Nợ ngày càng đắt đỏ, các nước đang phát triển thiếu vốn tăng trưởng

Trong báo cáo công bố hồi tháng 10, Quỹ Rockefeller, tổ chức từ thiện của Mỹ chuyên cung cấp các khoản tài trợ trên toàn cầu, cho biết khoảng 40 quốc gia có thu nhập thấp và trung bình thấp, trong đó có nhiều nước ở châu Á, đang chịu áp lực trả nợ lớn. Tình trạng này khiến các chính phủ thiếu nguồn lực để đầu tư vào những lĩnh vực cần thiết nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

"Họ đang phải trả số tiền lãi cực kỳ lớn cho các khoản nợ của mình", bà Christina Segal-Knowles, Giám đốc điều hành phụ trách chính sách quốc tế của Quỹ Rockefeller, nói với Nikkei. Theo bà, chi phí trả nợ cao đang thu hẹp dư địa đầu tư, khiến nhiều quốc gia không còn đủ nguồn lực để triển khai những dự án cần thiết nhằm khôi phục tăng trưởng.

Gánh nặng trả nợ ngày càng lớn khiến nhiều quốc gia đang phát triển phải thu hẹp nguồn lực dành cho đầu tư và phục hồi kinh tế. Ảnh: Satoshi Iwaki.

Bà Segal-Knowles đưa ra nhận định bên lề các cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (World Bank) tại Bangkok vào giữa tháng 10. Tại sự kiện này, tác động từ lợi suất trái phiếu tăng cao ở các nền kinh tế phát triển cũng là một trong những vấn đề được quan tâm.

Báo cáo của Quỹ Rockefeller cảnh báo áp lực nợ tại các nước đang phát triển có nguy cơ tiếp tục gia tăng. Nhiều khoản vay nước ngoài với lãi suất thấp được cấp trong thời kỳ đại dịch Covid-19 sắp đến hạn thanh toán, đúng lúc chi phí vay vốn trên thị trường quốc tế tăng mạnh.

Báo cáo nhận định khi lãi suất vay tại các nền kinh tế phát triển vượt 5%, nhiều quốc gia đang phát triển sẽ phải đối mặt với lựa chọn khó khăn. Họ có thể tiếp tục cắt giảm chi tiêu công, qua đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế và đời sống người dân, hoặc vay vốn tư nhân với chi phí cao để bù đắp thâm hụt ngân sách và thanh toán nợ. Phương án thứ hai có thể khiến nguy cơ vỡ nợ trong tương lai gia tăng.

Theo bà Segal-Knowles, một số quốc gia vẫn có khả năng đưa nợ công trở lại mức bền vững nhờ phục hồi tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nếu không tiếp cận được các nguồn tài chính có chi phí hợp lý, chẳng hạn như các khoản vay lãi suất thấp, họ có thể buộc phải tiến hành tái cơ cấu nợ.

Bà cho rằng các thể chế quốc tế hiện chưa cung cấp đủ nguồn lực để giúp những quốc gia này vượt qua khó khăn trước mắt, phục hồi kinh tế và củng cố khả năng chống chịu trước các cú sốc.

Vì vậy, các khoản tài trợ mới cần được phối hợp với các chủ nợ nhằm bảo đảm nguồn vốn thực sự phục vụ quá trình phục hồi và đầu tư, thay vì tiếp tục chảy vào việc thanh toán các khoản nợ cũ.

Bên cạnh đó, bà Segal-Knowles nhấn mạnh hỗ trợ quốc tế cần gắn chặt hơn với kế hoạch đầu tư và phục hồi kinh tế do chính các quốc gia tiếp nhận xây dựng. Theo bà, hiện vẫn thiếu một khuôn khổ toàn diện để tập trung các nguồn vốn vào những mục tiêu đầu tư cụ thể, đồng thời bảo đảm quá trình phục hồi được dẫn dắt bởi chính các quốc gia này.