Nông nghiệp 4.0: Khi nông dân chè làm kinh tế số

Sự giao thoa giữa kỹ nghệ truyền thống và công nghệ hiện đại đã cấp cho mỗi sản phẩm trà một tấm “hộ chiếu số” minh bạch, trở thành chìa khóa để thương hiệu quê hương tự tin bước ra thế giới và khẳng định vị thế.

Trong ký ức của những người làm chè lâu năm tại vùng đất Tân Cương hay La Bằng, nghề nông vốn là một công việc của sự nhẫn nại và… may rủi. Người nông dân trông vào trời, trông vào đất, và đôi khi trông vào sự "hào phóng" của thương lái. Thế nhưng, năm 2025 đã đánh dấu một cột mốc. Dòng chảy của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư không còn là những khái niệm xa xôi trong các hội thảo mà đã chảy tràn trên những nương chè xanh ngắt.

Sức mạnh cộng hưởng từ Nghị quyết số 01-NQ/TU về chuyển đổi số và Nghị quyết số 11-NQ/TU về phát triển ngành chè giai đoạn 2025-2030 đã tạo nên một “bản lề”. Nhưng điều kỳ diệu nhất không nằm ở những con số ngân sách, mà chính là sự dịch chuyển sang “Tư duy kinh tế số”.

Thay vì chỉ chú trọng sản lượng như trước đây, ngành chè Thái Nguyên đang chuyển hướng mạnh mẽ sang mô hình "sản xuất xanh" bền vững. Tại các đơn vị dẫn đầu như HTX Khe Cốc, Tân Cương Xanh hay Thái Minh, nông dân đã áp dụng quy trình canh tác thân thiện với môi trường. Toàn bộ quá trình sử dụng phân bón hữu cơ và chăm sóc cây chè đều được ghi nhận và số hóa để đảm bảo tính minh bạch tuyệt đối.

Đặc biệt, hơn 80ha chè đạt chứng nhận hữu cơ không chỉ là một con số thống kê, mà là lời cam kết về một nền nông nghiệp vị nhân sinh. Đây là nền tảng quan trọng giúp nông dân Thái Nguyên thay đổi hoàn toàn phương thức canh tác truyền thống, ứng dụng công nghệ số để nâng cao chất lượng và đưa thương hiệu chè tự tin cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Nhờ khả năng thực chứng lịch sử canh tác trên nền tảng số, trà Thái Nguyên đã vượt qua các bộ tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt để tiến sâu vào các thị trường khó tính như Hoa Kỳ, Ba Lan và Cộng hòa Séc. Thành quả này không chỉ khẳng định vị thế của thương hiệu mà còn bảo chứng cho lòng tin tuyệt đối của khách hàng quốc tế đối với nông sản Việt trong kỷ nguyên số.

Thông qua các chương trình đào tạo kỹ năng số bài bản của tỉnh, người nông dân giờ đây đã trở thành những KOLs (người có sức ảnh hưởng) thực thụ. Họ không chỉ bán trà; họ đang bán cả một câu chuyện về văn hóa di sản.

Họ kể về nghệ thuật hái chè "một tôm hai lá", về bí quyết vò chè truyền thống, về hương cốm đặc trưng chỉ có ở đất Thái. Những giá trị văn hóa phi vật thể ấy, qua lăng kính công nghệ, đã biến thành những nội dung số hấp dẫn, thu hút hàng triệu lượt xem trên TikTok, Facebook.

Tháng 4 và tháng 8 năm 2025, những chương trình như “Tự hào hàng Việt - Thái Nguyên Đệ nhất danh trà”, “Chợ phiên OCOP Thái Nguyên” hay “Cây na số và nông sản Thái Nguyên” đã tạo nên sự "bùng nổ" về doanh số.

Điểm nhấn khác biệt chính là sự hiện diện trực tiếp của lãnh đạo Sở Công Thương và các sở, ngành địa phương ngay trong các phiên livestream bán hàng. Sự tham gia này không chỉ dừng lại ở hoạt động xúc tiến thương mại mà còn đóng vai trò như một bảo chứng tin cậy từ chính quyền, xây dựng niềm tin vững chắc cho người tiêu dùng trên không gian mạng.

Thông qua các chiến dịch này, nhiều nông dân Thái Nguyên đã thay đổi nhận thức, bắt đầu làm chủ các công cụ truyền thông số để đưa nông sản địa phương tiếp cận rộng rãi hơn với thị trường toàn quốc.

Trước đây, hành trình của một gói chè đến tay người dùng thường phải trải qua nhiều tầng nấc trung gian, làm giảm đi tính cạnh tranh và giá trị kinh tế thực tế. Hiện nay, thương mại điện tử (TMĐT) đã xóa bỏ rào cản này, trở thành "đường cao tốc" đưa đặc sản Thái Nguyên tiếp cận thị trường.

Với quy mô hơn 24.000ha và giá trị sản xuất đạt 13,6 nghìn tỷ đồng mỗi năm, ngành chè không chỉ là thế mạnh mà còn là di sản bền vững của địa phương. Vị thế của "Đệ nhất danh trà" nay đã vươn tầm quốc tế nhờ tấm “hộ chiếu” sở hữu trí tuệ được bảo hộ tại EU và nhiều thị trường lớn.

Khát vọng vươn xa ấy đang được hiện thực hóa mạnh mẽ khi hơn 154 sản phẩm OCOP hiện diện trên các sàn TMĐT, giúp hương vị trà Thái Nguyên kết nối trực tiếp và nhanh chóng với người tiêu dùng trên toàn thế giới thông qua các nền tảng số.

Thương mại điện tử còn mang lại một thay đổi mang tính cốt lõi: Trao quyền làm chủ thực sự cho người nông dân. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các khâu trung gian, giờ đây họ có thể trực tiếp tiếp cận, lắng nghe và phản hồi nhu cầu của thị trường để cải tiến sản phẩm kịp thời.

Thái Nguyên không chọn hướng phát triển nóng hay chạy theo xu hướng nhất thời. Tỉnh xác định xây dựng nền tảng vững chắc dựa trên giá trị nội tại của các sản phẩm OCOP, kết hợp cùng sức mạnh của công nghệ số để tạo ra bước đột phá bản lĩnh và bền vững trên bản đồ nông sản Việt Nam. Sự cộng hưởng giữa chất lượng truyền thống và tốc độ của kỷ nguyên số chính là chìa khóa để nông sản địa phương xác lập vị thế mới.

Sự bứt phá của các mô hình như HTX Hảo Đạt, Khe Cốc hay La Bằng là minh chứng thực tế nhất cho việc nâng tầm nông sản địa phương. Ngay từ những nương chè, một thế hệ 'nông dân số' đã hình thành - những người không chỉ giỏi nghề nông mà còn nhạy bén trong việc làm chủ dữ liệu để kết nối thị trường toàn cầu.

Thành công này không chỉ nằm ở doanh thu, mà quan trọng hơn là việc xác lập chuẩn mực mới cho trà Thái Nguyên: Nơi giá trị truyền thống được bảo chứng bằng công nghệ minh bạch, đáp ứng mọi yêu cầu khắt khe của nền kinh tế số.

TNĐT