Nông nghiệp đô thị TPHCM hướng tới cây, hoa, cá cảnh

Hình thành các vùng chuyên canh đặc thù

Theo số liệu từ Sở NN-MT TPHCM, năm 2024, tổng diện tích gieo trồng hoa, cây kiểng toàn thành phố đạt 3.100ha; sang năm 2025, con số này tăng lên 3.200ha; kế hoạch năm 2026 tiếp tục duy trì diện tích này, cho thấy định hướng phát triển ổn định, phản ánh xu hướng mở rộng có chọn lọc, tập trung vào các dòng cây có giá trị cao.

Lãnh đạo xã Bình Lợi cùng nông dân trồng mai vàng livestream bán mai dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026

Trong số diện tích đất nông nghiệp trên, cơ cấu cây trồng phân bổ theo hướng tích cực. Mai vàng (sản phẩm gắn với thị trường tết và bản sắc văn hóa Nam bộ) duy trì diện tích 810ha trong cả giai đoạn 2024-2025 và dự kiến giữ nguyên trong năm 2026. Vùng sản xuất mai vàng tập trung cùng các mô hình trồng hoa lan, hoa nền hình thành quy mô lớn.

Đáng chú ý, làng nghề trồng mai vàng Bình Lợi đã được UBND TPHCM công nhận vào cuối năm 2024, tạo cơ sở pháp lý để phát triển thương hiệu, gắn sản xuất với du lịch sinh thái và xúc tiến thương mại. Nơi đây hàng năm tạo doanh thu cả trăm tỷ đồng cho người trồng mai vàng.

Diện tích trồng hoa lan cũng ổn định ở mức 300ha, tập trung vào các giống lan Dendrobium và lan cắt cành phục vụ thị trường nội địa, xuất khẩu. Diện tích trồng hoa nền cũng tăng từ 900ha vào năm 2024 lên 950ha vào năm 2025; trong khi kiểng, bonsai đạt 1.140ha, tăng 4,6% so với năm trước.

Nếu hoa, cây kiểng là trụ cột truyền thống, thì cá cảnh đang nổi lên như ngành hàng tăng trưởng nhanh nhất của nông nghiệp TPHCM. Năm 2024, sản lượng cá cảnh đạt 120,3 triệu con, tăng 20,3% so với năm 2023, tập trung vào các loài có giá trị cao như cá dĩa, cá Koi, chép Nhật, bảy màu, ông tiên…

Đến năm 2025, sản lượng cá cảnh tiếp tục bứt phá với 250,8 triệu con, tăng 4,2%; trong đó 13,9 triệu con được xuất khẩu, mang về 15,39 triệu USD, tăng gần 7% so với năm trước. Thị trường xuất khẩu chủ lực là châu Âu (66,7%), tiếp đến là châu Á (25,2%), chứng minh cho việc cá cảnh TPHCM đã đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và kiểm dịch.

Ngành nông nghiệp phát triển mạnh đã hình thành những mô hình làm ăn hiệu quả. Một điển hình tiêu biểu là Hợp tác xã (HTX) Sinh vật cảnh Sài Gòn (xã Tân An Hội). Thành lập từ năm 2013, HTX Sinh vật cảnh Sài Gòn hiện quản lý 15ha, liên kết với hơn 150 hộ nuôi, đồng thời mở rộng vùng liên kết sang các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp.

Theo ông Nguyễn Văn Thủy, Giám đốc HTX Sinh vật cảnh Sài Gòn, mô hình phát triển dựa trên chuỗi liên kết sản xuất, chia thành các nhóm chuyên nuôi từng loài cá, có quản lý giám sát chất lượng chặt chẽ. “Mỗi tháng, HTX xuất khẩu gần 700.000 con cá cảnh, doanh thu trên 2 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động nông thôn. Hiện sản phẩm của HTX đã có mặt tại Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc và một số nước Trung Đông”, ông Nguyễn Văn Thủy cho biết.

Mở ra triển vọng

Theo ThS-KTS Trần Thanh Bình, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM, cây kiểng, hoa lan và cá cảnh là những ngành hàng điển hình của nông nghiệp đô thị giá trị cao. Tuy nhiên, so với các mô hình thành công của Thái Lan - nơi hoa lan có thể đạt 100.000-300.000USD/ha, thì TPHCM còn dư địa rất lớn để nâng cao giá trị thông qua chuẩn hóa quy trình, cải thiện giống và xây dựng thị trường xuất khẩu bền vững.

Có thể thấy, triển vọng nông nghiệp TPHCM đang được mở ra từ chính những ngành hàng “nhỏ nhưng tinh”. Khi được tổ chức theo chuỗi giá trị, gắn với khoa học công nghệ và thị trường quốc tế, đây không chỉ là hướng đi phù hợp với đô thị đặc biệt, mà còn là lời giải cho bài toán phát triển nông nghiệp bền vững trong tương lai.

Về định hướng phát triển ngành nông nghiệp thành phố, ông Võ Thành Giàu, Phó Giám đốc Sở NN-MT TPHCM, thông tin, nông nghiệp đô thị trong giai đoạn tới sẽ được xây dựng trên cơ sở tích hợp hài hòa giữa phát triển sản xuất nông nghiệp với yêu cầu phát triển đô thị văn minh, hiện đại và bền vững. Trong đó, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện không gian phát triển nông nghiệp đô thị theo hướng phù hợp với điều kiện đặc thù của đô thị đặc biệt, gắn sản xuất nông nghiệp với không gian sinh thái, cảnh quan và chất lượng môi trường sống.

ĐỨC TRUNG