Nới cửa vào nghề giáo cho sinh viên trái ngành, không phải cứ học nghiệp vụ sư phạm là được đứng lớp

Mở rộng cơ hội cho người học ngoài ngành sư phạm

Bộ GD&ĐT vừa ban hành Thông tư 91 quy định chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

Thông tư này thay thế các quy định về bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đối với người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp, có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học, THCS và THPT tại Thông tư 11 và 12 năm 2021.

Theo quy định mới, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập có thể tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm nếu có nguyện vọng trở thành giáo viên phổ thông.

TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT, đánh giá đây là hướng đi phù hợp với thực tiễn.

“Chủ trương này là đúng đắn, xuất phát từ thực tiễn thiếu giáo viên hiện nay. Việc mở rộng cơ hội cho những người không được đào tạo chuyên ngành sư phạm nhưng có nguyện vọng tham gia giảng dạy, nếu đáp ứng các điều kiện về nghiệp vụ, có thể góp phần bổ sung nguồn nhân lực cho ngành giáo dục”, ông Vinh nói.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, để đánh giá đầy đủ tính khả thi của chính sách, cần xem xét kỹ chương trình đào tạo và yêu cầu về chuẩn đầu ra. Đặc biệt, cần làm rõ cách thức tổ chức đào tạo đối với những người đang theo học một chương trình đại học khác, đã hoàn thành khoảng 75% khối lượng kiến thức và muốn học bổ sung nghiệp vụ sư phạm.

“Chủ trương là đúng, nhưng vấn đề đặt ra là người học sẽ bố trí thời gian như thế nào nếu phải theo học đồng thời hai chương trình? Chẳng hạn, một người đang học đại học Luật, đã hoàn thành 75% khối lượng kiến thức, nay muốn học thêm chương trình nghiệp vụ sư phạm thì sẽ được tổ chức đào tạo ra sao? Họ sẽ học trong chương trình đại học sư phạm hay theo một hình thức khác?”, ông Vinh đặt vấn đề.

Cuối năm học 2025-2026, cả nước thiếu hơn 104.000 giáo viên. Sau khi sắp xếp mạng lưới trường lớp, khoảng 22.000 hiệu trưởng, hiệu phó chuyển về đứng lớp, cùng với việc Bộ GD&ĐT xây dựng định mức giáo viên mới, số lượng còn thiếu dự kiến giảm xuống khoảng 43.000 người.

Cùng quan điểm, PGS Nguyễn Duy Quyết, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Thể dục Thể thao Hà Nội cho rằng, việc ban hành Thông tư 91 vào thời điểm hiện nay phù hợp với thực tiễn, nhất là khi ngành giáo dục đang thiếu giáo viên ở nhiều môn học, lĩnh vực đào tạo.

Theo ông Quyết, nghiệp vụ sư phạm là yếu tố cốt lõi, bảo đảm người học có những điều kiện và năng lực cần thiết để tham gia giảng dạy. Điểm thuận lợi của quy định mới là mở rộng cơ hội cho sinh viên các ngành đào tạo phù hợp tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm khi đã hoàn thành ít nhất 70% khối lượng chương trình đào tạo trình độ đại học.

Nhờ đó, sinh viên có thể học song song chương trình chuyên môn và chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm trong giai đoạn cuối khóa. Sau khi tốt nghiệp đại học, người học cũng cơ bản hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị để tham gia giảng dạy khi có nhu cầu.

“Tuy nhiên, không phải bất cứ người nào hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cũng đương nhiên phù hợp để trở thành giáo viên. Điều quan trọng là ngành đào tạo ban đầu phải đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và nhu cầu thực tế của các cơ sở giáo dục”, PGS Quyết lưu ý.

Ngành nào cần được ưu tiên bổ sung giáo viên?

Đề cập đến những lĩnh vực cần được chú trọng, PGS Quyết cho biết, thể dục thể thao là một trong những lĩnh vực cần ưu tiên bổ sung giáo viên. Hiện ngành này còn thiếu gần 10.000 giáo viên phổ thông, trong khi mỗi năm chỉ có khoảng 2.000 sinh viên được đào tạo chuyên ngành. Với tốc độ hiện nay, phải mất khoảng 5 năm mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu nếu các điều kiện thuận lợi. Vì vậy, cho phép sinh viên ngành thể dục thể thao học nghiệp vụ sư phạm ngay từ năm cuối sẽ góp phần bổ sung nhân lực, rút ngắn thời gian đáp ứng nhu cầu thực tế.

"Việc bổ sung nhân lực chuyên môn về phát triển thể chất tại các trường mầm non cũng cần được nghiên cứu, nhằm hỗ trợ nâng cao sức khỏe và định hướng vận động cho trẻ từ sớm. Ngoài ra, các ngành mỹ thuật, âm nhạc, công nghệ thông tin và tiếng Anh cũng có thể bổ sung nguồn giáo viên do có nguồn đào tạo chuyên môn tương đối rộng, trong khi nhiều địa phương vẫn có nhu cầu.

Tuy nhiên, việc mở rộng đối tượng bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cần căn cứ vào nhu cầu thực tế, ưu tiên những ngành phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông và đang thiếu giáo viên, tránh triển khai dàn trải", chuyên gia này nói thêm.

PGS Quyết nhấn mạnh, cho phép sinh viên đã hoàn thành 70% chương trình đại học tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm không có nghĩa là hạ thấp chuẩn đào tạo hay cắt giảm nội dung nghiệp vụ.

Quy định mới chỉ mở rộng đối tượng và thời điểm tham gia; người học vẫn phải hoàn thành đầy đủ chương trình chuyên môn theo chuẩn đầu ra và chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm. Cách làm này giúp sinh viên có thể học song song hai chương trình trong giai đoạn cuối khóa, tiết kiệm thời gian và tránh lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh mở rộng nguồn tuyển, ông Quyết cho rằng cần giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ giữa các địa phương. Những khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và nông thôn vẫn khó thu hút giáo viên, do đó cần cơ chế tuyển dụng, phân công, điều tiết nhân lực gắn với nhu cầu từng địa bàn, đồng thời có chính sách đãi ngộ để giáo viên yên tâm công tác lâu dài.