Nơi lưu giữ 'hồn' khoa bảng bên dòng sông Mã

Nằm bình lặng bên bờ sông Mã, nghè Nguyệt Viên (phường Nguyệt Viên, tỉnh Thanh Hóa) không chỉ là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo, mà còn là biểu tượng rạng ngời cho truyền thống khoa bảng của một vùng đất hiếu học xứ Thanh.

Nghè Nguyệt Viên đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh năm 1996.

Nghè Nguyệt Viên đã được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh năm 1996.

Khác với nhiều nơi, nghè Nguyệt Viên thờ một nữ thành hoàng làng. Tuy không có tài liệu nào ghi rõ ràng về vị Thành hoàng làng Nguyệt Viên, song theo truyền thuyết dân gian địa phương thì Thành hoàng làng Nguyệt Viên là công chúa Mai Hoa.

Sự linh thiêng của bà đã phù hộ cho dân làng học hành tiến bộ, làm ăn phát đạt. Chính niềm tin ấy đã hun đúc nên một “làng khoa bảng” với câu ca tự hào: “Nguyệt Viên 18 ông nghè/ Ông cưỡi ngựa tía, ông che tán vàng”.

Nghè Nguyệt Viên hiện còn lưu giữ được nhiều mảng chạm khắc trang trí tinh tế, đặc sắc, tiêu biểu cho nghệ thuật thời Nguyễn đầu thế kỷ XIX.

Nghè Nguyệt Viên hiện còn lưu giữ được nhiều mảng chạm khắc trang trí tinh tế, đặc sắc, tiêu biểu cho nghệ thuật thời Nguyễn đầu thế kỷ XIX.

Nghè Nguyệt Viên được khởi dựng cuối thế kỷ XVI, năm Quý Tỵ, thuộc niên hiệu Quang Hưng, triều vua Lê Thế tông (1593), trùng tu năm Đinh Hợi, niên hiệu Minh Mệnh (1827). Năm Bính Thân niên hiệu Thành Thái (1896) nghè được sửa chữa tiếp.

Dù trải qua nhiều lần trùng tu, nghè vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn những giá trị kiến trúc thời Nguyễn với mái trùng diêm, các mảng chạm khắc tứ linh tinh xảo và nhiều hiện vật quý.

Năm 1996, nghè Nguyệt Viên được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.

Họa tiết hoa văn chạm nổi trên hệ thống cửa gỗ của nghè Nguyệt Viên

Họa tiết hoa văn chạm nổi trên hệ thống cửa gỗ của nghè Nguyệt Viên

Giữa dòng chảy của thời gian, nghè Nguyệt Viên vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về một vùng đất trọng đạo học. Đó không chỉ là ký ức của một làng khoa bảng, mà còn là nguồn cảm hứng để truyền thống hiếu học tiếp tục được gìn giữ và bồi đắp trong cuộc sống hôm nay.

Mai Hương (Tổng hợp)/Ảnh tư liệu

Nguồn Thanh Hóa: https://vhds.baothanhhoa.vn/thanh-hoa-xua-va-nay-noi-luu-giu-hon-khoa-bang-ben-dong-song-ma-44252.htm