Nỗ lực đẩy lùi bệnh lao

Cán bộ Bệnh viện Phổi tỉnh tư vấn cho nhân dân cách phòng, chống bệnh lao.

Bệnh lao do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, có khả năng lây lan cao qua đường hô hấp nếu không được kiểm soát tốt. Vì vậy, việc phát hiện sớm giữ vai trò then chốt trong điều trị và phòng ngừa. Người dân khi có các triệu chứng nghi ngờ cần đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và xét nghiệm kịp thời. Người bệnh phải tuân thủ nghiêm phác đồ điều trị, không tự ý bỏ thuốc giữa chừng, tránh nguy cơ kháng thuốc và lây lan trong cộng đồng. Vi khuẩn lao khi xâm nhập vào phổi có thể nhân lên và gây tổn thương phổi. Các triệu chứng như: ho kéo dài trên hai tuần, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi đêm, sút cân… thường dễ nhầm lẫn với những bệnh lý thông thường, khiến nhiều người chủ quan, chậm đi khám. Tỷ lệ mắc lao cộng đồng tại Lai Châu ước khoảng 30/100.000 dân cho thấy nguy cơ lây nhiễm vẫn hiện hữu, nhất là ở các khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế còn hạn chế.

Theo bác sĩ CKII. Phạm Mạnh Hùng - Giám đốc Bệnh viện Phổi tỉnh, đơn vị đã xây dựng kế hoạch tổng thể, phân bổ chỉ tiêu hoạt động tới các tuyến cơ sở nhằm bảo đảm triển khai hiệu quả trên toàn địa bàn. Chú trọng công tác truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ và cách phòng bệnh. Ứng dụng các kỹ thuật hiện đại như: xét nghiệm sinh học phân tử Truenat, GeneXpert góp phần quan trọng trong phát hiện sớm bệnh lao, nhất là các trường hợp lao kháng thuốc và lao ở trẻ em. Qua đó, giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán, nâng cao độ chính xác, tạo điều kiện để người bệnh được điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng và lây lan trong cộng đồng. Công tác khám, sàng lọc được tăng cường tại tuyến y tế cơ sở. Bệnh viện Phổi tỉnh còn phối hợp với Bệnh viện Phổi Trung ương tổ chức nhiều lớp tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ y tế về chẩn đoán, điều trị và dự phòng bệnh lao.

\

Cán bộ Trạm Y tế xã Bình Lư khám sàng lọc cho trẻ và tư vấn về bệnh lao cho người dân.

Song song với hoạt động chuyên môn, công tác truyền thông phòng, chống lao được các cơ sở y tế triển khai đa dạng, phù hợp với từng địa bàn. Quá trình triển khai, huy động sự tham gia của chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể trong công tác tuyên truyền, giúp người dân hiểu rõ, chủ động phòng tránh lao. Từ hệ thống loa truyền thanh cơ sở, các buổi họp bản, sinh hoạt cộng đồng đến tư vấn trực tiếp tại gia đình, nội dung tuyên truyền tập trung vào nhận biết dấu hiệu bệnh, chủ động đi khám và tuân thủ điều trị.

Tại tuyến cơ sở, các trạm y tế xã, phường đang phát huy vai trò “cánh tay nối dài” trong phòng, chống lao. Bác sĩ Bùi Văn Thụ - Giám đốc Trạm Y tế xã Bum Nưa cho biết: Trạm đã chủ động phối hợp tổ chức khám sàng lọc, phát hiện sớm các trường hợp nghi mắc lao ngay tại cộng đồng. Bên cạnh đó, tăng cường tuyên truyền qua hệ thống loa phát thanh, các buổi họp bản, lồng ghép nội dung phòng, chống lao vào các hoạt động y tế thường xuyên, giúp người dân nâng cao nhận thức và chủ động phòng bệnh.

Từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh phát hiện 159 bệnh nhân lao, trong đó 127 ca lao phổi và 32 ca lao ngoài phổi; tỷ lệ điều trị thành công đạt trên 90%. Đầu năm 2026, với sự hỗ trợ của Tổ chức phi Chính phủ FIT, qua tổ chức đợt khám sàng lọc tại các xã: Bum Tở, Mù Cả, Bum Nưa, Thu Lũm đã phát hiện thêm 24 ca lao phổi.

Trạm Y tế xã Thu Lũm phối hợp tổ chức các hoạt động khám sức khỏe, truyền thông về bệnh lao cho người dân.

Dù vậy, công tác phòng, chống lao tại Lai Châu vẫn còn nhiều khó khăn. Bác sĩ CKI. Nguyễn Thị Thảo (khoa Lao, Bệnh viện Phổi tỉnh) chia sẻ: Nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế; nguồn kinh phí cho hoạt động sàng lọc chủ động chưa đáp ứng yêu cầu, thiếu trang thiết bị hiện đại. Ngoài ra, một số bệnh nhân chưa tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị, trong khi việc giám sát từ gia đình và y tế thôn bản chưa thật sự chặt chẽ. Nhiều trường hợp chỉ đi khám khi bệnh đã kéo dài, làm tăng nguy cơ biến chứng và lây nhiễm. Nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của người dân vẫn là yếu tố then chốt trong công tác phòng, chống lao. Phát hiện sớm và điều trị đủ liệu trình không chỉ giúp người bệnh khỏi bệnh mà còn bảo vệ gia đình và cộng đồng.

Với sự vào cuộc quyết liệt của ngành Y tế và sự chung tay của toàn xã hội, hy vọng những khó khăn sớm được khắc phục để hiện thực hóa mục tiêu đẩy lùi bệnh lao trên địa bàn tỉnh, góp phần xây dựng cộng đồng khỏe mạnh, phát triển bền vững.

Hà Dũng - Đỗ Mạnh