Những tiết lộ ban đầu về cuộc đàm phán Mỹ - Iran ở Pakistan: 'Nhất trí 80% rồi nhưng vẫn đổ vỡ'

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Dựa trên thông tin cung cấp bởi 11 nguồn tin am hiểu đàm phán, hãng tin Reuters của Anh đã vữ ra bức tranh chi tiết nhất về những gì diễn ra bên trong khách sạn Serena (Islamabad), nơi diễn ra đàm phán Mỹ-Iran với sự trung gian của Pakistan.

Theo Reuters, các cuộc đàm phán diễn ra ở hai khu riêng biệt và một khu chung: một cho phía Mỹ, một cho phía Iran và một cho các cuộc họp ba bên với trung gian Pakistan.

Điện thoại không được phép mang vào phòng họp chính, buộc các đại biểu, bao gồm cả Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, phải ra ngoài trong giờ nghỉ để liên lạc với trong nước.

“Trong đàm phán, có thời điểm đã xuất hiện hy vọng lớn rằng sẽ có đột phá và hai bên đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, mọi thứ thay đổi rất nhanh”, một nguồn tin chính phủ Pakistan cho biết.

Một nguồn khác tham gia vào các cuộc đàm phán nói rằng các bên đã “rất gần” thỏa thuận và “đạt 80%” trước khi vướng vào những quyết định không thể giải quyết ngay tại chỗ.

Bốn trong số 11 nguồn tin cho biết đối thoại nhiều lúc tưởng chừng đạt được ít nhất một khuôn khổ chung, nhưng cuối cùng sụp đổ vì các vấn đề như chương trình hạt nhân của Iran, eo biển Hormuz và số tài sản bị đóng băng mà Tehran muốn tiếp cận.

“Những trao đổi thực chất nhất tại Islamabad diễn ra giữa các ông Vance, Ghalibaf và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi”, các nguồn tin Iran cho biết.

“(Đàm phán) Có lúc lên, lúc xuống. Có những thời điểm căng thẳng. Người ta rời phòng rồi quay lại”, một nguồn an ninh nói.

“Làm sao chúng tôi có thể tin các ông?”

Khi thảo luận chuyển sang các đảm bảo, cam kết không tấn công và dỡ bỏ trừng phạt, hai nguồn tin Iran cho biết giọng điệu của Ngoại trưởng Araghchi trở nên cứng rắn hơn.

Ông Araghchi đã nói: “Làm sao chúng tôi có thể tin các ông khi trong cuộc họp ở Geneva lần trước, các ông nói Mỹ sẽ không tấn công trong khi ngoại giao vẫn đang diễn ra?”

Cuộc tấn công của Mỹ–Israel nhằm vào Iran bắt đầu chỉ hai ngày sau vòng đàm phán trước đó tại Geneva (Thụy Sĩ).

Có thời điểm, tiếng tranh cãi lớn được nghe thấy bên ngoài phòng họp, trước khi Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir và Ngoại trưởng Ishaq Dar phải can thiệp, cho tạm nghỉ uống trà và đưa hai bên trở lại các phòng riêng.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (phải) và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tại cuộc gặp ở Islamabad, Pakistan, ngày 11/4/2026. Ảnh: THX/TTXV

Cả hai bên đều có động lực đạt thỏa thuận

Reuters nhận định cả hai bên đều chịu áp lực lớn khi các cuộc không kích của Mỹ vào Iran không được ủng hộ rộng rãi trong nước và khó có thể lật đổ chính quyền Tehran, còn việc Iran siết nguồn cung năng lượng toàn cầu đang đẩy lạm phát tăng cao ngay trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ.

Thiệt hại chiến tranh đối với kinh tế Iran cũng có nguy cơ làm suy yếu nội bộ chính quyền, chỉ vài tuần sau khi họ trấn áp các cuộc biểu tình bằng bạo lực.

“Lằn ranh đỏ” của Mỹ và yêu cầu của Iran

Các điều kiện của Mỹ bao gồm: Iran phải chấm dứt toàn bộ việc làm giàu uranium; phá dỡ các cơ sở làm giàu chủ chốt; bàn giao lượng uranium làm giàu cao; chấp nhận khuôn khổ hòa bình và an ninh rộng hơn, bao gồm các đồng minh khu vực; chấm dứt hỗ trợ các lực lượng thân họ; mở hoàn toàn eo biển Hormuz mà không thu phí.

Trong khi đó, yêu cầu của Iran gồm: Đảm bảo ngừng bắn vĩnh viễn; không có thêm các cuộc tấn công vào Iran hoặc đồng minh; dỡ bỏ toàn bộ trừng phạt chính và thứ cấp; giải phóng toàn bộ tài sản bị đóng băng; công nhận quyền làm giàu uranium; tiếp tục kiểm soát eo biển Hormuz.

Một nhà ngoại giao Trung Đông cho biết các cuộc trao đổi giữa bên trung gian và Washington vẫn tiếp tục sau khi ông Vance rời Islamabad, trong khi Pakistan vẫn đang truyền đạt thông điệp giữa hai bên.

Hình ảnh từ vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ và Hàng không Mỹ (NASA) về Eo biển Hormuz. Ảnh: The Gulf News/TTXVN

Mỹ gia tăng sức ép đưa Iran trở lại bàn đàm phán

Sau khi đàm phán đổ vỡ, vào ngày 12/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ thị hải quân phong tỏa eo biển Hormuz.

Khi lệnh phong tỏa bước vào giai đoạn triển khai, 21 giờ ngày 13/4, theo giờ Việt Nam, trong một bài viết trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump cảnh báo rằng bất kỳ tàu nào của Iran tiến gần khu vực phong tỏa hải quân do Mỹ thiết lập quanh các cảng của Iran sẽ bị “TIÊU DIỆT ngay lập tức”, bằng phương thức mà ông mô tả là tương tự cách xử lý các đối tượng buôn ma túy trên biển.

Nhà lãnh đạo Mỹ viết: “Hải quân Iran đang nằm dưới đáy biển, bị phá hủy hoàn toàn - 158 tàu. Những gì chúng tôi chưa đánh là một số lượng nhỏ cái mà họ gọi là ‘tàu tấn công nhanh’, vì chúng tôi không coi chúng là mối đe dọa lớn”.

Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Cảnh báo: Nếu bất kỳ tàu nào trong số này tiến lại gần khu vực PHONG TỎA của chúng tôi, chúng sẽ bị TIÊU DIỆT ngay lập tức, bằng cùng hệ thống tiêu diệt mà chúng tôi sử dụng đối với các đối tượng buôn ma túy trên biển. Điều đó nhanh và tàn khốc”.

Báo The Wall Street Journal (Mỹ) dẫn lời một quan chức cấp cao cho biết hơn 15 tàu chiến Mỹ đã được triển khai để hỗ trợ chiến dịch này.

Trong khi đó, theo truyền thông địa phương, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã đe dọa sẽ “đáp trả mạnh mẽ” đối với bất kỳ tàu quân sự nào đi qua eo biển Hormuz.