Nỗi đau phận người đất khách và hồi chuông cảnh tỉnh về nạn mua bán người

Chiếc mặt nạ mang tên "đồng hương"

Tại phiên tòa sơ thẩm diễn ra vào trung tuần tháng 4 vừa qua, TAND tỉnh Hà Tĩnh đã đưa ra xét xử vụ án hình sự xuyên quốc gia với số lượng lên tới 117 bị cáo. Đây là vụ án có tính chất đặc biệt phức tạp khi các bị cáo bị cáo buộc thực hiện nhiều hành vi phạm tội đan xen, bao gồm “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “Đánh bạc” và “Mua bán người”. Phía sau những trang hồ sơ về dòng tiền hay các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao, góc khuất nhức nhối và tàn nhẫn nhất được phơi bày trước ánh sáng pháp đình lại chính là tội danh “Mua bán người”.

Hội đồng xét xử vụ án.

Trước bục khai báo, ngoài các bị cáo khác còn có Đinh Văn Châu, (SN 1997), Lò Văn Tiết, (SN 1995), cùng trú tại tỉnh Điện Biên và Trịnh Văn Phương, (SN 1987), trú tại tỉnh Ninh Bình. Nhìn vẻ bề ngoài trẻ trung, sáng sủa của các bị cáo, ít ai ngờ rằng chúng lại chính là những mắt xích nhẫn tâm, chủ động săn lùng và bán đứng chính bạn bè, người cùng tổ đội với mình qua biên giới.

Qua những lời khai của các bị cáo, bản chất của thủ đoạn đánh tráo lòng tin dần bị bóc trần. Tội phạm mua bán người trong đại án này chủ yếu thao túng tâm lý và dùng mồi nhử kinh tế để đánh thẳng vào khát vọng đổi đời của những người lao động đang thiếu việc làm.

Đinh Văn Châu, Lò Văn Tiết và Trịnh Văn Phương đã vẽ ra một viễn cảnh hoàn hảo về những công việc văn phòng nhẹ nhàng trên máy tính tại nước Lào với mức thu nhập cứng lên tới 19 triệu đồng một tháng, chưa kể các khoản tiền thưởng vượt chỉ tiêu. Để tạo sự an tâm tuyệt đối, các đối tượng cam kết công ty sẽ bao trọn gói chi phí đi lại, ăn ở, có người đưa đón tận nơi từ Việt Nam sang đến Lào mà nạn nhân không phải mất một đồng lộ phí nào.

Đại diện VKSND tỉnh Hà Tĩnh tại phiên xét xử.

Sự tàn nhẫn đỉnh điểm của các bị cáo nằm ở chỗ chúng sử dụng chính tình đồng hương, mối quan hệ bạn bè thân thuộc để làm mồi nhử. Người dân ở các vùng quê vốn có tâm lý cảnh giác với người lạ hay trên mạng xã hội, nhưng họ hoàn toàn buông bỏ phòng bị khi người rủ rê lại là người cùng làng, cùng xã.

Vì từng làm việc tại Đặc khu kinh tế Bokeo, các bị cáo Châu, Tiết và Phương thừa biết sự thật tàn khốc phía sau cánh cửa giam lỏng. Thế nhưng, bị lóa mắt trước những khoản tiền công, tiền thưởng của ông trùm Trung Quốc, các bị cáo đã nhẫn tâm biến lòng tin của người thân thành công cụ trục lợi.

Chính sự mập mờ có chủ đích đó đã che mắt những lao động nhẹ dạ, khiến họ hồ hởi lên đường với hy vọng có tiền gửi về phụ giúp gia đình. Họ không hề biết rằng mình đã bị chính những người thân quen định giá và bán đứt vào tay những tập đoàn tội phạm nơi biên giới. Theo hồ sơ vụ án, Đinh Văn Châu đã lừa bán 8 người, Lò Văn Tiết lừa 7 người và Trịnh Văn Phương lừa 3 người.

Bên trong "địa ngục trần gian" và vòng lặp tội lỗi

Đằng sau lời khai của những kẻ cầm đầu, khán phòng xét xử nhiều lần lặng đi trước tiếng khóc nấc nghẹn ngào từ các bị cáo từng là nạn nhân. Chiếc bẫy "việc nhẹ lương cao" sập xuống ngay khi họ bước qua biên giới. Toàn bộ hộ chiếu bị tịch thu, các nạn nhân bị giam lỏng hoàn toàn trong các tòa nhà cao tầng và bị ép ký vào những bản hợp đồng lao động ràng buộc kéo dài.

Với số lượng bị cáo lên tới 117 người, thư ký phiên tòa phải làm việc liên tục để ghi chép đầy đủ các tình tiết lời khai của từng bị cáo.

Tại đây, quyền tự do cá nhân bị tước đoạt tuyệt đối dưới sự quản thúc 24/24 giờ. Mọi hành vi đi muộn, ngủ gật hay sử dụng điện thoại riêng đều bị trừ sạch tiền công. Những ai có ý định bỏ trốn nếu bị bắt lại sẽ phải gánh chịu những trận đòn roi, tra tấn dã man và chích điện tàn khốc từ lực lượng bảo vệ.

Chính trong không gian bạo lực ấy, một bi kịch đớn đau nhất đã xảy ra. Vòng lặp tội lỗi khiến người bị hại biến thành tội phạm. Để triệt tiêu ý chí phản kháng, các ông trùm không hề phát lương cứng như hứa hẹn. Nạn nhân muốn được thả về nước trước hạn bắt buộc phải nộp khoản tiền chuộc mạng khổng lồ. Đối mặt với làn roi tra tấn, đói khát và sự tuyệt vọng, 13 trên tổng số 18 nạn nhân bị mua bán trong vụ án này đã buộc phải buông xuôi, chấp nhận thỏa hiệp với tội ác để sinh tồn.

Khi được nói lời sau cùng tại tòa, nhiều bị cáo đã bật khóc nức nở và gửi lời cảm ơn chân thành đến lực lượng Công an tỉnh Hà Tĩnh đã đột kích giải cứu, nếu không, họ không biết bao giờ mới có thể sống sót trở về. Dẫu vậy, pháp luật vốn công bằng và nghiêm minh. Áp lực sinh tồn không thể là cái cớ để dung túng cho hành vi làm tổn thương người khác. Khi đường dây bị triệt phá, họ không thể lấy tư cách người bị hại để xóa nhòa tội lỗi mà vẫn phải đứng trước bục khai báo đối mặt với hình phạt tương xứng.

Bản án nghiêm minh và chính sách khoan hồng

Sau khi xem xét vai trò và các tình tiết giảm nhẹ, Hội đồng xét xử tuyên phạt các mức án nghiêm minh nhưng đầy tính nhân văn, phản ánh đúng tinh thần thượng tôn pháp luật.

Đối với tội mua bán người, Lò Văn Tiết và Trịnh Văn Phương lĩnh mức án cao nhất là 19 năm tù, Đinh Văn Châu nhận 15 năm tù. Các mức án này góp phần vào tổng hình phạt 384 năm tù giam dành cho 54 bị cáo trong vụ án liên quan đến các hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản và đánh bạc.

Các bị cáo tại phiên tòa xét xử.

Thể hiện chính sách khoan hồng, tòa tuyên phạt 63 bị cáo mức án từ 12 đến 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, thử thách từ 24 đến 60 tháng. Đây là lao động bị lôi kéo, giữ vai trò thứ yếu, đã thành khẩn khai báo... để được sửa chữa lỗi lầm ngay tại cộng đồng. Đồng thời, tòa tuyên trả tự do ngay tại phiên tòa cho bị cáo Lý Văn Thành.

Các bị cáo hưởng án treo được bàn giao về UBND cấp xã nơi cư trú trải dài khắp cả nước từ Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai đến Nghệ An, Hà Nội, Hải Phòng, Cà Mau, TP.HCM để địa phương tiếp tục giám sát, giáo dục, tạo điều kiện rèn luyện ngay tại địa phương.

Vụ án là lời cảnh tỉnh sâu sắc, yêu cầu các cá nhân, gia đình phải chủ động phòng ngừa tội ác mua bán người từ sớm, từ xa. Người lao động trước lời mời chào việc nhẹ lương cao trên mạng xã hội cần tỉnh táo từ chối; phải thận trọng, xác minh thông tin trước lời rủ rê đi làm ăn xa của người thân quen, đồng hương. Khi đi lao động nước ngoài, chỉ đăng ký qua các doanh nghiệp được Nhà nước cấp phép, tuyệt đối không xuất cảnh trái phép qua đường mòn, lối mở.

Trước đó, vào tháng 8/2024, hàng trăm trinh sát Công an tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp với lực lượng chức năng Lào đột kích vào sào huyệt tại Tam Giác Vàng để triệt phá đường dây này.

Gia đình và cộng đồng là phòng tuyến đầu tiên chặn đứng cạm bẫy. Phụ huynh cần sâu sát nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của con em để khuyên răn kịp thời trước lời dụ dỗ mập mờ. Tại cơ sở, người dân cần nêu cao tinh thần trách nhiệm. Khi phát hiện đối tượng lôi kéo lao động đi nước ngoài bất thường, hoặc người từ Lào, Campuchia về có biểu hiện khá giả đột ngột rồi rủ rê thanh niên khác xuất cảnh, cần báo ngay cho cơ quan Công an cơ sở.

Sự bình yên của mỗi nếp nhà chỉ giữ vững khi cả cộng đồng chủ động bẻ gãy thủ đoạn của tội phạm mua bán người ngay từ khi nhen nhóm.