Những thiết bị nào khác có thể gặp nguy hiểm sau khi loạt tủ lạnh siêu thị bị tin tặc tấn công?

Người dân mua sắm tại siêu thị ở Paris, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 11/10 và 12/10, tin tặc đã kiểm soát các thiết bị làm lạnh tại khoảng 700 cửa hàng ở Pháp, khiến nhiệt độ bên trong tăng lên tới 50 độ C. Đến ngày 2/11, một làn sóng tấn công mạng thứ hai đã ảnh hưởng đến các siêu thị và doanh nghiệp thực phẩm tại ít nhất 9 quốc gia châu Âu, gồm Bỉ, Estonia, Phần Lan, Ireland, Italy, Luxembourg, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Thụy Điển.

Theo truyền thông Qatar, các vụ việc làm dấy lên lo ngại về mức độ dễ bị tổn thương của những thiết bị kết nối Internet, từ máy móc công nghiệp đến đồ gia dụng.

Tủ lạnh có thể bị tin tặc tấn công như thế nào?

Hệ thống tủ lạnh và tủ đông tại siêu thị được vận hành thông qua bảng điều khiển trung tâm có kết nối Internet, cho phép các nhà thầu quản lý từ xa. Tủ lạnh thông minh trong gia đình cũng kết nối theo cách tương tự, thông qua mạng Wi-Fi, ứng dụng hoặc dịch vụ điện toán đám mây.

Tin tặc đã sử dụng Shodan, một công cụ tìm kiếm các thiết bị kết nối Internet, để xác định những hệ thống của siêu thị có thể bị tấn công. Ông Vincent Strubel, người đứng đầu Cơ quan An ninh mạng quốc gia Pháp (ANSSI), cho biết tin tặc đã xâm nhập thông qua những lỗ hổng bảo mật cơ bản. Sau khi xâm nhập, tin tặc có thể tắt tủ lạnh, tăng nhiệt độ hoặc đánh cắp thông tin tài khoản. Tại Pháp, tin tặc chỉ cần sử dụng chức năng rã đông vốn được tích hợp trong bộ điều khiển của thiết bị.

Một chiếc tủ lạnh không được bảo vệ tốt cũng có thể trở thành cửa ngõ để tin tặc xâm nhập các thiết bị khác trong cùng mạng, từ máy tính xách tay đến khóa cửa thông minh.

Phát biểu trước Thượng viện Pháp ngày 21/10, ông Strubel cảnh báo lĩnh vực y tế cũng sử dụng các thiết bị tương tự để bảo quản vaccine và vật liệu nguy hiểm, từ các phòng thí nghiệm nghiên cứu đến hiệu thuốc.

Những thiết bị nào trong nhà có thể bị tấn công?

Về cơ bản, bất kỳ thiết bị nào kết nối Internet đều có nguy cơ bị tin tặc xâm nhập.

Theo Báo cáo Tổng quan kỹ thuật số toàn cầu năm 2027 của Kepios, trên thế giới hiện có khoảng 21 tỷ thiết bị kết nối trong phạm vi ngắn, chẳng hạn như đồng hồ thông minh và 5,4 tỷ thiết bị kết nối trong phạm vi xa, như các hệ thống giám sát từ xa. Theo công ty nghiên cứu Parks Associates, mỗi hộ gia đình Mỹ có kết nối Internet hiện sở hữu trung bình khoảng 18 thiết bị kết nối, gần gấp đôi so với cách đây một thập kỷ.

Bộ định tuyến là một trong những mục tiêu hàng đầu của tin tặc do luôn được kết nối Internet. Tháng 4 vừa qua, Trung tâm An ninh mạng quốc gia Anh (NCSC) cảnh báo các tin tặc chiếm quyền điều khiển những bộ định tuyến dễ bị tổn thương tại các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ.

Bằng cách can thiệp vào cài đặt DNS (hệ thống chuyển đổi tên miền trang web thành địa chỉ IP), tin tặc chuyển hướng người dùng đến các trang web giả mạo nhằm đánh cắp mật khẩu và thông tin cá nhân.

Tivi thông minh cũng có thể bị tấn công mà chủ sở hữu không hề hay biết. Tháng 6, các nhà nghiên cứu phát hiện hơn 1/3 số ứng dụng trên tivi thông minh của LG và Samsung có thể cho phép người lạ bí mật sử dụng kết nối Internet của một hộ gia đình, qua đó che giấu hoạt động trực tuyến của chúng dưới địa chỉ IP của hộ gia đình đó.

Robot hút bụi thậm chí có thể làm lộ nhiều thông tin hơn. Đầu năm nay, một lập trình viên đã phát hiện mình có thể điều khiển gần 7.000 robot hút bụi DJI Romo bằng tay cầm chơi game PlayStation 5.

Sử dụng Claude Code, công cụ lập trình bằng trí tuệ nhân tạo (AI) do công ty Anthropic phát triển, để tìm hiểu cách các robot hút bụi kết nối với máy chủ của DJI, lập trình viên này đã truy cập được hình ảnh trực tiếp từ camera, âm thanh và sơ đồ mặt bằng nhà ở của người dùng.

Những dịch vụ thiết yếu nào có thể bị tấn công?

Những lỗ hổng bảo mật khiến tủ lạnh có nguy cơ bị tấn công cũng có thể ảnh hưởng đến nhà máy điện, hệ thống cấp nước, ngân hàng và bệnh viện.

Nhiều dịch vụ trong số này được vận hành bằng các hệ thống máy tính công nghiệp có thể truy cập qua Internet. Kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran bắt đầu, các cơ quan chức năng Mỹ đã cảnh báo về những cuộc tấn công nhằm vào các hệ thống này.

Tháng 7, một vụ tấn công mạng tại bang Minnesota (Mỹ) đã nhắm vào hơn 30 hệ thống cấp nước cộng đồng. Các quan chức nghi ngờ tin tặc thân Iran đứng sau vụ việc. Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Cơ quan An ninh mạng và An ninh cơ sở hạ tầng Mỹ (CISA) cảnh báo các hệ thống cấp nước và xử lý nước thải ngày càng trở thành mục tiêu tấn công, khi các cơ sở tại 12 bang bị ảnh hưởng vào thời điểm đó.

Cũng trong tháng 7, một vụ tấn công mạng đã buộc nhà máy điện nhỏ tại Anh phải ngừng hoạt động trong 4 ngày. Đây là vụ tấn công thành công đầu tiên thuộc loại này nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Anh.

Các ngân hàng cũng là mục tiêu của tin tặc. Cuối tháng 9 và đầu tháng 10, tin tặc đã đánh cắp dữ liệu cá nhân của ít nhất 7 tổ chức tài chính Hàn Quốc, ảnh hưởng đến khoảng 68.000 người. Ngân hàng tiết kiệm Yegaram và Ngân hàng Shinhan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với lần lượt khoảng 40.000 và 25.000 khách hàng bị tác động.

Những lĩnh vực nào thường trở thành mục tiêu tấn công vì động cơ chính trị?

Cơ sở dữ liệu nghiên cứu European Repository of Cyber Incidents (EuRepoC), chuyên theo dõi các vụ tấn công mạng có động cơ chính trị trên toàn thế giới, ghi nhận 4.932 vụ việc nghiêm trọng trong giai đoạn từ tháng 1/2000 đến tháng 11/2026.

Số vụ việc tăng mạnh trong những năm gần đây, đạt đỉnh 795 vụ vào năm 2024. Khoảng 2/3 tổng số vụ việc được ghi nhận kể từ năm 2000 xảy ra từ năm 2022 đến nay.

Các cơ quan chính phủ là mục tiêu lớn nhất. Các cơ quan nhà nước chiếm gần 40% tổng số mục tiêu bị tấn công, trong đó đứng đầu là các cơ quan hành chính công và bộ ngành, tiếp theo là quân đội, cảnh sát, các đảng phái chính trị và cơ quan lập pháp.

Cơ sở hạ tầng trọng yếu là lĩnh vực đứng thứ hai về số mục tiêu bị tấn công, chủ yếu gồm y tế, tài chính, viễn thông, giao thông vận tải và năng lượng. Tiếp đó là các doanh nghiệp quốc phòng, ngành sản xuất, nghiên cứu và các nhà cung cấp dịch vụ số.

Các doanh nghiệp, trường học, tổ chức xã hội dân sự và cơ quan truyền thông chiếm phần lớn số mục tiêu còn lại.