Ninh Bình rộn ràng mùa lễ hội đầu xuân 2026

Từ tháng Giêng đến hết tháng Ba âm lịch hằng năm, Ninh Bình bước vào mùa lễ hội rộn ràng, nơi những giá trị văn hóa – tâm linh được tái hiện trong không gian non nước hữu tình của vùng đất Cố đô. Mùa xuân ở Ninh Bình không chỉ là thời điểm thiên nhiên bừng sắc, mà còn là dịp để người dân và du khách hòa mình vào chuỗi lễ hội truyền thống đặc sắc, mang đậm dấu ấn lịch sử, tín ngưỡng và phong tục lâu đời.

Mở đầu mùa lễ hội là lễ hội chùa Bái Đính, chính thức khai hội vào ngày 22/2 (tức mùng 6 tháng Giêng). Đây được xem là đại lễ Phật giáo lớn nhất đầu xuân tại Ninh Bình, thu hút đông đảo tăng ni, phật tử và du khách thập phương. Không gian linh thiêng của quần thể chùa lớn bậc nhất Đông Nam Á cùng những nghi lễ cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa đã tạo nên điểm nhấn cho mùa du lịch đầu năm của vùng đất Cố đô.

Lễ hội chùa Bái Đính chính thức khai hội vào ngày 22/2 (tức mùng 6 tháng Giêng). Ảnh: Quốc Huy

Cùng thời điểm đó, lễ hội Tịch điền Đọi Sơn diễn ra từ ngày 21 đến 23/2 (tức mùng 5 - 7 tháng Giêng). Đây là lễ hội mang đậm dấu ấn văn hóa nông nghiệp, gắn với nghi lễ “vua đi cày” có từ thời Lê Đại Hành. Nghi lễ tái hiện cảnh vua xuống đồng cày ruộng đầu năm, cầu mong mùa màng tươi tốt, cuộc sống no đủ. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn góp phần tôn vinh giá trị của lao động và truyền thống sản xuất nông nghiệp của người Việt.

Tiếp đó, lễ hội chùa Tam Chúc diễn ra từ ngày 26/2 đến 3/3 (tức ngày 10 - 15 tháng Giêng). Trong những năm gần đây, chùa Tam Chúc trở thành điểm đến tâm linh nổi bật của khu vực phía Bắc. Mỗi dịp đầu xuân, du khách đến đây không chỉ để lễ Phật cầu an mà còn thưởng ngoạn phong cảnh sơn thủy hữu tình, hòa mình vào không gian thanh tịnh của ngôi chùa nằm giữa lòng hồ và núi đá.

Lễ hội chùa Tam Chúc diễn ra từ ngày 26/2 đến 3/3 (tức ngày 10 – 15 tháng Giêng). Ảnh: Hoàng Hòa

Một trong những lễ hội đặc sắc khác là lễ hội Phát lương đền Trần Thương, diễn ra từ ngày 28/2 đến 4/3 (tức ngày 12 - 16 tháng Giêng). Lễ hội tái hiện sự kiện Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn phát quân lương cho tướng sĩ trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông. Nghi thức phát túi lương đầu năm mang ý nghĩa cầu mong ấm no, đủ đầy, vì thế luôn thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Cũng trong thời gian này, lễ hội khai ấn đền Trần được tổ chức từ ngày 28/2 đến 4/3 (tức ngày 12 - 16 tháng Giêng). Lễ hội bắt nguồn từ tục lệ triều Trần sau khi đánh thắng giặc ngoại xâm, tổ chức nghi lễ khai ấn để tế lễ trời đất, tổ tiên và mở đầu cho công việc hành chính của năm mới. Ngày nay, nghi lễ xin ấn đầu xuân đã trở thành nét văn hóa tâm linh quen thuộc của người dân, với mong muốn một năm làm ăn thuận lợi, công danh hanh thông.

Bên cạnh các nghi lễ chính, nhiều lễ hội đầu xuân tại Ninh Bình còn tổ chức các hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như múa lân, múa rồng, hát văn, múa rối nước, đấu vật, chọi gà, biểu diễn trống hội… Những hoạt động này góp phần tạo nên không khí rộn ràng, gắn kết cộng đồng và thu hút du khách.

Lễ hội chùa Bích Động diễn ra vào tháng Hai âm lịch, là dịp để du khách đến chiêm bái ngôi chùa cổ kính nằm giữa vách núi đá vôi. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn là cơ hội để du khách thưởng ngoạn vẻ đẹp thiên nhiên của khu danh thắng Tam Cốc – Bích Động, nơi được mệnh danh là “Nam thiên đệ nhị động”.

Trong khi đó, lễ hội chùa Bà Đanh diễn ra từ ngày 2 đến 4/4 (tức ngày 15 - 17 tháng Hai âm lịch) nổi bật với nghi thức rước kiệu trang trọng, cùng nhiều trò chơi dân gian như đua thuyền, cờ người. Đây là lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của cư dân vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Đỉnh cao của mùa lễ hội tại Ninh Bình là lễ hội Hoa Lư, diễn ra từ ngày 25 đến 27/4 (tức ngày 9 - 11 tháng Ba âm lịch). Đây là sự kiện văn hóa mang tầm quốc gia, nhằm tưởng nhớ và tôn vinh hai vị anh hùng dân tộc Đinh Bộ Lĩnh và Lê Đại Hành, những người đã có công xây dựng kinh đô Hoa Lư. Phần lễ gồm các nghi thức truyền thống như rước nước, mộc dục, dâng hương, tế lễ và rước kiệu. Phần hội sôi động với nhiều hoạt động đặc sắc như diễn tích cờ lau tập trận, chèo thuyền, cờ người, thổi cơm thi, cầu siêu và thả hoa đăng. Lễ hội không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là dịp để quảng bá hình ảnh vùng đất Cố đô đến du khách trong và ngoài nước.

Lễ hội Hoa Lư, diễn ra từ ngày 25 đến 27/4 (tức ngày 9 – 11 tháng Ba âm lịch). Ảnh: MIA GO

Tiếp nối là lễ hội Tràng An, diễn ra ngày 2/5 (tức ngày 16 tháng Ba âm lịch). Điểm nhấn của lễ hội là nghi lễ rước nước, rước rồng trên dòng sông Sào Khê và nghi lễ “mở cửa rừng”. Đây là lễ hội mang đậm yếu tố tâm linh, đồng thời tôn vinh giá trị của Di sản Quần thể danh thắng Tràng An – di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.

Trong tháng Ba âm lịch còn có lễ hội Phủ Dầy, một trong những lễ hội tín ngưỡng lớn nhất Việt Nam, diễn ra từ ngày 1 đến 10. Lễ hội tôn vinh Thánh Mẫu Liễu Hạnh, một trong “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Nổi bật tại lễ hội là nghi lễ chầu văn, hầu đồng cùng nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc, thu hút đông đảo du khách hành hương.

Cùng thời điểm, lễ hội đền Thái Vi diễn ra từ ngày 30/4 đến 1/5 (tức ngày 14 - 15 tháng Ba âm lịch). Điểm nhấn của lễ hội là đoàn rước kiệu quy mô lớn với hơn 30 đoàn, mỗi đoàn gồm ba cỗ kiệu tượng trưng cho triều đình xưa. Ngoài ra, lễ hội còn có nhiều trò chơi dân gian như nấu cơm thi, diễn chèo, kéo co, đu quay… tạo nên không khí vui tươi, náo nhiệt.

Trường Giang