Nghệ An tăng tốc hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics Bắc Trung Bộ

Thực hiện: Hương Giang - Hữu Quân • 23/05/2026

Sở hữu vị trí chiến lược, là cửa ngõ kết nối Việt Nam với Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan, Nghệ An được đánh giá có nhiều lợi thế để phát triển logistics liên vùng và quốc tế. Đây cũng là nền tảng để tỉnh định hình vai trò trung tâm trung chuyển hàng hóa của khu vực Bắc Trung Bộ trong tương lai.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm đang được Nghệ An ưu tiên triển khai. Trong đó, tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy được xem là một trong những “mạch kết nối” quan trọng, mở ra hành lang vận tải quốc tế trực tiếp sang nước bạn Lào. Khi tuyến đường hoàn thành và kết nối đồng bộ, lượng hàng hóa từ Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan được dự báo sẽ đổ mạnh về Nghệ An, tạo cú hích lớn cho dịch vụ logistics.

Quang cảnh Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tỉnh Nghệ An dự Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, ban Đảng Trung ương và tỉnh Nghệ An dự Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và tỉnh Nghệ An thực hiện nghi thức khởi công Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Cùng với giao thông đường bộ, Dự án mở rộng Cảng Hàng không Vinh cũng đang được xúc tiến nhằm nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của doanh nghiệp xuất, nhập khẩu.

Ở hướng biển, Cảng nước sâu Cửa Lò và Khu bến Cảng Đông Hồi tiếp tục được đầu tư với kỳ vọng trở thành những đầu mối trung chuyển hàng hóa quy mô lớn của khu vực Bắc Trung Bộ.

Dự án Cảng nước sâu Cửa Lò có quy mô tiếp nhận tàu trọng tải từ 50.000 đến 100.000 DWT, khu hậu phương cảng rộng 32 ha, tổng mức đầu tư (bao gồm đê chắn sóng) khoảng 9.000 tỷ đồng.

Tại công trường Cảng nước sâu Cửa Lò, không khí thi công đang diễn ra khẩn trương. Ông Nguyễn Đức Toản - Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư phát triển vận tải quốc tế (ITID) cho biết: “Chúng tôi đang triển khai đồng bộ ít nhất 4 hạng mục chính của công trình, từ hậu phương cảng, cầu dẫn đến các bến tàu ngoài khơi để đảm bảo đúng cam kết với tỉnh”.

Theo quy hoạch phát triển cảng biển đến năm 2030, Khu bến Cảng Đông Hồi sẽ đảm nhận vai trò bến tổng hợp, hàng rời, hàng lỏng và khí, với khả năng tiếp nhận tàu từ 50.000 - 70.000 tấn và tàu hàng lỏng, khí lên tới 150.000 tấn. Đây được xem là dự án mang ý nghĩa chiến lược trong việc hình thành chuỗi cảng biển - logistics - công nghiệp - đô thị dịch vụ tại khu vực Nam Thanh - Bắc Nghệ.

Ông Nguyễn Mạnh Lợi - Phó trưởng Ban Quản lý KKT Đông Nam nhấn mạnh: “Khu bến Cảng Đông Hồi không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần mà là mắt xích chiến lược để hình thành chuỗi cảng biển - logistics - công nghiệp - đô thị dịch vụ. Dự án sẽ tạo dư địa phát triển mới, phục vụ trực tiếp cho các khu công nghiệp ven biển, nâng cao năng lực thông quan hàng hóa, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư.

Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam sẽ khẩn trương rà soát tổng thể Khu bến Cảng Đông Hồi, tập trung đánh giá hiện trạng quy hoạch, quỹ đất, mặt nước, hạ tầng kết nối, nhu cầu thị trường và khả năng thu hút các nhà đầu tư chiến lược. Trên cơ sở đó, Ban sẽ tham mưu phương án đầu tư theo hướng đồng bộ, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, từng bước phát triển Khu bến Cảng Đông Hồi trở thành cực logistics mới của tỉnh”.

Không chỉ dừng ở đầu tư hạ tầng, Nghệ An cũng đang đồng thời xây dựng chiến lược phát triển logistics bài bản, dài hạn. Thực hiện Kế hoạch số 1022 của UBND tỉnh về triển khai Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị, Sở Công Thương đã phối hợp với các đơn vị tư vấn xây dựng Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An trở thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung Bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, được UBND tỉnh phê duyệt vào tháng 4/2026.

Cầu Lạch Quèn thuộc Dự án Đường ven biển. Ảnh: P.V

Cao tốc Bắc - Nam đoạn qua Nghệ An. Ảnh: Trân Châu

Máy móc của nhà thầu tại Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Ảnh: Thành Duy

Hàng hóa xuất khẩu tại Cảng Cửa Lò. Ảnh: T.H

Ông Nguyễn Văn Hiệp - Trưởng phòng Quản lý Thương mại, Sở Công Thương Nghệ An cho biết, tỉnh đang xây dựng kế hoạch triển khai đề án với nhiều dự án ưu tiên như Trung tâm Logistics hạng II cấp vùng tại Khu kinh tế Đông Nam; các trung tâm logistics tại VSIP Nghệ An, Đông Hồi - Hoàng Mai và khu vực cửa khẩu để đưa vào danh mục xúc tiến đầu tư. Đồng thời, Sở đang rà soát, đề xuất bổ sung các trung tâm logistics vào Quy hoạch tỉnh Nghệ An thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050; tham mưu cơ chế, chính sách thu hút nguồn hàng, hỗ trợ phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh; tăng cường cơ chế hợp tác vùng, thu hút đầu tư quốc tế và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành theo lộ trình để thực hiện.

Nếu hạ tầng là “xương sống” thì cộng đồng doanh nghiệp chính là động lực để logistics phát triển thực chất và bền vững.

Tại xã Hoa Quân, Công ty BVN Thanh Chương chuyên sản xuất viên nén xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản đang kỳ vọng lớn vào các dự án hạ tầng logistics của tỉnh.

Sản phẩm viên nén gỗ của Nghệ An xuất khẩu đi các nước ở Cảng Cửa Lò. Ảnh: Nguyễn Sang

Ông Trần Đình Độ - Kế toán trưởng công ty chia sẻ: “Khi nghe tin các dự án cảng biển, cao tốc Vinh - Thanh Thủy được triển khai, công ty rất vui mừng vì sẽ giải quyết được bài toán logistics. Quãng đường vận chuyển hàng hóa từ nhà máy xuống cảng biển sẽ thuận lợi hơn rất nhiều cho hoạt động xuất khẩu”.

Trong khi đó, Công ty Logistics AVINA Nghệ An - doanh nghiệp đang phục vụ vận tải cho nhiều doanh nghiệp FDI tại Khu kinh tế Đông Nam cũng kỳ vọng lớn vào việc mở rộng hạ tầng logistics, đặc biệt là vận tải hàng không.

Ông Phùng Văn Thái - Phó Giám đốc Công ty Logistics AVINA Nghệ An cho biết: “Hiện nay, chúng tôi vẫn phải vận chuyển hàng hóa ra sân bay Nội Bài nên mất nhiều thời gian và chi phí. Nếu sân bay Vinh đáp ứng được nhu cầu vận tải hàng hóa quốc tế thì doanh nghiệp sẽ tiết kiệm đáng kể chi phí, thời gian và nâng cao tốc độ giao hàng”.

Là địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp và xuất khẩu mạnh, Nghệ An đang chứng kiến nhu cầu logistics tăng nhanh qua từng năm. Tuy nhiên, chi phí vận chuyển cao và thời gian giao hàng kéo dài vẫn là “điểm nghẽn” khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong cạnh tranh.

Chính vì vậy, việc các công trình hạ tầng logistics được đẩy nhanh tiến độ không chỉ mang lại kỳ vọng giảm chi phí mà còn mở ra cơ hội mở rộng thị trường, thúc đẩy xuất khẩu và nâng cao sức hấp dẫn đầu tư cho Nghệ An.

Nâng cấp Cảng Hàng không quốc tế Vinh là cơ hội để tăng hàng xuất khẩu. Ảnh: Nguyễn Hải

Dù sở hữu nhiều tiềm năng và đang có những bước đi mạnh mẽ, song để trở thành trung tâm logistics của khu vực, Nghệ An vẫn còn không ít thách thức cần vượt qua.

Theo ông Lê Quang Trung – Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, những dự án mà Nghệ An đang thúc đẩy như cao tốc, cảng nước sâu, Khu bến Cảng Đông Hồi và hệ thống kết nối liên vùng đã tạo nên bộ khung logistics đa phương thức tương đối hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn những “điểm nghẽn” cần sớm tháo gỡ.

“Quy mô hạ tầng cảng và năng lực tiếp nhận tàu hiện vẫn còn hạn chế. Nghệ An cũng đang thiếu các trung tâm logistics quy mô lớn, hiện đại trên nền tảng công nghệ; thiếu ICD đạt chuẩn; thiếu kho ngoại quan, kho lạnh đáp ứng yêu cầu khắt khe của từng ngành hàng”.

Theo ông, nguồn hàng tại khu vực hiện vẫn chưa đủ mạnh để thu hút các hãng tàu lớn và doanh nghiệp logistics quốc tế hình thành chuỗi cung ứng bền vững xuyên biên giới. Bên cạnh đó, bài toán nhân lực logistics chất lượng cao, có khả năng vận hành công nghệ, AI và Big Data cũng đang là một “nút thắt” lớn.

Để tạo ra đột phá trong giai đoạn tới, Nghệ An cần tiếp tục nâng cấp hệ thống cảng biển theo hướng tiếp nhận được tàu lớn, tàu chuyên dụng; đồng thời, phát triển các trung tâm logistics hiện đại gắn với cảng biển, khu công nghiệp và cửa khẩu.

Tàu vào Cảng Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy

Ông Lê Quang Trung cho rằng: “Không chỉ dừng lại ở quy hoạch, điều quan trọng là phải thu hút được các tập đoàn logistics, tập đoàn hàng hải lớn của Việt Nam và quốc tế tham gia đầu tư. Những nhà đầu tư dẫn dắt về thị trường, tài chính, kỹ thuật và quản trị sẽ tạo nền tảng để cả hệ sinh thái logistics phát triển nhanh”.

Cùng với đó là yêu cầu thúc đẩy logistics số, logistics xanh, tăng cường liên kết vùng và tận dụng tối đa lợi thế vị trí chiến lược của Nghệ An trong kết nối với các quốc gia lân cận.

Từ những tuyến cao tốc đang mở rộng, những bến cảng đang hình thành cho tới các chiến lược thu hút đầu tư, phát triển dịch vụ logistics hiện đại… Nghệ An đang cho thấy quyết tâm lớn trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics của Bắc Trung Bộ.

“Tăng tốc” giờ đây không chỉ là khẩu hiệu, mà đang dần được cụ thể hóa bằng những công trình, dự án và chính sách mang tính nền tảng. Nếu tiếp tục giữ được nhịp phát triển và tháo gỡ hiệu quả các điểm nghẽn còn tồn tại, Nghệ An hoàn toàn có cơ sở để trở thành mắt xích logistics quan trọng của khu vực và cả nước trong tương lai gần.

Một góc vùng đô thị các phường Trường Vinh, Vinh Lộc, tỉnh Nghệ An. Ảnh minh họa: Thành Duy