Những trụ cột quản trị trong doanh nghiệp kiểm toán

Ảnh minh họa.

Nâng cao vị thế và uy tín của doanh nghiệp kiểm toán

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), quản trị công ty là những biện pháp nội bộ để điều hành và kiểm soát công ty, liên quan đến các mối quan hệ giữa Ban giám đốc, Hội đồng quản trị và cổ đông với các bên có quyền lợi liên quan. Quản trị công ty cũng tạo ra một cơ cấu để đề ra các mục tiêu của công ty, xác định các phương tiện để đạt được các mục tiêu đó, cũng như giám sát kết quả hoạt động của công ty.

OECD đã đưa ra 4 giá trị cốt lõi của quản trị công ty bao gồm: sự công bằng, tính trách nhiệm, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình. Nhóm nghiên cứu của Nerantzidis và cộng sự (2012) đã cụ thể hóa 6 yếu tố chính cần quan tâm trong quản trị công ty, gồm: Thể chế, cổ đông, quản trị, kiểm soát, hiệu suất và các bên liên quan.

Như vậy, quản trị công ty là một hệ thống các cơ chế, chính sách nhằm quản trị các mối quan hệ để bảo vệ lợi ích của cả cổ đông trong công ty và những bên có lợi ích liên quan, được xác định bởi các cơ cấu và quy trình liên quan mật thiết tới việc định hướng và kiểm soát công ty nhằm phân chia quyền lợi, trách nhiệm một cách phù hợp.

Hội đồng Báo cáo Tài chính (FRC) của Vương quốc Anh và nhiều nghiên cứu khác đã khẳng định, quản trị công ty kiểm toán tốt là cách mà các công ty kiểm toán mỗ lực trở thành hình mẫu quản trị thực tiễn tốt nhất, từ đó duy trì niềm tin của công chúng vào thương hiệu của họ.

Quản trị doanh nghiệp tốt cũng là cách mà công ty kiểm toán có thể làm giảm sự tập trung thị trường của nhóm Big Four. Bởi, khi các công ty kiểm toán nhỏ hơn đáp ứng được quy định của Chuẩn mực quốc tế về kiểm soát chất lượng (ISQC) thì chất lượng kiểm toán cũng ngang hàng các công ty kiểm toán nhóm Big Four.

Đồng thời, việc tăng cường thực hành quản trị doanh nghiệp tại các công ty kiểm toán nhỏ hơn có thể ảnh hưởng đến nhận thức về chất lượng kiểm toán của các công ty kiểm toán nói chung và cải thiện thị phần của họ.

4 trụ cột trong quản trị doanh nghiệp kiểm toán

Theo nghiên cứu của Sharifah Milda Amirul et al (2015), quản trị của các công ty kiểm toán được đánh giá dựa trên cả Bộ Quy tắc quản trị công ty kiểm toán (CAFG) và ISQC. Từ thực tiễn tại Malaysia, nhóm tác giả đã đưa ra 4 trụ cột trong quản trị công ty của các doanh nghiệp kiểm toán, bao gồm:

Khả năng lãnh đạo: tách biệt về trách nhiệm của chủ sở hữu và ban điều hành, quản lý công ty kiểm toán. Theo đó, ban quản lý của một công ty phải chịu trách nhiệm trước chủ sở hữu công ty và không cá nhân nào được có quyền quyết định vô hạn. Về nguyên tắc quản lý, một công ty kiểm toán cần một ban quản lý hiệu quả, có trách nhiệm và quyền hạn rõ ràng trong việc điều hành công ty. Bên cạnh đó, ISQC cũng nhấn mạnh trách nhiệm của người lãnh đạo và vai trò giám sát.

Giá trị và yêu cầu đạo đức: Theo CAFG, công ty kiểm toán cần nâng cao chất lượng bằng cách vận dụng khả năng phán đoán và duy trì các giá trị về tính chính trực, khách quan, năng lực chuyên môn, sự cẩn trọng, bảo mật và hành vi chuyên nghiệp theo cách thức phù hợp với lợi ích công cộng.

Tính độc lập: Theo CAFG, công ty kiểm toán nên bổ nhiệm các thành viên độc lập không điều hành và các thành viên này chịu trách nhiệm cùng nhau nâng cao niềm tin của cổ đông vào khía cạnh lợi ích công cộng trong quá trình ra quyết định, đối thoại với các bên liên quan và quản lý rủi ro về danh tiếng (bao gồm những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của công ty mà các quy định hiện hành không giải quyết hiệu quả).

Các nguyên tắc tuân thủ, quản lý rủi ro và quản lý nhân sự: Những vấn đề này được quy định trong ISQC, liên quan đến việc chấp nhận và duy trì mối quan hệ với khách hàng, các cam kết cụ thể, nguồn nhân lực và hiệu quả thực hiện cam kết.

CAFG (được cập nhật năm 2016) đã cung cấp một tiêu chuẩn chính thức về thực tiễn quản trị tốt nhằm thúc đẩy cách thức hoạt động của các công ty kiểm toán, nâng cao chất lượng công việc kiểm toán và tính minh bạch trong công bố thông tin, từ đó nâng cao uy tín của các công ty kiểm toán và niềm tin của các bên liên quan.

Một số khuyến nghị cho các doanh nghiệp kiểm toán

Để quản trị công ty hiệu quả, các doanh nghiệp kiểm toán cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường sự giám sát của nhà lãnh đạo với hoạt động kiểm toán thông qua việc thành lập Ủy ban giám sát chất lượng kiểm toán tách biệt với Ban quản lý điều hành trong công ty kiểm toán. Ủy ban này soát xét từng cuộc kiểm toán và định kỳ kiểm tra việc lưu trữ hồ sơ kiểm toán tại các phòng nghiệp vụ công ty. Nhà quản lý, ban lãnh đạo cần thể hiện rõ các giá trị đạo đức, các cam kết trong đảm bảo chất lượng kiểm toán của doanh nghiệp kiểm toán.

Thứ hai, doanh nghiệp kiểm toán cần tăng cường đào tạo, cập nhật kiến thức cho các kiểm toán viên, trợ lý kiểm toán cả về nghiệp vụ chuyên môn (phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro nhận diện các rủi ro mới nổi trong chuyển đổi số…) cũng như đạo đức nghề nghiệp.

Thứ ba, hoàn thiện kiểm soát nội bộ doanh nghiệp kiểm toán thông qua việc chuẩn hóa quy trình kiểm toán và nghiên cứu tích hợp ứng dụng AI vào quá trình kiểm toán, tăng cường nhận diện các rủi ro mới nổi và rủi ro gắn liền với phát triển bền vững và ESG./.