Ninh Bình: Rà soát quy hoạch chung xã, tạo nền tảng xây dựng nông thôn mới

Đồng bộ quy hoạch, đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới

Trao đổi với PV Báo Xây dựng ngày 20/10, ông Nguyễn Văn Lượng, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Ninh Bình cho biết, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển tại các xã ngày càng cấp thiết. 

Việc rà soát, lập và phê duyệt quy hoạch chung xã không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tạo cơ sở định hướng đầu tư hạ tầng, bố trí dân cư, phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới.

Ninh Bình rà soát quy hoạch chung xã, tạo nền tảng xây dựng nông thôn mới.

Theo đó, công tác quy hoạch phải bám sát định hướng quy hoạch cấp tỉnh, đồng thời căn cứ điều kiện tự nhiên, hiện trạng sử dụng đất, dân số, giao thông và hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội của từng địa phương. 

Những nội dung không còn phù hợp với thực tiễn cần được rà soát, điều chỉnh theo quy định, bảo đảm thống nhất với định hướng phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu đầu tư trong từng giai đoạn.

Đối với các địa bàn có lợi thế về nông nghiệp, làng nghề, thương mại, dịch vụ hoặc du lịch, quy hoạch cần xác định rõ khu vực phát triển sản xuất, khu dân cư, công trình công cộng và hệ thống hạ tầng thiết yếu. 

Việc tổ chức không gian hợp lý sẽ góp phần khai thác tiềm năng, thu hút nguồn lực đầu tư, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Lập và phê duyệt quy hoạch chung xã phục vụ công tác quản lý nhà nước, tạo cơ sở định hướng đầu tư hạ tầng giao thông.

Đặc biệt, quy hoạch phải gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới thực chất, tránh đầu tư manh mún, thiếu kết nối hoặc phát triển khu dân cư không phù hợp với định hướng chung. 

Các công trình giao thông, trường học, cơ sở y tế, thiết chế văn hóa, hệ thống cấp thoát nước và hạ tầng phục vụ sản xuất cần được tính toán đồng bộ, phù hợp với quy mô dân số và khả năng cân đối nguồn lực.

Theo Quyết định số 85/2026/QĐ-UBND ngày 15/7/2026 của UBND tỉnh Ninh Bình về tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, tiêu chí quy hoạch yêu cầu có quy hoạch chung xã hoặc quy hoạch đô thị được phê duyệt, công bố công khai đúng thời hạn và ban hành kế hoạch thực hiện. 

Tùy nhóm xã, các yêu cầu còn bao gồm quy hoạch chi tiết trung tâm xã hoặc điểm dân cư mới và quy chế quản lý kiến trúc được phê duyệt hoặc tích hợp trong quy hoạch chung xã.

Như vậy, quy hoạch không chỉ dừng ở việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý mà phải trở thành công cụ định hướng đầu tư, quản lý xây dựng và tổ chức thực hiện các mục tiêu phát triển nông thôn mới tại địa phương.

Tăng cường quản lý kiến trúc, giữ gìn diện mạo nông thôn

Theo ông Ngô Hoài Nam, Chủ tịch UBND xã Rạng Đông, cùng với rà soát, hoàn thiện quy hoạch chung xã, việc ban hành quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn có ý nghĩa quan trọng trong kiểm soát hoạt động xây dựng, chỉnh trang khu dân cư và bảo đảm sự hài hòa giữa công trình mới với không gian hiện hữu.

Ông Ngô Hoài Nam, Chủ tịch UBND xã Rạng Đông, tỉnh Ninh Bình trao đổi với PV.

Quy chế cần phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, bám sát quy hoạch được duyệt và quy định pháp luật về kiến trúc. Trong đó, chú trọng hình thức công trình, tổ chức không gian công cộng, cảnh quan đường làng, ngõ xóm, hệ thống cây xanh, mặt nước và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.

Đối với khu dân cư hiện hữu, công tác chỉnh trang cần gắn với cải thiện điều kiện sinh hoạt, nâng cấp hạ tầng và bảo đảm an toàn xây dựng. 

Tại những khu vực mở rộng hoặc hình thành điểm dân cư mới, quy hoạch phải tính toán khả năng kết nối giao thông, cấp điện, cấp nước, thoát nước và các công trình phục vụ cộng đồng, hạn chế phát sinh bất cập trong quá trình sử dụng.

Cùng với đó, việc công khai thông tin quy hoạch cần được chú trọng để người dân, doanh nghiệp thuận lợi tiếp cận, chủ động tìm hiểu trước khi đầu tư, xây dựng. 

Chính quyền cơ sở cần tăng cường hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành quy hoạch, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm; nâng cao trách nhiệm trong quản lý đất đai, trật tự xây dựng và cảnh quan nông thôn.

Thực tế tại xã Rạng Đông cho thấy, sự đồng thuận của người dân có vai trò quan trọng trong quá trình chỉnh trang hạ tầng, cải thiện diện mạo khu dân cư. 

Ông Vũ Quang Đại (sinh năm 1953) cùng gia đình đã tự nguyện hiến 260m² đất thổ cư để mở rộng, thông tuyến đường xóm 2, thôn 9.

Công sở UBND xã Rạng Đông, tỉnh Ninh Bình, khang trang nhờ xây dựng nông thôn mới.

Theo ông Đại, sau khi gia đình và người dân chung tay, tuyến đường được mở rộng, việc đi lại thuận lợi, an toàn hơn. Diện tích đất hiến tặng không chỉ góp phần cải thiện hạ tầng giao thông mà còn phục vụ lợi ích chung, tạo diện mạo khang trang hơn cho khu dân cư.

Để nâng cao hiệu quả thực hiện, các địa phương cần rà soát hiện trạng, xác định rõ nội dung cần lập mới, điều chỉnh hoặc hoàn thiện quy hoạch; xây dựng lộ trình phù hợp với nguồn lực và yêu cầu phát triển. 

Quá trình lập quy hoạch cần chú trọng lấy ý kiến cộng đồng dân cư, bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận.

Việc hoàn thiện quy hoạch chung xã gắn với quản lý kiến trúc sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, từng bước hoàn thiện hạ tầng và diện mạo nông thôn. 

Đây cũng là cơ sở để Ninh Bình triển khai các tiêu chí nông thôn mới phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, hướng tới phát triển đồng bộ, hiện đại nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng sống của người dân.