NIM ngân hàng chưa hết áp lực, bộ đệm dự phòng chịu sức ép từ nợ xấu tăng
Vietbank nhận định ngành ngân hàng duy trì đà tăng trưởng tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026, với tín dụng tiếp tục mở rộng và lợi nhuận tại nhiều nhà băng cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, áp lực huy động vốn, thu hẹp biên lãi ròng (NIM) và nợ xấu gia tăng đang khiến triển vọng lợi nhuận ngày càng phân hóa.
Áp lực chi phí vốn chưa hạ nhiệt
Trong báo cáo công bố mới đây, VietBank nhận định rằng 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng tốc, tạo nền tảng thuận lợi cho hoạt động tín dụng của hệ thống ngân hàng. GDP tăng 9,01% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 15 năm. Riêng quý III, GDP tăng 9,95%, cao hơn mức 8,15% của quý I và 8,81% của quý II.
Động lực tăng trưởng đến từ khu vực công nghiệp và xây dựng, với mức tăng 11,21%; dịch vụ tăng 8,69%, cùng sự phục hồi của đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu. Diễn biến này tạo nền tảng tích cực cho nhu cầu vốn lưu động và tín dụng trung, dài hạn của doanh nghiệp.
Hoạt động đầu tư và sản xuất tiếp tục mở rộng khi tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 3.109,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,1% so với cùng kỳ; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%. Kim ngạch xuất khẩu đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5%, trong khi nhập khẩu tăng 36,7%, dẫn đến nhập siêu 19,42 tỷ USD.
Sự gia tăng hoạt động thương mại và đầu tư không chỉ hỗ trợ nhu cầu tín dụng doanh nghiệp mà còn mở rộng cơ hội tăng trưởng từ tài trợ thương mại, bảo lãnh, thanh toán quốc tế và các nguồn thu ngoài lãi của hệ thống ngân hàng.
Theo Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,75 triệu tỷ đồng, tăng 11,59% so với cuối năm 2025 và 16,69% so với cùng kỳ. Tăng trưởng tín dụng tiếp tục là động lực chính thúc đẩy thu nhập lãi của các ngân hàng.
Tuy nhiên, tốc độ huy động vốn chưa theo kịp tăng trưởng tín dụng, khiến áp lực cân đối nguồn vốn tiếp tục hiện hữu. Theo số liệu tính đến ngày 28/9, tín dụng toàn nền kinh tế tăng 10,89% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn tăng 9,78%. Tăng trưởng tín dụng cũng thấp hơn mức 13,37% ghi nhận cùng kỳ năm trước.
Trong bối cảnh này, các ngân hàng phải đẩy mạnh cạnh tranh tiền gửi, phát hành giấy tờ có giá và bổ sung nguồn vốn trung, dài hạn. Mặc dù chưa phản ánh tình trạng thiếu hụt thanh khoản mang tính hệ thống, chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng tín dụng và huy động đang khiến chi phí vốn trở thành yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả kinh doanh.
Áp lực này đặc biệt lớn đối với những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) thấp, phụ thuộc nhiều vào tiền gửi kỳ hạn hoặc tăng trưởng tín dụng quá nhanh.
Cùng với áp lực huy động vốn, diễn biến lạm phát cũng đặt ra thách thức đối với chính sách tiền tệ và khả năng cải thiện biên lợi nhuận của các ngân hàng. Trong khi đó, nhu cầu vốn cao và cạnh tranh huy động khiến dư địa giảm lãi suất trong những tháng cuối năm tương đối hạn chế.
Nhìn lại quý II và quý III, có thể thấy lãi suất huy động tiếp tục biến động. Ở nhóm Big4, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân dao động từ 5,4 - 6,8%, trong khi tại các ngân hàng tầm trung và nhỏ, mức lãi suất có thể lên đến 8 - 9%. Chi phí huy động duy trì ở mức cao, trong khi lãi suất cho vay chịu sức ép cạnh tranh và định hướng hỗ trợ doanh nghiệp, khiến NIM chưa hoàn toàn được giải tỏa áp lực.
Dù vậy, diễn biến NIM giữa các ngân hàng là phân hóa. Vietbank nhận định rằng trong môi trường chi phí vốn cao, những ngân hàng sở hữu hệ sinh thái thanh toán rộng, tệp khách hàng lớn và nguồn tiền gửi không kỳ hạn ổn định có khả năng bảo vệ NIM tốt hơn.
Lợi nhuận toàn ngành phân hóa
Mùa báo cáo tài chính quý III cho thấy kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự cải thiện đáng kể tại nhiều ngân hàng lớn.
Vietcombank tiếp tục dẫn đầu về lợi nhuận trước thuế với 40.440 tỷ đồng, tăng khoảng 22% so với cùng kỳ. VietinBank đứng tiếp theo với 39.557 tỷ đồng, tăng gần 34%.
MB ghi nhận lợi nhuận trước thuế đạt 30.518 tỷ đồng, tăng 31,9%; VPBank đạt 29.911 tỷ đồng, tăng 46,7%; BIDV đạt 29.483 tỷ đồng, tăng 24,8%; Techcombank đạt 28.915 tỷ đồng, tăng 23,7%.

Lợi nhuận trước thuế 9 tháng đầu năm 2026 tại một số ngân hàng. Đơn vị: tỷ đồng. Ảnh: VietBank.
Động lực tăng trưởng lợi nhuận không chỉ đến từ mở rộng tín dụng mà còn từ cải thiện thu nhập ngoài lãi và kiểm soát chi phí hoạt động.
Trong đó, VietinBank ghi nhận thu nhập dịch vụ tăng 42,5%, còn thu nhập dịch vụ của Techcombank đạt 11.800 tỷ đồng, tăng 40% so với cùng kỳ.
Diễn biến này phản ánh xu hướng đa dạng hóa nguồn thu đang phát huy hiệu quả tại một số ngân hàng, góp phần hỗ trợ lợi nhuận trong bối cảnh hoạt động tín dụng chịu áp lực từ chi phí vốn.
Tuy nhiên, bức tranh lợi nhuận toàn ngành cũng cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét. Trong khi nhiều ngân hàng duy trì tăng trưởng hai chữ số, ACB ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận thấp, còn lợi nhuận của Sacombank và Eximbank lần lượt suy giảm khoảng 46% và 58%.
Nợ xấu vượt 335.000 tỷ đồng, bộ đệm dự phòng chịu sức ép
Trong khi đó lợi nhuận phân hóa, chất lượng tài sản tiếp tục là yếu tố đáng quan ngại đối với ngành ngân hàng.
Tính đến cuối quý III/2026, tổng nợ xấu của 27 ngân hàng niêm yết và đăng ký giao dịch vượt 335.000 tỷ đồng, tăng khoảng 20% so với cuối năm 2025. Tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,85% lên 2,11%, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm về khoảng 74,5%.
Diễn biến này phản ánh bộ đệm dự phòng toàn ngành đang chịu sức ép khi nợ xấu gia tăng.
Tại một số ngân hàng lớn, quy mô nợ xấu tiếp tục tăng mạnh. BIDV ghi nhận nợ xấu tăng 36% so với cuối năm 2025, lên 47.486 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu lên 2,89%.Tại MB, nợ xấu tăng khoảng 53%, với tỷ lệ nợ xấu đạt 1,67%.
Trong khi đó, Vietcombank vẫn kiểm soát tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp 0,71%, song chi phí dự phòng 9 tháng tăng gần 4 lần, lên khoảng 9.200 tỷ đồng.
Vietbank đánh giá rằng những ngân hàng tăng trưởng tín dụng nhanh nhưng chất lượng tài sản suy giảm có nguy cơ phải gia tăng trích lập dự phòng trong các quý tới, qua đó tạo thêm áp lực đối với kết quả kinh doanh.

Ảnh: VietBank.
Nhìn chung, Vietbank cho rằng nngành ngân hàng trong 9 tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì triển vọng tích cực nhờ tín dụng mở rộng, thu nhập dịch vụ cải thiện và hiệu quả hoạt động được nâng cao. Tuy nhiên, áp lực chi phí vốn, biên lãi ròng thu hẹp và nợ xấu gia tăng đang khiến triển vọng lợi nhuận giữa các ngân hàng phân hóa mạnh hơn.
Nếu trong nửa đầu năm, trọng tâm của ngành là đảm bảo nguồn vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng, thì đến cuối quý III, vấn đề quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa tăng trưởng dư nợ thành lợi nhuận bền vững.
Trong quý IV/2026 và bước sang năm 2027, lợi thế nhiều khả năng thuộc về những ngân hàng có CASA cao, chi phí vốn thấp, nguồn thu ngoài lãi đa dạng, khả năng kiểm soát nợ xấu tốt và bộ đệm dự phòng đủ lớn.



