Vụ UAE bí mật tấn công Iran có thể khiến các nước vùng Vịnh bị kéo vào xung đột

Eo biển Hormuz. Ảnh: THX/TTXVN

Theo báo The Wall Street Journal, cuộc tấn công của UAE nhằm vào Iran để trả đũa bao gồm một đòn tấn công vào đảo Lazan của Iran, ngay trước khi lệnh ngừng bắn ngày 7/4 được công bố.

Thông tin này nhiều khả năng sẽ khiến UAE trở thành mục tiêu rõ ràng hơn nữa của Iran, nếu lệnh ngừng bắn bị hủy bỏ và Mỹ nối lại xung đột với Iran.

Ngày 11/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định rằng, lệnh ngừng bắn đang rất mong manh, do Iran không đưa ra các nhượng bộ mà ông yêu cầu liên quan tới chương trình hạt nhân.

Ngày 12/5, Bộ Chiến tranh Mỹ cho biết chi phí của cuộc chiến với Iran đã tăng lên gần 29 tỷ USD, cao hơn khoảng 4 tỷ USD so với ước tính trước đó mà bộ này đưa ra cách đây hai tuần.

Trong giai đoạn giao tranh trước đó bắt đầu từ ngày 28/2, UAE đã bị Iran chọn làm mục tiêu cho các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái. Quốc gia này bị tấn công với mức độ cao một phần do giới lãnh đạo UAE có lập trường ngoại giao thù địch mạnh mẽ đối với Iran.

Theo Wall Street Journal, thù địch ngoại giao đã mở rộng sang cả đối đầu quân sự. Các hình ảnh cho thấy tiêm kích và thiết bị bay không người lái của UAE hoạt động bên trong Iran.

Vào thời điểm đó, UAE đã úp mở rằng họ muốn tiến hành các chiến dịch trả đũa, thay vì chỉ phòng thủ các cơ sở dầu mỏ và cảng biển. Khi đó, Iran cũng cáo buộc UAE và Kuwait tham gia các cuộc tấn công.

Cho đến nay, UAE vẫn chưa thể thuyết phục Qatar hoặc Saudi Arabia hành động nhiều hơn để đối phó các cuộc tấn công của Iran hoặc phá thế phong tỏa tại eo biển Hormuz.

Đánh giá tình báo của Iran từ lâu cho rằng một số quốc gia vùng Vịnh đã cho phép Mỹ sử dụng không phận hoặc căn cứ quân sự trên lãnh thổ để tấn công Iran.

Các nước châu Âu cũng bảo vệ các quốc gia vùng Vịnh, coi đây là bước đi cần thiết để bảo vệ các đồng minh vùng Vịnh trung lập muốn đứng ngoài xung đột.

Đại sứ Mỹ tại Israel, ông Mike Huckabee, cho biết, Israel đã điều các tổ hợp Vòm Sắt cùng nhân sự tới tăng cường năng lực phòng thủ cho UAE.

Những bất đồng giữa các quốc gia vùng Vịnh, đặc biệt giữa Saudi Arabia và UAE, xoay quanh câu hỏi có tấn công trả đũa Iran hay không và liệu tấn công thì có gây thù địch với Iran tới mức đe dọa các mối quan hệ ngoại giao mong manh giữa các nước vùng Vịnh hay không.

Giải thích lập trường của Saudi Arabia, cựu Đại sứ Saudi Arabia tại Mỹ Turki al-Faisal nhấn mạnh trong một bài viết đăng trên Arab News tuần này rằng, Saudi Arabia đã lựa chọn đúng đắn khi kiềm chế tấn công. Ông viết: “Nếu Israel thành công trong kế hoạch châm ngòi chiến tranh giữa chúng ta và Iran, khu vực sẽ rơi vào tình trạng bị tàn phá và hủy diệt, còn Israel sẽ thành công trong việc áp đặt ý chí của mình lên khu vực, trở thành tác nhân duy nhất trong môi trường xung quanh chúng ta”.

Bài viết cho rằng nếu Saudi Arabia bước vào một cuộc chiến toàn diện lúc này, các cơ sở dầu mỏ ở bờ biển phía Đông sẽ bị phá hủy, các nhà máy khử muối sẽ trở thành mục tiêu tấn công, hoạt động hành hương Hajj sẽ chịu tác động thảm khốc và các dự án trong Tầm nhìn 2030 sẽ đình trệ.

Trong khi đó, Kuwait cho biết ít nhất bốn thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bị bắt giữ khi tìm cách thực hiện các vụ tấn công trên đảo Bubiyan thuộc Kuwait, hòn đảo lớn nhất trong chuỗi đảo ven biển của Kuwait. Báo chí Kuwait đã công bố tên của bốn chỉ huy IRGC nói trên khi vụ việc xảy ra đầu tháng 5.

Truyền thông Iran chưa đưa tin về vụ việc trên, nhưng UAE đã ra tuyên bố bày tỏ đoàn kết với Kuwait trong nỗ lực ngăn chặn các hành động của IRGC. Đại sứ Iran tại Kuwait đã bị Bộ Ngoại giao Kuwait triệu tập để nghe phản ứng giận dữ của Kuwait về vụ tấn công nhằm vào lực lượng vũ trang nước này.

Sự giận dữ của UAE đối với Iran một phần phản ánh khác biệt ý thức hệ kéo dài, trong đó có việc UAE sẵn sàng ký Hiệp định Abraham để bình thường hóa quan hệ với Israel, nhưng cũng xuất phát từ quan điểm cho rằng nước này đã bị Iran tấn công một cách bất công vì có các mối liên hệ với Israel.

Những thiệt hại mà UAE phải hứng chịu bao gồm việc nhà máy khí đốt lớn nhất nước này phải đóng cửa gần hai năm do các cuộc tấn công của Iran hồi tháng trước. Chủ sở hữu nhà máy, ADNOC Gas, cho biết sẽ chưa thể sửa chữa cơ sở này hoàn toàn trước năm sau. ADNOC Gas nói mục tiêu là khôi phục công suất xử lý của tổ hợp lên 80% vào cuối năm 2026 và đạt toàn bộ công suất trong năm 2027.

Tuy nhiên, lập trường của UAE cũng góp phần xây dựng các liên minh ngoại giao mới tại Trung Đông, đó là các quốc gia không tham gia xung đột với Iran. Bộ trưởng Quốc phòng Pakistan Khawaja Asif đã ca ngợi nhóm bốn quốc gia này. Ông nói: “Mọi diễn biến trong khu vực đang dẫn tới một liên minh bao gồm Pakistan, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar”.