Nỗ lực hiếm hoi mang tính lưỡng đảng ngăn Tổng thống Trump tiếp tục chiến tranh Iran

Toàn cảnh một phiên họp của Hạ viện Mỹ ở Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Hạ viện Mỹ do đảng Cộng hòa kiểm soát đã thông qua một nghị quyết nhằm ngăn Tổng thống Donald Trump tiếp tục cuộc chiến tranh Iran, phản ánh mối lo ngại ngày càng gia tăng trong nội bộ đảng Cộng hòa với cuộc xung đột đã kéo dài ba tháng.

Hãng tin Reuters (Anh) cho biết vào ngày 3/6, theo giờ địa phương, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu với tỷ lệ 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống.

Bốn nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu cùng phe Dân chủ để ủng hộ nghị quyết về quyền chiến tranh (War Powers Resolution), văn bản yêu cầu Tổng thống Donald Trump rút quân đội Mỹ khỏi Iran, trừ khi Quốc hội tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng lực lượng quân sự.

Đây là thất bại mới nhất của Tổng thống Trump tại Quốc hội, bất chấp việc đảng Cộng hòa của ông đang nắm đa số mong manh ở cả Hạ viện lẫn Thượng viện.

Hiện tại, cuộc bỏ phiếu chủ yếu mang tính biểu tượng, bởi để có hiệu lực, dự luật còn phải được cả Thượng viện thông qua.

Hơn nữa, theo kênh Al Jazeera của Qatar ngày 4/6, ngay cả khi dự luật được thông qua ở cả hai viện của Quốc hội, nó vẫn không thể trở thành luật nếu không có chữ ký của tổng thống.

Vì vậy, nhiều người dự đoán rằng Tổng thống Trump sẽ phủ quyết bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế quyền lực của ông.

Dẫu vậy, đây vẫn là lần đầu tiên cơ quan lập pháp Mỹ đang thể hiện quyền lực của mình theo một cách đáng kể hơn dù nó không phải lần đầu tiên Hạ viện Mỹ tìm cách hạn chế quyền tiến hành chiến tranh của Tổng thống Trump.

Nói cách khác, tại Washington, nhiều người xem cuộc bỏ phiếu này là một sự khiển trách hiếm hoi đối với Tổng thống Trump, đặc biệt bởi nó diễn ra trong một cơ quan do chính đảng Cộng hòa của ông kiểm soát.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Theo Reuters, cuộc bỏ phiếu này phản ánh sự bất an của một bộ phận đảng viên Cộng hòa trước cách Tổng thống Trump xử lý cuộc xung đột Trung Đông, đồng thời đánh dấu một nỗ lực hiếm hoi mang tính lưỡng đảng nhằm hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống khi cuộc chiến đã bước sang tháng thứ tư.

Ba nghị quyết về quyền chiến tranh trước đó đều thất bại tại Hạ viện với cách biệt ngày càng thu hẹp.

Tháng trước, lãnh đạo Cộng hòa tại Hạ viện đã bất ngờ hoãn bỏ phiếu đối với nghị quyết lần này khi nhận thấy nó có khả năng được thông qua.

Thượng viện cũng đã thúc đẩy một nghị quyết riêng biệt nhưng có nội dung tương tự trong một cuộc bỏ phiếu thủ tục vào tháng trước, sau khi bảy nỗ lực trước đó thất bại.

Tuy nhiên, các cuộc bỏ phiếu tiếp theo đối với biện pháp này tại Thượng viện vẫn chưa được lên lịch.

Bốn nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết gồm có Tom Barrett của bang Michigan, Warren Davidson của bang Ohio, Brian Fitzpatrick của bang Pennsylvania và Thomas Massie của bang Kentucky.

Không có nghị sĩ Dân chủ nào bỏ phiếu chống. Bảy thành viên Hạ viện không tham gia bỏ phiếu.

Làn sóng phản đối Tổng thống Trump gần đây

Gần đây, Tổng thống Trump đã phải đối mặt với sự phản đối từ một số thành viên trong chính đảng của mình tại Quốc hội, sau nhiều tháng mà rất ít nghị sĩ Cộng hòa công khai phản bác các sáng kiến chính sách của ông.

Cũng trong ngày 3/6, Hạ viện đã thông qua một thủ tục cho phép mở đường cho cuộc bỏ phiếu về Đạo luật Hỗ trợ Ukraine (Ukraine Support Act), theo đó sẽ cung cấp viện trợ an ninh cho Ukraine trong cuộc chiến chống lại chiến dịch quân sự của Liên bang Nga.

Dự luật chỉ được đưa ra bỏ phiếu sau khi một bản kiến nghị thu thập đủ ngưỡng 218 chữ ký trong tháng trước.

Sáu nghị sĩ Cộng hòa và một nghị sĩ độc lập vốn thường bỏ phiếu cùng phe Cộng hòa đã ủng hộ biện pháp liên quan đến Ukraine.

Gần đây, các nghị sĩ Cộng hòa cũng đã đứng lên phản đối kế hoạch của Tổng thống Trump nhằm lập một quỹ mà ông gọi là quỹ chống “vũ khí hóa chính quyền”, dùng để chi trả cho các đồng minh chính trị tuyên bố rằng họ từng là nạn nhân của sự lạm dụng quyền lực từ phía chính phủ.

Các nhà lập pháp Cộng hòa hôm 3/6 cũng chỉ trích việc Tổng thống Trump lựa chọn ông Bill Pulte - một quan chức trong lĩnh vực bất động sản, không có kinh nghiệm về an ninh quốc gia - làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia.

Tàu thuyền ở eo biển Hormuz, gần thành phố cảng Bandar Abbas, Iran. Ảnh: The Guardian/TTXVN

Sự phân chia quyền lực

Đảng Dân chủ đã kêu gọi Tổng thống Trump trình vấn đề lên Quốc hội để xin phép sử dụng lực lượng quân sự trong cuộc xung đột với Iran, nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ quy định chỉ cơ quan lập pháp, chứ không phải tổng thống, mới có quyền tuyên chiến.

Họ cảnh báo rằng Tổng thống Trump có thể đã kéo nước Mỹ vào một cuộc chiến kéo dài mà không đưa ra được một chiến lược rõ ràng.

Đồng thời, họ cũng chỉ trích tình trạng giá xăng, thực phẩm và nhiều mặt hàng khác tăng cao kể từ khi các cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu ngày 28/2.

Trong một tuyên bố sau cuộc bỏ phiếu, Nghị sĩ Gregory Meeks, người bảo trợ nghị quyết và là thành viên cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện nhấn mạnh: “Việc nghị quyết quyền chiến tranh được thông qua hôm nay là dấu hiệu cho thấy một bước ngoặt quan trọng: ngày càng nhiều nghị sĩ Cộng hòa đang lắng nghe cử tri của họ, những người không muốn nước Mỹ sa vào thêm một cuộc chiến không có hồi kết ở Trung Đông”.

Đảng Dân chủ đã biến vấn đề chi phí sinh hoạt thành chủ đề trọng tâm trong thông điệp kinh tế của họ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 tới, cuộc bầu cử sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát Quốc hội hay không.

Chỉ số giá sản xuất tại Mỹ trong tháng 4 đã ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong bốn năm, do chi phí hàng hóa và dịch vụ tăng vọt kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu.

Chính quyền của Tổng thống Trump khẳng định cuộc chiến chống Iran là cần thiết đối với an ninh quốc gia Mỹ, viện dẫn nhu cầu cấp bách phải ngăn chặn nước Cộng hòa Hồi giáo này phát triển vũ khí hạt nhân.

Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa phản đối các nghị quyết về quyền chiến tranh, cho rằng đây chỉ là hành động phô diễn chính trị của phe Dân chủ nhằm làm suy yếu nước Mỹ và tìm cách ghi điểm chính trị trước Tổng thống Trump.