Nông nghiệp xuất siêu 14,25 tỷ USD sau 8 tháng

Ngày 16/9, tại họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp cho biết, năm 2026, Bộ được giao mục tiêu tăng trưởng ngành khoảng 4% và kim ngạch xuất khẩu khoảng 74 tỷ USD. Sau 8 tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 49,3 tỷ USD, xuất siêu 14,25 tỷ USD.

Cần thêm gần 25 tỷ USD xuất khẩu trong 4 tháng

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Trần Gia Long, năm nay ngành được giao thực hiện 15 chỉ tiêu, 45 nhiệm vụ và dự kiến đạt, vượt hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu.

Trong 6 tháng đầu năm, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,87%, cao hơn mục tiêu 3,7%. Giá trị tăng thêm lĩnh vực nông nghiệp tăng 3,57%, trong đó trồng trọt tăng 2,7%, chăn nuôi 4,75%; lâm nghiệp tăng 3,98% và thủy sản 4,88%.

Trong tổng kim ngạch xuất khẩu 49,3 tỷ USD sau 8 tháng, nông sản đóng góp 25,66 tỷ USD, tăng 2,7%; lâm sản 12,57 tỷ USD, tăng 5,4%; thủy sản 7,94 tỷ USD, tăng 10,9%. Xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi đạt 511,9 triệu USD, tăng 30%; đầu vào sản xuất đạt 2,61 tỷ USD, tăng 64,8%.

Toàn cảnh cuộc họp báo. Ảnh: Lam Ngọc

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu đạt khoảng 35,06 tỷ USD, tăng 8,1%, đưa xuất siêu nông, lâm, thủy sản lên 14,25 tỷ USD. Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn với kim ngạch 11,2 tỷ USD, chiếm 22,7% tổng xuất khẩu và tăng 22,1%. Xuất khẩu sang Nhật Bản đạt 3,3 tỷ USD, tăng 2%.

Dù kết quả 8 tháng khá tích cực, áp lực hoàn thành mục tiêu cả năm vẫn lớn. Để đạt kim ngạch xuất khẩu 74 tỷ USD, 4 tháng cuối năm ngành cần mang về khoảng 24,9 tỷ USD, tương đương bình quân 6,23 tỷ USD mỗi tháng.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu hoàn thành, đạt và vượt 15/15 chỉ tiêu kế hoạch năm 2026; giữ mục tiêu tăng trưởng GDP khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cả năm ở mức 4%. Theo kịch bản, quý III cần tăng khoảng 4,15%, đưa tăng trưởng 9 tháng lên 4,05%; quý IV cần đạt khoảng 4,2%.

Để đạt các mục tiêu này, Bộ sẽ tập trung phát triển sản xuất theo từng lĩnh vực, sản phẩm; mở rộng, đa dạng hóa thị trường và tháo gỡ các rào cản kỹ thuật. Việc cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc và các giải pháp tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” IUU tiếp tục được đẩy nhanh.

Cùng với thúc đẩy tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đơn giản hóa thủ tục hành chính; tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến đất đai, khoáng sản, tài nguyên nước và môi trường; đẩy mạnh đầu tư công, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chủ động quản trị nguy cơ thiếu nước

Bên cạnh sản xuất và xuất khẩu, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong thời gian tới cũng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặc biệt lưu ý.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Ngô Mạnh Hà cho biết Việt Nam có khoảng 3.450 sông, suối dài từ 10km trở lên, với tổng lượng dòng chảy hằng năm khoảng 844 tỷ mét khối. Tuy nhiên, nguồn nước phân bố không đều theo không gian và thời gian, khoảng 60% tổng lượng nước trung bình hằng năm đến từ ngoài biên giới.

Trong khi mùa cạn kéo dài 7 - 9 tháng nhưng chỉ chiếm khoảng 20-40% lượng dòng chảy cả năm, nhu cầu sử dụng nước của các ngành hiện khoảng 117 tỷ mét khối mỗi năm.

Từ tháng 5/2026, nguồn nước trên nhiều sông, suối có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trong giai đoạn tháng 6-8, dòng chảy tại nhiều lưu vực giảm 10 - 75%. Một số hồ chứa thủy điện, thủy lợi tại miền Trung, Tây Nguyên và khu vực phía Nam đứng trước nguy cơ không tích đủ nước.

Theo dự báo, lượng mưa có thể thiếu hụt 10 - 40%, xâm nhập mặn có khả năng xuất hiện sớm và lấn sâu. Tại một số sông, suối ở miền Trung, Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, mức thiếu hụt dòng chảy trong mùa cạn có thể trên 40%; riêng một số sông như sông Kôn, sông Ba có thể trên 60%.

Từ bài học các đợt hạn hán 2015 - 2016 và 2019 - 2020, ông Ngô Mạnh Hà cho rằng cần chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động quản trị nguồn nước từ sớm, từ xa, theo từng lưu vực sông. Trong đó, cần tăng cường dự báo, cảnh báo; chủ động tích nước và vận hành linh hoạt các hồ chứa ngay từ mùa lũ, ưu tiên bảo đảm nước sinh hoạt; sớm xây dựng kịch bản nguồn nước và phương án điều hòa, phân phối nước tại những lưu vực có nguy cơ thiếu hụt.

Các địa phương cũng cần chủ động điều chỉnh nhu cầu sử dụng nước, cơ cấu cây trồng và mùa vụ; chuẩn bị nguồn nước dự phòng, rà soát kế hoạch cấp nước an toàn và khai thác hợp lý nguồn nước mặt, nước dưới đất.

Theo cơ quan quản lý, các phương án cần tính đến nguy cơ thiếu nước về các hồ thủy điện cuối năm 2026, đầu năm 2027, nhằm bảo đảm cả an ninh năng lượng và nguồn nước điều tiết cho hạ du trong mùa khô năm 2027, nhất là nước sinh hoạt tại miền Trung và Đông Nam Bộ.