Những vấn đề then chốt định hình cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Trung

Tổng thống Donald Trump cùng phái đoàn, trong đó có Jensen Huang của Nvidia và Elon Musk, đã được đón tiếp trọng thể tại Bắc Kinh khi ông chuẩn bị đề nghị Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình "mở cửa" cho hoạt động kinh doanh của Mỹ tại hội nghị thượng đỉnh.

Trong khi đó, nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc đã kêu gọi Pakistan tăng cường vai trò trung gian giữa Iran và Mỹ, bao gồm hỗ trợ thúc đẩy các cuộc thảo luận về khả năng mở lại Eo biển Hormuz.

Trước đó, Tổng thống Donald Trump cho biết ông sẽ có "một cuộc trao đổi dài" với Chủ tịch Tập Cận Bình về vấn đề Iran, nhưng trọng tâm chính của cuộc gặp vẫn sẽ là thương mại.

Vì sao hội nghị Trump - Tập lại quan trọng?

Hội nghị giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ - Trung là cuộc gặp cấp cao giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra tại Bắc Kinh, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang đối mặt với căng thẳng ngày càng gia tăng liên quan đến thương mại, công nghệ, Đài Loan và cuộc chiến với Iran.

Cuộc gặp được xem là đặc biệt quan trọng bởi ông Trump sẽ trở thành nhà lãnh đạo Mỹ đầu tiên thăm Trung Quốc sau gần một thập kỷ. Các cuộc đối thoại cũng diễn ra vào thời điểm bất ổn địa chính trị và kinh tế toàn cầu gia tăng mạnh. Ban đầu, hội nghị được dự kiến tổ chức sớm hơn trong năm nay nhưng đã bị trì hoãn do chiến sự với Iran.

Trước khi lên đường tới Bắc Kinh, ông Trump cho biết ông và Chủ tịch Tập sẽ có "một cuộc trao đổi dài" về Iran, dù ông nhấn mạnh thương mại vẫn sẽ là trọng tâm chính của chuyến thăm.

"Thương mại vẫn có sức nặng chính trị rất lớn, đặc biệt đối với ông Trump, bởi nó giúp biến sự cạnh tranh thành ngôn ngữ mà cử tri dễ dàng hiểu được", ông Salvador Santino Regilme, phó giáo sư kiêm trưởng chương trình quan hệ quốc tế tại Đại học Leiden, nhận định.

"Tuy nhiên, xung đột sâu xa hơn nằm ở vấn đề thứ bậc quyền lực, tính chính danh và cấu trúc tương lai của trật tự toàn cầu", vị phó giáo sư nói thêm.

Những vấn đề lớn nhất tại hội nghị

Các nhà phân tích cho rằng Mỹ và Trung Quốc bước vào hội nghị với những ưu tiên khác nhau.

Ông Trump được dự báo sẽ tập trung mạnh vào thương mại với mục tiêu đạt được những kết quả kinh tế mà ông có thể sử dụng như thành tựu chính trị trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Washington đang thúc đẩy Trung Quốc tăng mua hàng hóa Mỹ, bao gồm máy bay Boeing, thịt bò và đậu tương, đồng thời tìm kiếm sự hợp tác chặt chẽ hơn về đầu tư và thương mại.

Trong khi đó, Bắc Kinh được cho là sẽ gây sức ép để Mỹ nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu chất bán dẫn tiên tiến và dỡ bỏ các biện pháp hạn chế quyền tiếp cận của Trung Quốc với công nghệ sản xuất chip quan trọng. Vấn đề Đài Loan cũng nhiều khả năng tiếp tục là một trong những chủ đề nhạy cảm và gây tranh cãi nhất tại hội nghị.

Ông Trump cũng cho biết ông dự định nêu trường hợp của Jimmy Lai - ông trùm truyền thông Hong Kong và nhân vật ủng hộ dân chủ đang bị giam giữ, người bị kết án hồi đầu năm nay theo luật an ninh quốc gia của Bắc Kinh.

Ngoài các bất đồng song phương, hai nhà lãnh đạo cũng được cho là sẽ thảo luận về cuộc chiến với Iran, căng thẳng quanh eo biển Hormuz và những rủi ro ngày càng gia tăng liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Các nhà phân tích cho rằng Washington sẽ gây sức ép để Bắc Kinh sử dụng ảnh hưởng của mình đối với Tehran, đặc biệt khi Trung Quốc hiện vẫn là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran, chiếm hơn 80% lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển của nước này. Giới chức Mỹ cũng đã kêu gọi Trung Quốc ủng hộ các nỗ lực mở lại và đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz - tuyến vận tải huyết mạch của nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Cuộc xung đột cũng làm gia tăng áp lực lên nền kinh tế và an ninh năng lượng của Trung Quốc. Khoảng một nửa lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đông, trong khi các gián đoạn tại vùng Vịnh đã khiến hoạt động vận tải thương mại đối mặt nguy cơ bị tấn công và trì hoãn.

"Tôi không nghi ngờ gì việc ông Trump ít nhất sẽ cố gắng thuyết phục ông Tập Cận Bình gây sức ép để Iran quay trở lại bàn đàm phán và chấp nhận một thỏa thuận", ông Dan Grazier, nghiên cứu viên cấp cao kiêm giám đốc chương trình Cải cách An ninh Quốc gia tại Trung tâm Stimson, nhận định.

Các chuyên gia cho rằng Iran có thể là một trong số ít lĩnh vực mà lợi ích của Mỹ và Trung Quốc có sự giao thoa, bởi cả hai nước đều hưởng lợi từ dòng chảy năng lượng ổn định qua vịnh Ba Tư.