Nông nghiệp hữu cơ: Thúc đẩy tiêu dùng sạch, phát triển kinh tế xanh

Những "trái ngọt" hữu cơ chinh phục thị trường

Câu chuyện về hành trình bền bỉ làm nông nghiệp hữu cơ của Công ty Cổ phần Tập đoàn G.Organic cho thấy nỗ lực không mệt mỏi của một doanh nghiệp ròng rã 8 năm xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ tại xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. G.Organic đã dành toàn bộ thời gian và nguồn lực để cải tạo đất, chăm chút từng hạt giống đến quy trình canh tác, chế biến, hoàn thiện và cho ra mắt thị trường 8 sản phẩm đầu tiên.

Bà Nguyễn Hoài, nhà sáng lập thương hiệu nông sản thực phẩm hữu cơ G.Organic bên vùng nguyên liệu của công ty tại xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: NH

Bà Nguyễn Hoài, nhà sáng lập thương hiệu nông sản thực phẩm hữu cơ G.Organic chia sẻ: “Một hành trình đầy thử thách khi G.Organic đã không ít lần thất bại, song chúng tôi vẫn kiên trì với quy trình sản xuất khép kín, không sử dụng hóa chất, đáp ứng chuỗi tiêu chí kỹ thuật, chất lượng khắt khe theo Bộ Tiêu chuẩn Quốc gia về nông nghiệp hữu cơ. Đến nay, G.Organic trở thành lựa chọn tin cậy cho các gia đình, những người đang tìm kiếm các sản phẩm thực phẩm lành, sạch, nguồn gốc rõ ràng”.

Quy trình sản xuất khép kín, không sử dụng hóa chất, đáp ứng chuỗi tiêu chí kỹ thuật khắt khe của Công ty Cổ phần Tập đoàn G.Organic. Ảnh: NH

Tại Hà Nội, Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú (xã Hòa Phú) là đơn vị tiêu biểu trong sản xuất lúa gạo hữu cơ. Từ năm 2012 thông qua dự án Pamci của Nhật Bản hỗ trợ thí điểm với 5 ha, đến nay hợp tác xã đã nhân rộng và duy trì diện tích 65 ha lúa hữu cơ.

Bà Trịnh Thị Nguyệt, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú cho hay, với sự hỗ trợ của thành phố Hà Nội, sự đồng hành của doanh nghiệp, vùng trồng lúa hữu cơ Đồng Phú đã đạt chứng nhận USDA Organic của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Đây là một trong những tiêu chuẩn hữu cơ khắt khe, uy tín và có giá trị hàng đầu thế giới. Chứng nhận này đã giúp mở cánh cửa đưa hạt gạo Hà Nội tự tin tiếp cận, cạnh tranh tại các thị trường khó tính bậc nhất.

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ của Việt Nam ngày càng đa dạng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực như trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, với các mặt hàng chủ lực gồm lúa, rau, trái cây, chè, cà phê, tôm, thịt...

Dù quy mô chưa lớn, song sản xuất hữu cơ đã hình thành khối lượng sản phẩm đáng kể, có mặt tại nhiều hệ thống siêu thị lớn trong nước và được xuất khẩu sang những thị trường khắt khe như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản...

Theo thống kê, đến nay cả nước có 34 tỉnh, thành phố triển khai sản xuất hoặc chuyển đổi sang nông nghiệp hữu cơ; trên 60% địa phương đã ban hành kế hoạch hoặc đề án hỗ trợ lĩnh vực này. Toàn quốc hiện có khoảng 17.200 chủ thể sản xuất hữu cơ, gần 600 cơ sở chế biến, hơn 60 doanh nghiệp xuất khẩu và khoảng 40 nhà nhập khẩu tham gia chuỗi giá trị hữu cơ.

Vì sao nông sản hữu cơ chưa dễ đến tiếp cận với số đông?

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đòi hỏi chi phí cao hơn so với sản xuất thông thường. Việc không sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật tổng hợp khiến năng suất thấp hơn, công chăm sóc nhiều hơn, rủi ro cao hơn, kéo theo giá thành sản phẩm tăng, khiến nông sản hữu cơ chưa dễ tiếp cận với số đông người tiêu dùng.

Sản phẩm gạo hữu cơ của Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Đồng Phú đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Ảnh: Bình Minh

Nhận định về những rào cản đối với với phát triển nông nghiệp hữu cơ, TS Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam phân tích, nhiều nông dân chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng sản xuất hữu cơ; quá trình chuyển đổi từ nông nghiệp hóa học sang hữu cơ đòi hỏi thời gian dài cùng sự hỗ trợ liên tục về vốn và kỹ thuật.

Về mặt kinh doanh, giá thành cao khiến sản phẩm hữu cơ khó cạnh tranh với nông sản thông thường, khâu bảo quản cũng nhiều thách thức do sản phẩm dễ hư hỏng, nhạy cảm với độ ẩm và nhiệt độ, trong khi không sử dụng chất bảo quản.

Bên cạnh đó, nhận thức về hữu cơ còn hạn chế, từ người tiêu dùng đến nhà bán hàng với những khoảng trống về kiến thức sản phẩm, dinh dưỡng và quy định ghi nhãn. Đáng lo ngại hơn, tình trạng giả mạo ngày càng tinh vi, trộn lẫn hàng phi hữu cơ với hữu cơ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin thị trường.

Sản phẩm bột rau củ G.Organic được thị trường đón nhận, người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: NH

Từ thực tế sản xuất hữu cơ, bà Nguyễn Hoài cho hay, G.Organic muốn khuyến khích mọi người trở thành những người tiêu dùng thông thái, biết chọn lựa thực phẩm an toàn và chất lượng.

Doanh nghiệp cũng mong muốn được Nhà nước hỗ trợ về truyền thông giáo dục thị trường, để người tiêu dùng nâng cao nhận thức về lợi ích lâu dài mà sản phẩm, thực phẩm hữu cơ mang lại. Từ đó thúc đẩy người dân chuyển dịch từ tiêu dùng thông thường sang ưu tiên các sản phẩm hữu cơ và bền vững.

Nhiều hợp tác xã, doanh nghiệp đề xuất, để nông nghiệp hữu cơ phát triển bền vững, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể và đồng bộ hơn. Trong đó, trọng tâm là quy hoạch vùng sản xuất hữu cơ tập trung, hỗ trợ vốn, đất đai, hỗ trợ xây dựng thương hiệu và truyền thông người tiêu dùng.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, đàm phán, ký kết hợp đồng xuất khẩu và mở rộng kênh tiêu thụ trong nước, qua đó từng bước mở rộng quy mô thị trường cho sản phẩm hữu cơ.

Như vậy, đằng sau những mô hình hữu cơ thành công là những khó khăn không nhỏ, từ nhận thức, chi phí, vùng nguyên liệu, đến thị trường, giá cả. Đây không phải là câu chuyện riêng của một địa phương hay một doanh nghiệp mà là “nút thắt” chung của nông nghiệp hữu cơ Việt Nam hiện nay cần được sớm tháo gỡ để phát triển bền vững.