Nóng: Một biến thể Covid-19 'siêu đột biến' đang lan rộng tại 23 quốc gia

Biến thể BA.3.2 hiện đang lan rộng tại nhều quốc gia và có khả năng né tránh miễn dịch từ vaccine hoặc nhiễm bệnh trước đó

Biến thể “siêu đột biến” xuất hiện và lan rộng

Biến thể BA.3.2, còn được gọi là biến thể “ve sầu”, đang được phát hiện tại ít nhất 25 bang của Mỹ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC). Dù số ca mắc Covid-19 hiện ở mức thấp trên toàn quốc, BA.3.2 lại đang có xu hướng gia tăng cả ở Mỹ và trên thế giới.

Đáng chú ý, biến thể này đã xuất hiện từ cuối năm 2024 nhưng chỉ thực sự gia tăng từ mùa thu 2025, sau một thời gian dài “âm thầm” lưu hành. Tính đến đầu năm 2026, BA.3.2 đã được ghi nhận tại ít nhất 23 quốc gia, trong đó có Nhật Bản, Australia, Đức và một số nước châu Âu.

Giới chuyên gia đặc biệt quan tâm đến biến thể này do số lượng lớn đột biến trên protein gai - bộ phận giúp virus xâm nhập tế bào. Đây là yếu tố khiến BA.3.2 trở nên khác biệt so với các biến thể đang lưu hành.

Khả năng né miễn dịch nhưng chưa gây bệnh nặng hơn

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy BA.3.2 có thể làm suy giảm hiệu quả của miễn dịch từ vaccine hoặc nhiễm bệnh trước đó. Điều này xuất phát từ các thay đổi di truyền khiến hệ miễn dịch khó nhận diện virus hơn.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh chưa có bằng chứng cho thấy biến thể này gây bệnh nặng hơn hoặc làm gia tăng tỷ lệ nhập viện. Tại những khu vực BA.3.2 lưu hành rộng hơn, mức độ nghiêm trọng của bệnh vẫn tương đương các biến thể trước.

Một số nhà khoa học cũng lưu ý rằng, dù có nhiều đột biến, BA.3.2 có thể bám vào tế bào kém hiệu quả hơn, phần nào hạn chế khả năng gây hại.

“Ve sầu”

BA.3.2 là “hậu duệ” của BA.3 - một biến thể phụ của Omicron từng xuất hiện năm 2022 nhưng nhanh chóng suy yếu. Sau thời gian dài tồn tại ở mức thấp, BA.3 tiếp tục tiến hóa và hình thành BA.3.2 với khoảng 70-75 đột biến trên protein gai.

Biến thể này sau đó tiếp tục phân nhánh thành các dòng phụ như BA.3.2.1 và BA.3.2.2. Sự tiến hóa âm thầm trong thời gian dài là lý do khiến BA.3.2 được ví như “ve sầu” - loài côn trùng nổi tiếng với chu kỳ “ngủ đông” trước khi bùng phát.

Phạm vi lây lan và nguy cơ bùng phát

Tại châu Âu, BA.3.2 đã chiếm khoảng 30% số ca mắc Covid-19 tại một số quốc gia như Đan Mạch, Đức và Hà Lan. Ở Mỹ, biến thể này được phát hiện lần đầu vào giữa năm 2025 và hiện xuất hiện trong các mẫu bệnh phẩm cũng như hệ thống giám sát nước thải.

Biến thể BA.3.2 đã chiếm khoảng 30% số ca mắc Covid-19 tại một số quốc gia như Đan Mạch, Đức và Hà Lan, và đang lan nhanh tại Mỹ

Dữ liệu mới nhất cho thấy BA.3.2 chiếm khoảng 11% mẫu nước thải trên toàn nước Mỹ, cho thấy xu hướng gia tăng nhưng vẫn ở mức kiểm soát.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá BA.3.2 chưa có lợi thế vượt trội so với các biến thể khác. Điều này đồng nghĩa với việc khả năng gây ra một làn sóng dịch lớn là không cao, ít nhất trong ngắn hạn.

Triệu chứng không khác biệt đáng kể

Các triệu chứng do BA.3.2 gây ra tương tự các biến thể Covid-19 hiện nay, bao gồm:

• Ho, sốt hoặc ớn lạnh

• Đau họng, nghẹt mũi

• Khó thở

• Mệt mỏi, đau đầu

• Mất vị giác hoặc khứu giác

• Một số triệu chứng tiêu hóa

Phần lớn các trường hợp có thể tự khỏi với chăm sóc hỗ trợ, và các thuốc kháng virus hiện có vẫn được đánh giá là hiệu quả.

Vaccine vẫn giữ vai trò then chốt

Dù BA.3.2 có thể làm giảm hiệu quả phòng nhiễm của vaccine, các chuyên gia khẳng định vaccine hiện hành vẫn giúp bảo vệ trước nguy cơ bệnh nặng và tử vong.

Vaccine hiện hành vẫn giúp bảo vệ người bệnh trước biến thể BA.3.2

Các loại vaccine Covid-19 hiện nay, được thiết kế dựa trên các biến thể gần đây, có thể cần được cập nhật trong tương lai để phù hợp hơn với các dòng virus mới. Tuy nhiên, cơ chế cập nhật định kỳ là một lợi thế lớn trong kiểm soát dịch bệnh.

Khuyến nghị phòng ngừa

Trong bối cảnh còn nhiều ẩn số về BA.3.2, các chuyên gia khuyến cáo người dân tiếp tục duy trì các biện pháp phòng dịch cơ bản:

• Xét nghiệm khi có triệu chứng nghi ngờ

• Ở nhà khi bị bệnh

• Đeo khẩu trang tại nơi đông người, không gian kín

• Tiêm vaccine hoặc mũi tăng cường nếu cần thiết

Đặc biệt, người cao tuổi và những người có bệnh nền vẫn là nhóm cần được bảo vệ ưu tiên.

Theo dõi nhưng không hoảng loạn

Dù sở hữu nhiều đặc điểm đáng chú ý về mặt di truyền, BA.3.2 hiện chưa cho thấy dấu hiệu gây ra tác động nghiêm trọng trên diện rộng. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh cần tiếp tục giám sát chặt chẽ để kịp thời ứng phó nếu biến thể này có những thay đổi bất lợi trong tương lai.

Trong bối cảnh Covid-19 có thể tiếp tục diễn biến khó lường, việc duy trì cảnh giác, cập nhật thông tin và chủ động phòng ngừa vẫn là chìa khóa kiểm soát dịch bệnh.

Hồng Nhung