yêu cầu phát triển thị trường trong từng thời kỳ.

Các quy định về cơ cấu lại vốn nhà nước tại sở giao dịch chứng khoán cũng được chỉnh lý, xác định rõ phạm vi điều chỉnh và bảo đảm thống nhất với pháp luật về quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, luật phân định chính sách phát triển nguồn nhân lực chung của ngành chứng khoán với chế độ, chính sách dành riêng cho công chức Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

Chính sách phát triển nguồn nhân lực toàn ngành mang tính định hướng, không trực tiếp xác lập chế độ đãi ngộ cụ thể hoặc nghĩa vụ ngân sách đối với nhân lực tại doanh nghiệp.

Để chuẩn bị triển khai luật, Chính phủ đang xây dựng ba dự thảo văn bản quy định chi tiết, gồm hai nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và sửa đổi, bổ sung Nghị định 155/2020/NĐ-CP, cùng một thông tư thuộc thẩm quyền Bộ Tài chính.

Các văn bản hướng dẫn, quy trình nghiệp vụ, điều kiện nhân lực và hạ tầng công nghệ cũng đang được rà soát để bảo đảm việc triển khai đồng bộ.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.