Nobel Hòa bình 2026 vinh danh hành trình bảo vệ công lý của cựu Thẩm phán Navi Pillay

Bà Pillay, 85 tuổi, từng giữ chức Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc. Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy Jørgen Watne Frydnes nhấn mạnh, việc lựa chọn bà nhằm nhấn mạnh vai trò của pháp quyền quốc tế trong giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình, giữa lúc chiến tranh gia tăng và các thiết chế tư pháp chịu sức ép chính trị.

Trong sự nghiệp, bà từng làm thẩm phán tại Nam Phi, Tòa án Hình sự quốc tế về Rwanda và Tòa án Hình sự quốc tế (ICC).

Bà Navanethem Pillay tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở Geneva, Thụy Sĩ hồi năm 2013. Ảnh: AFP

Theo Ủy ban Nobel, hành trình bảo vệ công lý của bà có sự tiếp nối từ hoạt động bảo vệ ông Nelson Mandela cùng những người đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc đến công việc tại các tòa án quốc tế.

Trong thời gian làm việc tại Tòa án về Rwanda, bà góp phần xây dựng những tiền lệ pháp lý quan trọng, liên quan đến việc xác định hành vi hiếp dâm cấu thành tội diệt chủng, cũng như xử lý các vấn đề về tuyên truyền thù hận.

Khi hành nghề luật sư tại Nam Phi, bà bảo vệ những người phản đối chế độ phân biệt chủng tộc và tham gia sáng lập tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ “Equality Now”.

Ngay sau thông báo, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc (UNHCR) hoan nghênh việc bà Pillay được trao giải.

Phát biểu với báo giới tại Geneva, người phát ngôn UNHCR Shabia Mantoo ghi nhận những nỗ lực bền bỉ của bà trong bảo vệ nhân quyền, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của tinh thần tận tâm và cam kết đối với lĩnh vực này.

Giải Nobel Hòa bình năm nay có 287 cá nhân và tổ chức được đề cử. Danh tính các ứng viên được giữ bí mật trong 50 năm theo quy định.

Việc lựa chọn người đoạt giải do ủy ban gồm 5 thành viên được Quốc hội Na Uy lựa chọn thực hiện.

Lễ trao giải dự kiến diễn ra ngày 10-12 tại Oslo, đúng dịp tưởng niệm ngày mất của Alfred Nobel. Giá trị giải thưởng năm nay là 12 triệu kronor Thụy Điển, tương đương khoảng 1,2 triệu USD.