'Nối mạch' văn hóa dân tộc Thái

Chị Thanh hướng dẫn cho cô con gái những điệu múa truyền thống của đồng bào Thái

Lưu giữ để không bị mai một

Trong căn nhà nhỏ, ông Nguyễn Vũ Thân (70 tuổi) vẫn ngày ngày nâng niu cây đàn tính tẩu đã gắn bó với mình hàng chục năm qua. Với ông, tiếng đàn là sợi dây gắn chặt những người con dân tộc Thái với cội nguồn văn hóa trên vùng đất mới.

Sinh ra tại Lào Cai trong cái nôi văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, từ nhỏ, ông Thân đã lớn lên cùng những câu hát then, điệu xòe và tiếng đàn tính của ông bà, cha mẹ. Năm 1986, gia đình ông vào Lâm Hà xây dựng kinh tế mới theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Xa quê hương, những người già trong thôn lại tụ họp, đàn hát cho nhau nghe để vơi nỗi nhớ quê nhà và giữ gìn phong tục tập quán của dân tộc mình.

Đến nay, dù tuổi đã cao, ông Thân vẫn say sưa cùng những làn điệu then truyền thống. Ông cho biết, đàn tính gắn liền với đời sống tinh thần của người Thái, thường xuất hiện trong các dịp lễ, tết, mừng Đảng, mừng xuân hay những ngày hội của buôn làng. Mỗi khi tiếng đàn vang lên, bà con lại quây quần bên nhau trong không khí đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.

Luôn trăn trở văn hóa truyền thống của dân tộc mình bị mai một theo thời gian, ông luôn dành thời gian truyền dạy đàn tính, hát then cho con cháu và bà con trong thôn với mong muốn mạch nguồn văn hóa dân tộc Thái tiếp tục được gìn giữ. Hiện, nhiều người con, cháu của ông đang tham gia CLB Sinh hoạt văn hóa dân gian dân tộc Thái của địa phương.

Tiếp nối những giá trị của người xưa

CLB Sinh hoạt văn hóa dân gian dân tộc Thái ở thôn Tân Đức, xã Tân Hà Lâm Hà được thành lập với 33 thành viên, là hoạt động thuộc Dự án 6 về “Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch”. Vào mỗi tối, các thành viên lại tụ họp để cùng nhau luyện tập múa xòe, hát dân ca, biểu diễn nhạc cụ truyền thống và trao truyền nét đẹp văn hóa dân tộc. Chị Nguyễn Thị Kim Thanh - con gái ông Thân, đồng thời là thành viên trực tiếp hướng dẫn CLB cho biết, việc duy trì sinh hoạt đều đặn nhằm gắn kết và tạo điều kiện để thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn dân tộc mình.

Trong số các thành viên nhỏ tuổi nhất của CLB, em Cà Nguyễn Uyên Trang - học sinh lớp 10 được mẹ trực tiếp hướng dẫn từng điệu múa, lời ca, Trang ngày càng thêm yêu văn hóa dân tộc mình. Em cho biết, những buổi sinh hoạt giúp bản thân hiểu thêm nhiều nét đẹp truyền thống và mong muốn giới thiệu văn hóa dân tộc Thái đến bạn bè, thầy cô trong trường.

Theo ông Mào Văn Mỹ - Bí thư Chi bộ thôn Tân Đức, vào các dịp lễ, tết, địa phương thường tổ chức nhiều hoạt động như: nhảy sạp, ném còn, múa dân ca dân vũ và thi nấu các món ăn truyền thống nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Ông Mỹ cho rằng, việc duy trì CLB Sinh hoạt văn hóa dân gian không chỉ giúp bà con tìm lại cội nguồn mà còn góp phần đưa các giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ. Qua đó, các con, các cháu sẽ có trách nhiệm hơn trong việc kế thừa và phát huy bản sắc dân tộc.

Giữa vùng đất mới, tiếng đàn tính vẫn vang lên tha thiết như nhịp chảy của núi rừng và ký ức quê hương. Với những người như ông Thân hay các thành viên trong CLB Sinh hoạt văn hóa dân gian dân tộc Thái ở thôn Tân Đức, đó là âm thanh của nghệ thuật, là cách để gìn giữ hồn cốt dân tộc, để “mạch nguồn” văn hóa Thái tiếp tục chảy mãi qua nhiều thế hệ.

Thôn Tân Đức hiện có 285 hộ dân với hơn 1.000 nhân khẩu, trong đó, đồng bào dân tộc Thái chiếm khoảng 1/3 dân số. Vào các dịp lễ, tết, địa phương thường tổ chức nhiều hoạt động như: nhảy sạp, ném còn, múa dân ca dân vũ và thi nấu các món ăn truyền thống nhằm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.