Niềm vui của người trồng quế ở xã Canh Tân

Từ cây quế đến những đổi thay

Giữa khu rừng quế rộng khoảng 3 ha vừa khai thác xong ở xóm Nà Mèng, chị Triệu Thị Huế bóc từng lớp vỏ quế, những thân cây được xếp ven sườn đồi. Với gia đình chị, đây là thành quả của nhiều năm chăm sóc và là nguồn thu được chờ đợi sau một thời gian dài đầu tư. Mỗi năm gia đình chị trồng khoảng 2.000 cây. Chị Huế cho biết: Năm đầu tiên vào vụ trồng khoảng tháng 2, tháng 3, tiếp đó trồng thạch xuống dưới tán rừng. Năm sau lại cào, trồng cây lúa; cào gốc 3 năm xong, phát cỏ thêm. Nếu quế tốt, lên nhanh thì phát thêm một năm nữa, sau đó chỉ chờ đến lúc thu hoạch.

Sau nhiều năm chăm sóc, diện tích quế của gia đình chị Huế lần lượt bước vào thời kỳ khai thác. So với cây mỡ từng được trồng, cây quế có giá trị kinh tế cao hơn. Cây keo cũng phù hợp với điều kiện địa phương nhưng thời gian thu hoạch ngắn, trong khi quế có thể khai thác từng phần khi cần vốn. "Không nhất thiết phải khai thác hết, chỉ cần chặt một vài cây cũng có 500 - 600 nghìn đồng. Từ khi khai thác quế, người dân trong xóm mua được xe mới, có người mua máy cày, máy bừa, nhiều gia đình có điều kiện cho con học đại học", chị Huế chia sẻ thêm.

Xóm Nà Mèng có 90 hộ, chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao, Tày. Trước đây, đời sống người dân phụ thuộc nhiều vào nương rẫy, cây ngô, cây lúa và cây thạch. Điều kiện sản xuất khó khăn, giao thông xa trung tâm khiến phát triển kinh tế hộ gặp nhiều hạn chế. Khoảng 10 năm trở lại đây, người dân chuyển dần sang phát triển cây lâm nghiệp. Những diện tích rừng đến kỳ khai thác tạo thêm nguồn thu, từng bước cải thiện đời sống và mở rộng điều kiện đầu tư sản xuất. 

Theo Trưởng xóm Nà Mèng Triệu Văn Đùn, người dân ngày càng quan tâm hơn đến giá trị kinh tế lâu dài của rừng, chủ động trồng các loại cây như quế, keo phù hợp với địa phương. Kinh tế rừng đang trở thành hướng sản xuất được nhiều hộ gắn bó. Nếu trước đây tỷ lệ hộ nghèo có thời điểm trên 80%, nay giảm còn khoảng 20%. Rừng vì thế không chỉ tạo ra giá trị kinh tế từ gỗ, vỏ, lá hay cành cây mà còn mở thêm một hướng sinh kế lâu dài cho người dân vùng khó.

Người dân xóm Nà Mèng, xã Canh Tân thu hoạch cây quế.

Mở rộng diện tích, tạo sinh kế bền vững

Tại xã Canh Tân, vụ thu hoạch quế tập trung vào các tháng 3, 6, 8 hằng năm. Với diện tích quế khoảng 15 năm tuổi, nếu khai thác toàn bộ cây, giá trị thu được có thể đạt khoảng 200 - 300 triệu đồng/ha, tùy năng suất và giá bán tại thời điểm thu hoạch. Gia đình chị Nông Thị Bông, xóm Nà Pò là một trong những hộ trồng quế từ những năm đầu, với diện tích khoảng 2 ha. Từ sản xuất của gia đình, chị tiếp tục đầu tư trở thành điểm thu mua quế trong khu vực. Quế sau sơ chế hiện có giá khoảng 60 - 65 nghìn đồng/kg, quế tươi dao động 15 - 20 nghìn đồng/kg. Cây quế có thể khai thác từ thân, vỏ đến lá, cành, tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau. Gia đình chị Bông đầu tư máy cạo vỏ, máy cắt vỏ quế để phục vụ sơ chế, giảm công lao động thủ công và nâng cao năng suất. Sau khoảng 3 năm, nguồn thu từ cây quế giúp gia đình có điều kiện mua ô tô và đầu tư thêm các thiết bị phục vụ sản xuất.

Việc phát triển vùng nguyên liệu đang được triển khai thông qua các mô hình liên kết. Năm 2025, Liên minh Hợp tác xã tỉnh thực hiện mô hình liên kết trồng cây quế tại 2 xã: Minh Khai, Canh Tân; riêng Canh Tân có 28 hộ tham gia với diện tích 29,7 ha, được hỗ trợ gần 132.000 cây quế giống. Những mô hình này tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn giống, kỹ thuật, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung thay vì phát triển rừng manh mún theo từng hộ. 

Hiện toàn xã có hơn 1.000 ha rừng, trong đó diện tích quế khoảng 518,8 ha, cây mỡ 123 ha và keo 613,4 ha, ngoài ra có 38,8 ha thuộc dự án trồng rừng thay thế. Nhiều diện tích đã bước vào thời kỳ khai thác, tạo nguồn thu cho người dân. Từ những vùng đất đồi trước đây chủ yếu là cây bụi, diện tích rừng trồng ngày càng được mở rộng. Việc giao đất, giao rừng tạo điều kiện để người dân chủ động đầu tư, chăm sóc và hưởng lợi từ rừng. Kinh tế lâm nghiệp từng bước trở thành một trong những hướng phát triển quan trọng của địa phương.

Phó Chủ tịch UBND xã Canh Tân Lương Trung Kiên cho biết: Xác định phát triển kinh tế rừng là một trong những hướng giúp người dân nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và khai thác tốt tiềm năng đất đai, xã rà soát và đưa phát triển kinh tế rừng là một trong những chỉ tiêu thực hiện trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030.