Nông dân hướng tới thị trường xuất khẩu

Bơ đồi đá xuất ngoại

Nhiều năm trước, tại vùng đồi đá lởm chởm rất ít đất thuộc khu phố Bàu Hàm 2, phường Dầu Giây, hàng trăm hộ dân đã phải trăn trở với câu hỏi: Trồng cây gì cho phù hợp? Trải qua không ít lần thử nghiệm bằng nhiều loại cây trồng khác nhau, cuối cùng, người dân nơi đây đã tìm được câu trả lời, đó là cây bơ sáp. Ông Trịnh Công Thành (ở khu phố Bàu Hàm 2) cho biết: “Trước khi trồng bơ, chúng tôi đã trồng chuối nhưng năng suất không cao. Bà con lại trồng bưởi, nhưng vì đá quá nhiều, không có đất, bưởi cằn cỗi nên không có trái. Sau khi đi tham khảo, học hỏi nhiều nơi, bà con quyết định trồng cây bơ sáp và thấy phù hợp. Từ đó, cây bơ gắn bó với vùng đất này và người dân thường gọi là bơ đồi đá”.

Các thành viên Tổ hợp tác trồng bơ khu phố Bàu Hàm 2, phường Dầu Giây trao đổi kinh nghiệm trồng, chăm sóc bơ theo hướng hữu cơ, sinh học.

Khi cây bơ đã sống, bà con trong khu phố thành lập tổ hợp tác (THT) để cùng nhau phát triển. Với điều kiện khắc nghiệt của địa hình, thổ nhưỡng, bà con đã phải đào từng hốc đá, lót từng lớp đất mỏng để trồng bơ. Hộ nào cũng phải khoan giếng sâu từ 120-150m; đồng thời xây bể nổi để trữ nước tưới trong mùa khô và mùa bơ làm bông, đậu trái. Ông Phạm Duy Long, Tổ trưởng THT trồng bơ cho biết: “Để biết độ ẩm của đất, chúng tôi kiểm tra bằng mắt, bằng tay. Khi bới đất ra, thấy những con côn trùng xuất hiện nhiều trong đất là biết độ ẩm còn đủ. Ngược lại, thấy đất nứt toác ra là đã khô. Khi thiếu nước, bơ ra bông, thụ phấn kém hiệu quả. Do vậy, những ngày nắng tới 320C thì chúng tôi sẽ tưới mỗi ngày một lần”.

Với quyết tâm biến sỏi đá thành vùng cây ăn trái, các thành viên THT đã chuyển sang canh tác theo hướng hữu cơ, sinh học. Từ bón phân, tỉa trái đến phòng trừ sâu bệnh đều thực hiện theo hướng dẫn của kỹ sư nông nghiệp. Nhờ đó, vườn bơ phát triển ổn định, ít sâu bệnh, năng suất bình quân đạt khoảng 15 tấn/hécta. Đặc biệt, những năm gần đây, sản phẩm bơ đã được cấp mã số vùng trồng, chỉ dẫn địa lý và liên kết với doanh nghiệp để xuất khẩu sang các nước: Thái Lan, Lào, Campuchia, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Đưa hạt điều vào nhiều thị trường

Dù mới thành lập chưa lâu nhưng dưới sự dẫn dắt của bà Thị Khưi, dân tộc Mnông, Hợp tác xã (HTX) Điều hữu cơ trảng cỏ Bù Lạch (xã Thọ Sơn) đã có bước phát triển ấn tượng. Từ chỗ sản xuất manh mún, phụ thuộc vào phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học và sử dụng giống điều cũ năng suất thấp, đến nay hạt điều của HTX đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao và từng bước chinh phục thị trường xuất khẩu châu Âu.

Thay đổi tư duy sản xuất của một cộng đồng đòi hỏi phải có cả một quá trình lâu dài, nhất là với một nữ giám đốc là người dân tộc thiểu số thì việc này không hề dễ dàng. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì, bà Thị Khưi đã vận động hàng trăm hộ dân thay đổi tập quán canh tác, chuyển sang sản xuất theo hướng hữu cơ để nâng cao chất lượng hạt điều.

Bà Thị Khưi chia sẻ: “Trước hết, tôi tập huấn cho bà con thay đổi cách chăm sóc điều. Phải tỉa cành, tạo tán, tăng cường các loại phân bón hữu cơ vi sinh, gia tăng dinh dưỡng trong đất. Từ đó, đất tốt mới nuôi cây khỏe và cho năng suất cao”.

Từ hiệu quả của công tác tuyên truyền vận động, đến nay, HTX đã có hơn 200 thành viên với vùng nguyên liệu trên 1,5 ngàn hécta. Toàn bộ quy trình sản xuất của bà con đều tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt, không sử dụng thuốc diệt cỏ, hạn chế phân bón hóa học và ưu tiên các chế phẩm hữu cơ; 100% diện tích được cấp chứng nhận VietGAP. Sản phẩm của HTX hiện đã kết nối với các đối tác tại Hà Lan, Đức, Indonesia và Nhật Bản. Mùa điều năm 2026, HTX đã xuất khẩu 3 chuyến hàng sang thị trường châu Âu với tổng sản lượng 500 tấn hạt điều thô, nhiều nhất từ trước đến nay. Nhờ giá bán cao hơn thị trường, các thành viên HTX có thêm thu nhập, đồng thời khẳng định giá trị của hạt điều hữu cơ Bù Lạch trên thị trường quốc tế.

Từ những vườn bơ trên đồi đá ở Dầu Giây đến vùng điều hữu cơ của đồng bào Mnông tại Bù Lạch, mỗi nơi có cách làm riêng nhưng cùng chung một hướng đi, đó là chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết chuỗi, xây dựng thương hiệu và chinh phục thị trường. Kinh nghiệm của người nông dân được kết hợp với khoa học - kỹ thuật cùng với sự đồng hành của HTX, doanh nghiệp, chính quyền các cấp, đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời từng bước khẳng định vị thế nông sản Đồng Nai trên thị trường trong nước và quốc tế.