Chân dung chủ nhân Giải Nobel Hòa bình 2026

Với sự nghiệp trải dài từ cuộc đấu tranh chống chế độ phân biệt chủng tộc apartheid tại Nam Phi đến các cơ quan tư pháp quốc tế hàng đầu, bà Pillay đã góp phần thúc đẩy việc truy cứu trách nhiệm đối với các tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người và tội diệt chủng, theo Ủy ban Giải Nobel năm nay.

Nữ luật sư người Nam Phi gốc Ấn Độ - Navanethem “Navi” Pillay. Ảnh: The Australian

Sinh ra trong một gia đình gốc Ấn Độ tại Durban, Nam Phi, dưới chế độ apartheid, bà Pillay trưởng thành trong bối cảnh phân biệt chủng tộc, bất bình đẳng và loại trừ xã hội sâu sắc. Bà theo đuổi nghề luật, trở thành một trong những tiếng nói tiên phong trong cuộc đấu tranh chống phân biệt đối xử mang tính hệ thống.

Trong sự nghiệp tư pháp, bà Pillay từng giữ chức thẩm phán tại Tòa án Cấp cao Nam Phi, Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda và Tòa án Hình sự Quốc tế. Bà cũng từng đảm nhiệm cương vị Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc.

Một trong những đóng góp pháp lý nổi bật của bà Pillay gắn liền với hoạt động tại Tòa án Hình sự Quốc tế về Rwanda. Theo đó, bà đã góp phần thúc đẩy việc xác lập những nguyên tắc pháp lý quan trọng, trong đó có việc thừa nhận rằng hiếp dâm và bạo lực tình dục có thể cấu thành tội ác chống lại loài người và là hành vi diệt chủng.

Theo Ủy ban Nobel Na Uy, những đóng góp của bà Pillay không chỉ giúp mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả thực thi luật pháp quốc tế, mà còn góp phần củng cố các thể chế tư pháp quốc tế. Với chuyên môn, tính độc lập và sự kiên định, bà đã thúc đẩy nguyên tắc rằng những hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế phải được điều tra, xét xử và xử lý theo pháp luật, bất kể người thực hiện là ai.

Cùng với đó, bằng việc thúc đẩy thực thi luật pháp quốc tế và củng cố vai trò của các cơ quan tài phán trong bảo vệ hòa bình, bà Pillay đã góp phần làm sâu sắc thêm tình hữu nghị giữa các quốc gia, đồng thời tạo nền tảng và động lực cho các nỗ lực hòa bình trong thế giới hiện đại. Cam kết của bà đối với công lý và phẩm giá con người tiếp tục truyền cảm hứng cho những nỗ lực hướng tới một trật tự quốc tế công bằng và hòa bình hơn.

Theo FT, giải thưởng năm nay cũng cho thấy Ủy ban Nobel muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của pháp quyền trong bối cảnh môi trường địa chính trị toàn cầu ngày càng biến động khó lường.

“Các thể chế bảo vệ luật pháp quốc tế đang chịu sức ép rất lớn, đối mặt với các biện pháp trừng phạt và những cuộc tấn công”, ông Jørgen Watne Frydnes, Chủ tịch Ủy ban Nobel Na Uy, cho biết.

“Trong thế giới hiện nay, khi số lượng xung đột đang ở mức cao nhất trong một thời gian dài, việc ủng hộ, củng cố và mở rộng hoạt động của các thể chế này đóng vai trò then chốt trong xây dựng một thế giới hòa bình hơn”, ông cho biết thêm.