Nơi 'hồi sinh' những mảnh đời yếu thế

Nhiều năm qua, Trung tâm Bảo trợ xã hội số 3 Hà Nội luôn khẳng định là một "lưới đỡ" an sinh quan trọng của Thủ đô, nơi những đứt gãy xã hội đang được hàn gắn mỗi ngày bằng những câu chuyện hồi sinh đầy nghị lực và yêu thương.

Khát vọng sống từ những nhịp đập lỗi nhịp

Câu chuyện của bé P.L.T là một minh chứng sống động cho hành trình hồi sinh kỳ diệu tại đây. Sinh tháng 3-2021, P.L.T bị bỏ rơi khi mới chào đời không lâu. Đáng buồn hơn, em từng được một gia đình nhận nuôi, nhưng khi phát hiện em mang trong mình căn bệnh tim bẩm sinh quá nặng, họ đã "trả lại" em cho địa phương. P.L.T được tiếp nhận vào Trung tâm Bảo trợ xã hội số 3 khi mới được hơn tháng tuổi, hình hài bé nhỏ, non nớt và một "trái tim lỗi nhịp" theo đúng nghĩa đen.

Khi mới tiếp nhận, em không chỉ bị bệnh tim mà còn suy dinh dưỡng nặng, môi tím tái, thường xuyên bị viêm phế quản phổi. Em phải đối mặt với những thử thách sinh tử ngay từ khi mới vài tháng tuổi với ca mổ tim đầu tiên vào tháng 6-2021.

Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội Nguyễn Sinh Hiền trực tiếp khám sức khỏe, sàng lọc bệnh tim cho trẻ nhỏ hoàn cảnh đặc biệt tại Trung tâm Bảo trợ xã hội 3 Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa

Tháng 6-2025, P.L.T tiếp tục bước vào ca phẫu thuật lần thứ hai để tìm lại sự sống vẹn tròn. Trong "Tháng hành động vì trẻ em năm 2025", thông qua sự phối hợp giữa Sở Y tế Hà Nội và Bệnh viện Tim Hà Nội, P.L.T cùng một trường hợp khác đã được tài trợ 100% kinh phí phẫu thuật trị giá 100 triệu đồng.

Giờ đây, ở tuổi lên năm, em đã là một cô bé hồng hào, hay cười, hay múa hát tặng các cô, các bác - một sự thay đổi kỳ diệu từ ngưỡng cửa tử thần.

Gắn kết yêu thương qua mô hình “bố mẹ đỡ đầu”

Nếu y tế là nền tảng để cứu sống thể xác, thì mô hình "bố mẹ đỡ đầu" tại Trung tâm Bảo trợ số 3 chính là liều thuốc chữa lành những tổn thương sâu sắc trong tâm hồn. Bác sĩ Trần Thị Hải, Giám đốc Trung tâm, chia sẻ rằng mô hình này xuất phát từ tâm nguyện muốn mang lại cho mỗi đứa trẻ yếu thế một điểm tựa tình cảm mang tính cá nhân, thay vì chỉ là sự chăm sóc tập thể mang tính "công vụ".

Cán bộ Trung tâm Bảo trợ xã hội 3 Hà Nội cùng các em nhỏ đang được chăm sóc tại Trung tâm kết nối trái tim yêu thương. Ảnh: Trung tâm

Mô hình bắt đầu lan tỏa mạnh mẽ từ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, nơi mỗi cán bộ tình nguyện nhận đỡ đầu sâu sát cho một nhóm nhỏ khoảng 3-4 trẻ. Bác sĩ Hải bồi hồi nhớ lại một trường hợp đầy xúc động về một cháu nhỏ vào Trung tâm khi mới hơn 5 tuổi. Khi đó, cháu gần như không giao tiếp, luôn thu mình và sợ hãi khi có người lạ lại gần do những tổn thương tâm lý nặng nề từ quá khứ. Trung tâm đã phân công một cán bộ trực tiếp nhận đỡ đầu cho cháu. Người "mẹ" đặc biệt này đã dành thời gian không chỉ để chăm sóc sinh hoạt mà còn để kiên nhẫn trò chuyện, chơi cùng và hướng dẫn cháu từng kỹ năng nhỏ nhất.

Sự thay đổi diễn ra rất chậm, nhưng sau vài tháng, điều kỳ diệu đã đến: Đứa trẻ từng khép kín ấy bắt đầu chủ động mở lòng và giao tiếp. Đến nay, em không chỉ hòa nhập tốt mà còn có thành tích học tập xuất sắc và biết yêu thương, chăm sóc các em nhỏ hơn cùng cảnh ngộ. Với những người làm công tác bảo trợ, hạnh phúc nhất chính là nhìn thấy một đứa trẻ từng mất niềm tin đã tìm lại được cảm giác an toàn và yêu thương.

Cuộc "cách mạng" y tế hóa công tác an sinh

Cách nay hơn 1 năm, từ tháng 3-2025, một bước ngoặt lớn đã diễn ra khi toàn bộ hệ thống bảo trợ xã hội công lập của Hà Nội được chuyển giao về trực thuộc Sở Y tế Hà Nội. Tại Trung tâm Bảo trợ xã hội số 3 Hà Nội, Bác sĩ - Giám đốc Trần Thị Hải, đã từng bước tiến hành "y tế hóa" sâu rộng công tác an sinh, biến đây thành một cuộc "cách mạng" về chất lượng chăm sóc.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà trao quà tặng trẻ em hoàn cảnh đặc biệt tại Trung tâm Bảo trợ xã hội 3 Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa

Tại đây, quy trình chăm sóc sức khỏe được siết chặt. Ngay khi tiếp nhận, mọi đối tượng từ trẻ sơ sinh bị bỏ rơi tại bệnh viện đến những cụ già lang thang đều được khám sức khỏe ban đầu, lập hồ sơ quản lý và xây dựng chế độ dinh dưỡng riêng biệt. Hiện Trung tâm đang chăm sóc 160 đối tượng, bao gồm 40 người cao tuổi và 120 trẻ em.

Đặc biệt, công tác chăm sóc người cao tuổi tại đây được thực hiện vô cùng tỉ mỉ. Có những cụ khi mới vào tâm lý bất ổn, thường xuyên đòi về, hoặc mắc bệnh nặng bị bệnh viện "trả về". Như trường hợp cụ N.T.H (90 tuổi) hay những cụ đã hơn 100 tuổi, các nhân viên y tế phải túc trực 24/7, chia nhỏ bữa ăn thành 5-6 lần mỗi ngày, thậm chí cho ăn thêm trước khi đi ngủ để bảo đảm dinh dưỡng và sức khỏe. Sự chuyên nghiệp và tận tụy này bảo đảm không một ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tìm lại sức khỏe.

Dù tình thương luôn đong đầy, nhưng thực tế vẫn còn đó những rào cản khiến những người quản lý không khỏi trăn trở. Đó là vấn đề định danh pháp lý, khi mà nhiều trẻ bị bỏ rơi không có giấy chứng sinh, khiến việc làm khai sinh gặp muôn vàn khó khăn. Điều này dẫn đến sự đình trệ trong việc thụ hưởng bảo hiểm y tế hay tìm mái ấm thay thế thông qua việc cho nhận con nuôi.

Cùng với đó là áp lực nhân sự, do đội ngũ cán bộ nhân viên chỉ có khoảng hơn 80 người nhưng phải gồng gánh chăm sóc cho gần 200 đối tượng đặc thù, trong đó nhiều trường hợp phải chăm lo từ việc vệ sinh cá nhân, cho đến bón từng thìa cháo cho các cụ già và trẻ nhỏ, tạo nên áp lực công việc vô cùng lớn. Trong khi đó, chế độ đãi ngộ, phụ cấp cho nhân viên làm việc trong môi trường áp lực cao này vẫn chưa thực sự tương xứng để thu hút và giữ chân nhân tài lâu dài. Nhưng rồi chính tình thương đã giữ chân họ ở lại, để mỗi ngày lại làm thêm việc thiện, viết nên những kỳ tích về sự sống.

Hướng tới mô hình "Gia đình - Cộng đồng"

Trước những thách thức đó, Hà Nội đã có những bước đi quyết liệt. Tại Kế hoạch số 88/KH-UBND ngày 07-03-2026, thành phố đặt mục tiêu 100% trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt phải được hưởng đầy đủ chính sách. Cùng với đó, Hà Nội đang từng bước chuyển dịch từ mô hình chăm sóc tập trung sang mô hình "gia đình - cộng đồng" theo hướng "nhà nhỏ - nhóm nhỏ" để trẻ được sống trong môi trường gần gũi nhất.

Hoạt động trao quà tặng trẻ em ở Trung tâm Bảo trợ xã hội 3 Hà Nội. Ảnh: Mai Hoa

Với Trung tâm Bảo trợ xã hội số 3 Hà Nội, các đề xuất mở rộng, nâng cấp các cơ sở của Trung tâm đang được xem xét để tạo thêm không gian giáo dục kỹ năng sống, hướng nghiệp cho các em nhỏ, và thậm chí là phát triển mô hình nghỉ dưỡng cho người cao tuổi, nơi họ được chăm sóc như tại chính gia đình mình.

Hành trình hồi sinh những mảnh đời yếu thế tại Trung tâm Bảo trợ xã hội số 3 không chỉ là trách nhiệm của chính quyền, mà là sự chung tay của cả cộng đồng. Dưới mái nhà chung này, những mầm non đang vươn lên từ gian khó và những “cây cao bóng cả” tuổi xế chiều đang tìm thấy sự an yên. Đó chính là minh chứng rõ nét nhất cho một Thủ đô văn minh, hiện đại nhưng luôn ấm áp tình người./.

Mai Hoa