Nơi ghi dấu Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I giữa lòng Chiến khu Việt Bắc

Tháng 2/1947, theo chỉ thị của Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch phủ đến ở và làm việc tại thôn Cả (Hồng Thái), xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Giữa năm 1948, Văn phòng Chủ tịch phủ rời thôn Cả, chuyển đến ở và làm việc bên bờ Thác Rẫng, thôn Lập Binh, xã Bình Yên, nay là xã Minh Thanh.

Di tích Chủ tịch phủ – Thủ tướng phủ tại thôn Lập Binh, xã Minh Thanh - nơi diễn ra Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I năm 1953

Ngày đầu đến Thác Rẫng, Văn phòng còn ít cán bộ. Sau một thời gian, để đáp ứng yêu cầu phát triển và phục vụ tốt hơn cho Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch phủ được mở rộng và tăng cường thêm nhiều cán bộ.

Chính tại nơi đây, 73 năm về trước, tại hội trường của Văn phòng Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ, từ ngày 1 - 4/12/1953 đã diễn ra Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I, dưới sự chủ trì của đồng chí Tôn Đức Thắng, để bàn về vấn đề cải cách ruộng đất. Đây là kỳ họp duy nhất của Quốc hội được tổ chức ngay tại Chiến khu Việt Bắc, giữa trung tâm đầu não của cuộc kháng chiến.

Đầu năm 1953, theo đề nghị của Chính phủ, Hội nghị liên tịch giữa Ban Thường trực Quốc hội và Ủy ban Mặt trận Liên Việt toàn quốc được triệu tập để thảo luận Đề án “Phóng tay phát động quần chúng, triệt để giảm tô, thực hiện giảm tức” của Đảng Lao động Việt Nam.

Để thực hiện nhiệm vụ lịch sử đó, theo đề nghị của Chính phủ, Ban Thường trực Quốc hội đã quyết định triệu tập Quốc hội họp Kỳ họp thứ 3 từ ngày 1 - 4/12/1953 tại thôn Lập Binh, xã Minh Thanh, tỉnh Tuyên Quang. Trong hoàn cảnh chiến tranh, các đại biểu Quốc hội phải vượt qua nhiều khó khăn mới về được Tuyên Quang để dự họp. Tổng số đại biểu về dự kỳ họp là 166 người, trong đó Bắc Bộ có 94 đại biểu, Trung Bộ có 62 đại biểu, Nam Bộ có 10 đại biểu.

Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I mang ý nghĩa lịch sử trọng đại. Thể theo nguyện vọng của nông dân, Quốc hội đã quyết định thực hiện cải cách ruộng đất - một quốc sách then chốt, góp phần đưa cuộc kháng chiến đến thắng lợi và mở ra tương lai mới cho hàng triệu người nông dân. Hình ảnh sinh động tại kỳ họp được chính Chủ tịch Hồ Chí Minh ví von: “Quốc hội ta là người thợ đóng xe, Nhân dân ta là động lực của xe, Chính phủ ta là người lái xe”.

Kỳ họp ấy đã khắc sâu vào lịch sử hình ảnh một “Quốc hội cách mạng – Quốc hội kháng chiến – Quốc hội cải cách ruộng đất”, đóng góp quan trọng vào thắng lợi chung của dân tộc. Tháng 12/2000, di tích được cấp Bằng công nhận là di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia. Hiện nay, Bảo tàng ATK Tân Trào được giao trực tiếp quản lý và phát huy giá trị của di tích Chủ tịch phủ – Thủ tướng phủ.

Đồng chí Lê Thị Thanh Trà, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Tuyên Quang khẳng định: Cụm di tích Chủ tịch phủ, Thủ tướng phủ ở thôn Lập Binh là nơi Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã ban hành nhiều quyết sách quan trọng, tiêu biểu là Kỳ họp thứ 3, Quốc hội khóa I quyết định vấn đề cải cách ruộng đất. Ngày nay, Cụm di tích đã và đang được tỉnh Tuyên Quang, xã Minh Thanh gìn giữ, tôn tạo và phát huy, trở thành địa chỉ đỏ về nguồn, giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Tỉnh Tuyên Quang đã xây dựng Đề án phát triển Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Tân Trào trở thành Khu du lịch quốc gia; trung tâm giáo dục truyền thống cách mạng của cả nước, để các tầng lớp Nhân dân Việt Nam và khách quốc tế về đây hiểu rõ cuộc kháng chiến chính nghĩa, gian khổ nhưng anh dũng, hào hùng của dân tộc Việt Nam “rũ bùn đứng dậy sáng lòa”.

Ông Hoàng Văn Chính, dân tộc Sán Chay, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Lập Binh, xã Minh Thanh cho biết: Hiện nay, thôn Lập Binh có 189 hộ, trên 700 nhân khẩu, đa phần là đồng bào dân tộc Sán Chay. Nhờ đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và Chương trình xây dựng nông thôn mới, địa phương đã thu được nhiều thắng lợi. Người dân xóa được đói, giảm được nghèo, trẻ em được đến trường, người già được chăm sóc y tế. Thôn hiện chỉ còn 7 hộ nghèo và 4 hộ cận nghèo, chủ yếu rơi vào hoàn cảnh yếu thế như ốm đau, bệnh tật, mất khả năng lao động, luôn được cộng đồng quan tâm, giúp đỡ.

Khu di tích Chủ tịch phủ - Thủ tướng phủ ở thôn Lập Binh, xã Minh Thanh ngày càng thu hút đông đảo du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử cách mạng

Thôn Lập Binh đã xây dựng được Nhà văn hóa khang trang; cơ bản bê tông hóa đường giao thông nông thôn và kênh mương nội đồng; có hệ thống điện chiếu sáng đường quê. Kinh tế của thôn tập trung phát triển trồng trọt và chăn nuôi gia súc, gia cầm. Các hộ dân tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cây trồng, vật nuôi. Toàn thôn hiện trồng khoảng 70 ha mía nguyên liệu cung cấp cho nhà máy đường, với giá thu mua 1.300 đồng/kg mía tươi. Giá mía tăng và ổn định đã giúp người dân thôn Lập Binh có đời sống ngày càng khá giả, ấm no.

Đồng chí Hứa Thị Hà, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Thanh cho biết: Cụm di tích Chủ tịch phủ, Thủ tướng phủ tại thôn Lập Binh - nơi từng diễn ra Kỳ họp Quốc hội - là niềm vinh dự, tự hào lớn lao của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Minh Thanh. Đây là dấu mốc lịch sử đặc biệt, khẳng định vị trí, vai trò của địa phương trong tiến trình cách mạng của dân tộc. Cụm di tích không chỉ mang giá trị lịch sử, chính trị sâu sắc mà còn là nguồn động lực tinh thần to lớn, góp phần bồi đắp truyền thống, củng cố niềm tin và thúc đẩy địa phương phát triển bền vững trong giai đoạn hiện nay.

Trần Thắng