Nỗ lực tổ chức vòng đàm phán ba bên Nga, Ukraine và Mỹ

Từ trái qua: Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Những nỗ lực tổ chức một cuộc đàm phán ba bên giữa Nga, Ukraine và Mỹ đã mở ra cơ hội mới trong tháng 11 này, nhằm giảm cường độ giao tranh, bảo vệ dân thường và tìm kiếm giải pháp chính trị cho cuộc xung đột kéo dài. Tuy nhiên, ngừng bắn mới chỉ là khởi đầu.

Để có thể duy trì một nền hòa bình lâu dài, các bên cần những bảo đảm an ninh đủ tin cậy, tạo điều kiện khôi phục kinh tế và từng bước xây dựng một trật tự an ninh ổn định hơn tại châu Âu.

Việc Nga, Ukraine và Mỹ có kế hoạch nối lại các cuộc tiếp xúc trong tháng 11 tại Abu Dhabi (UAE) cho thấy cánh cửa ngoại giao vẫn rộng mở, bất chấp những khác biệt sâu sắc về điều kiện chấm dứt chiến tranh. Vòng tiếp xúc ba bên lần này sẽ diễn ra trong bối cảnh chiến sự tiếp tục gây tổn thất về người và tài sản, càng có ý nghĩa thiết thực.

Được biết, rào cản lớn nhất đối với tiến trình hòa bình Nga - Ukraine vẫn là vấn đề lãnh thổ. Nga yêu cầu Ukraine chấp nhận những thay đổi mà Moscow tuyên bố đã xác lập, trong khi Kiev không muốn từ bỏ các vùng lãnh thổ thuộc chủ quyền. Hai bên cũng chưa thống nhất về tương lai của Donbas và quy chế an ninh của Ukraine. Những bất đồng này cho thấy vai trò của tiến trình thương lượng, trong đó các vấn đề phức tạp cần được giải quyết bằng những bước đi cụ thể thay vì chỉ dựa vào các yêu sách tối đa.

Theo giới quan sát, giải pháp có triển vọng cần phân biệt giữa việc thiết lập đường ranh giới ngừng bắn trên thực địa và giải quyết quy chế lãnh thổ lâu dài.

Một lộ trình khả thi cho tiến trình hòa bình Nga - Ukraine có thể gồm các thỏa thuận nhân đạo, cơ chế ngừng bắn được giám sát, biện pháp xây dựng lòng tin và các cuộc thương lượng tiếp theo về lãnh thổ, an ninh. Mỗi bước đi cần có mục tiêu rõ ràng và phương thức đánh giá kết quả, tạo nền tảng cho những thỏa thuận rộng hơn.

Mỹ giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tiến trình nhờ khả năng duy trì liên lạc với cả Moscow và Kiev, đồng thời có ảnh hưởng đáng kể đến viện trợ quân sự và chính sách kinh tế. Tuy nhiên, thỏa thuận lâu dài cần có sự tham gia đầy đủ của các bên liên quan.

Đối với Ukraine, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đề cập khả năng thiết lập những cam kết bảo vệ tương tự Điều 5 của NATO nếu Ukraine chưa thể gia nhập liên minh, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu duy trì quân đội đủ mạnh. Về phía Nga, Tổng thống Vladimir Putin nhiều lần yêu cầu các cuộc thương lượng xem xét những quan ngại an ninh mà Moscow nêu ra. Tìm kiếm khuôn khổ có thể xử lý những quan ngại này mà không phủ nhận chủ quyền và quyền tự quyết của Ukraine sẽ là nhiệm vụ khó khăn đối với các nhà đàm phán.