Nỗi lo rượu giả 'bủa vây' thị trường Tết

Các vi phạm chủ yếu bao gồm kinh doanh rượu không có giấy phép, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ, thậm chí có dấu hiệu nhập lậu và pha chế trái phép. Thực trạng này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng trong dịp Tết.

Lực lượng chức năng thu giữ và tiêu hủy rượu không nguồn gốc tại Lào Cai.

Liên tiếp phát hiện vi phạm…

Điển hình tại tỉnh Lào Cai, trong đợt cao điểm kiểm tra thị trường trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, lực lượng Quản lý thị trường và Công an tỉnh đã phát hiện một cơ sở kinh doanh rượu tại xã Hợp Thành cất trữ 880 lít rượu hương cốm không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Cơ sở do ông L.P.L làm chủ, hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh nhưng không có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và không có giấy phép bán lẻ rượu theo quy định. Toàn bộ số rượu được chứa trong 44 can nhựa, mỗi can dung tích 20 lít, không nhãn mác, không hóa đơn, chứng từ hợp pháp, với tổng trị giá ước tính hơn 26 triệu đồng.

Tại Hà Nội, công tác kiểm soát rượu không rõ nguồn gốc cũng được tăng cường trong dịp Tết Nguyên đán 2026. Qua kiểm tra tại xã Hương Sơn, địa bàn có nhiều cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, lực lượng chức năng phát hiện hai hộ kinh doanh vi phạm, tiến hành xử phạt hành chính, đồng thời tịch thu và tiêu hủy 160 lít rượu thủ công không rõ nguồn gốc xuất xứ. Kết quả này cho thấy, rượu không nguồn gốc không chỉ được bán lẻ mà còn len lỏi trực tiếp vào các quán ăn, cơ sở dịch vụ - những nơi rượu được sử dụng hằng ngày trong các bữa tiệc, liên hoan dịp Tết.

Còn tại tỉnh Hưng Yên, lực lượng quản lý thị trường cũng phát hiện một cơ sở lưu giữ 2.280 chai rượu các loại có nhãn bằng chữ nước ngoài nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ hợp pháp, có dấu hiệu là hàng nhập lậu. Chủ cơ sở bị xử phạt hành chính 97,5 triệu đồng và buộc tiêu hủy toàn bộ tang vật theo quy định. Đáng chú ý, để che giấu hoạt động trái phép, cơ sở này thường xuyên đóng cửa và hoạt động kín đáo nhằm tránh bị kiểm tra, giám sát.

Đánh giá về thị trường rượu dịp cận Tết, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, bên cạnh các sản phẩm phân phối chính hãng, thị trường vẫn tồn tại nhiều loại rượu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, được bày bán công khai tại cửa hàng nhỏ lẻ, chợ dân sinh và trên mạng xã hội. Nhiều sản phẩm quảng cáo là “rượu quê”, “rượu gia truyền”, “rượu xách tay” nhưng không có nhãn mác đầy đủ, không tem kiểm định, không thông tin đơn vị sản xuất hoặc nhập khẩu. Tâm lý ham rẻ và tin vào quảng cáo truyền miệng của người tiêu dùng chính là mảnh đất màu mỡ để rượu trôi nổi tiếp tục tồn tại và len lỏi vào các bữa tiệc ngày Tết.

Ngăn rượu giả đầu độc người sử dụng

Không chỉ là vấn đề vi phạm thị trường, rượu giả và rượu không rõ nguồn gốc còn là mối nguy trực tiếp đối với sức khỏe và tính mạng người sử dụng. Theo các chuyên gia y tế, nguy cơ lớn nhất đến từ việc methanol (cồn công nghiệp) thường bị pha vào rượu giả, có thể gây tổn thương nghiêm trọng lên hệ thần kinh, thị giác, thậm chí dẫn đến tử vong.

Theo Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), hằng năm, đơn vị này tiếp nhận nhiều ca ngộ độc rượu, đặc biệt tăng cao vào dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Tỷ lệ tử vong do ngộ độc methanol tại Việt Nam lên tới khoảng 30%, ngay cả khi được điều trị tại cơ sở y tế chuyên sâu; ở vùng sâu, vùng xa, con số này có thể lên tới 50%. Nhiều bệnh nhân sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như mù lòa, tổn thương não kéo dài.

Mới đây, các bác sĩ Trung tâm Chống độc đã cấp cứu 6 bệnh nhân nhập viện trong tình trạng rối loạn hô hấp, toan chuyển hóa nặng, trong đó có hai người bị tổn thương thần kinh thị giác do ngộ độc methanol. Một nạn nhân khác đã tử vong trước khi được đưa đi cấp cứu. Nguyên nhân xuất phát từ một bữa tiệc gia đình, nơi 7 người uống khoảng 5 lít rượu tự ngâm thảo dược do người quen cung cấp và được giới thiệu là rượu có nguồn gốc. Kết quả xét nghiệm cho thấy, nồng độ methanol trong máu các bệnh nhân dao động từ 44,6 đến 256,9 mg/dL - mức đặc biệt nguy hiểm và khẳng định đây là rượu giả pha từ cồn công nghiệp methanol, không phải rượu gạo hay rượu truyền thống.

Theo Tiến sĩ - bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, methanol vẫn được bán nhưng được quản lý chặt chẽ, đóng can lớn, có màu đặc trưng và ghi rõ là hóa chất công nghiệp, hạn chế nhầm lẫn và sử dụng sai mục đích. Nhờ đó, các ca ngộ độc nặng và tử vong rất hiếm. Trong khi đó, tại Việt Nam, dù nhiều vụ ngộ độc và tử vong đã xảy ra, rất ít trường hợp sản xuất, buôn bán bị xử lý nghiêm, tạo ra lỗ hổng lớn trong quản lý hóa chất và an toàn thị trường. Nếu không khắc phục kịp thời, nguy cơ ngộ độc rượu giả sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt trong dịp lễ, Tết và liên hoan.

Trước thực trạng này, các chuyên gia khuyến cáo, người dân cần thận trọng khi mua và sử dụng rượu dịp Tết. Nên lựa chọn sản phẩm tại siêu thị, cửa hàng uy tín, kiểm tra kỹ nhãn mác, tem chống giả, tem nhập khẩu và nhãn phụ tiếng Việt theo quy định. Tuyệt đối không ham rẻ, không tin vào những lời quảng cáo mập mờ trên mạng xã hội. Khi phát hiện rượu có mùi lạ, vị gắt hoặc gây biểu hiện bất thường, cần ngừng sử dụng ngay. Sự tỉnh táo của người tiêu dùng chính là “hàng rào” cuối cùng để ngăn rượu giả tiếp tục đầu độc người sử dụng trong dịp Tết.

Thu Trang