NSND Bùi Bài Bình: Tôi bị thu hút những vai có phần 'dị dạng'

NSND Bùi Bài Bình mới đây đảm nhận một vai diễn nặng ký – thầy mo – trong phim "Phí Phông", với nhiều phân cảnh đòi hỏi cường độ làm việc cao. Tuy nhiên, ông đã hoàn thành xuất sắc vai diễn và để lại ấn tượng mạnh mẽ với khán giả. Theo Box Office Vietnam, tính đến ngày 27/4, phim đạt doanh thu hơn 134 tỷ đồng. Với sự góp mặt của NSND Bùi Bài Bình cùng dàn diễn viên như Kiều Minh Tuấn, Diệp Bảo Ngọc, tác phẩm đã khẳng định sức hút trên thị trường.

Trong một cuộc trò chuyện gần đây với báo chí, NSND Bùi Bài Bình cũng có nhiều chia sẻ thú vị về vai diễn của mình, cũng như về các dạng nhân vật từng thể hiện trong nhiều bộ phim trước đó.

NSND Bùi Bài Bình đã vào vai phản diện thầy mo trong phim "Phí phông".

NSND Bùi Bài Bình bị thu hút bởi những vai có phần "dị dạng"

Thưa NSND Bùi Bài Bình, trong suốt hành trình làm nghề, ông đã đảm nhận rất nhiều dạng vai khác nhau. Khi lựa chọn vai diễn, điều gì là yếu tố quan trọng nhất với ông?

- Với tôi, điều quan trọng không phải là vai lớn hay nhỏ, chính diện hay phản diện, mà là vai đó có phù hợp với mình hay không, có đủ sức hấp dẫn mình hay không. Ngày xưa, tôi thường được giao những vai trí thức hoặc vai hài. Nhưng bây giờ, khi đã lớn tuổi hơn, tôi hay đảm nhận những vai như ông bố quốc dân, người đàn ông của gia đình. Ngoài ra, tôi cũng bị thu hút bởi những vai có phần "dị dạng" hơn một chút, chẳng hạn như thầy mo hay những nhân vật phản diện.

Tôi luôn quan niệm rằng, một vai diễn hay là vai khiến mình cảm thấy có hứng thú để khám phá và thể hiện. Ví dụ như vai ông trưởng họ trong bộ phim "Cội nguồn bình yên" năm ngoái, hay lần này là vai thầy mo – đó đều là những vai có chiều sâu, không đơn giản một màu. Quan trọng nhất vẫn là chất lượng vai diễn, chứ không phải quy mô hay thời lượng xuất hiện.

Ông nhận xét đây là vai "dị dạng" nhưng có sức hút.

Trong phim "Phí phông", nhiều khán giả bị sốc trước cách thể hiện vai diễn thầy mo, ông có thể kể rõ hơn về nhân vật của mình?

- Về bản chất, nếu đặt trong đời sống bình thường, thầy mo ở các vùng đồng bào dân tộc là người có tiếng nói rất lớn. Từ chuyện sinh con, cưới hỏi đến những vấn đề tâm linh, họ đều đóng vai trò quan trọng trong cộng đồng.

Nhưng trong bộ phim này, nhân vật thầy mo lại có một góc nhìn khác. Bề ngoài, ông ta vẫn là người có uy tín trong làng, nhưng thực chất lại là nhân vật phản diện. Nhân vật này có quá khứ nặng nề, từng gây ra những sai lầm nghiêm trọng, thậm chí giết nhầm người từ khi còn trẻ. Những điều đó trở thành "nghiệp" đeo bám suốt cuộc đời.

Đây không phải là một vai diễn đơn giản, mà là kiểu nhân vật "tưởng thế này nhưng lại là thế khác". Phải đến gần cuối phim, khán giả mới dần nhận ra bộ mặt thật của nhân vật. Chính sự đa tầng, nhiều lớp đó đã khiến tôi rất hứng thú khi nhận vai.

NSND Bùi Bài Bình thời trẻ thường vào vai chính diện hiền lành.

Nhiều khán giả liên tưởng vai diễn này của ông với những hình tượng phản diện kinh điển trước đây. NSND Bùi Bài Bình nghĩ sao về sự so sánh này?

- Thực ra, việc khán giả liên tưởng là điều bình thường. Bản thân tôi trước đây cũng từng tham gia điện ảnh, ví dụ như trong bộ phim "Mùa ổi". Tuy nhiên, mỗi thời kỳ làm phim lại có những đặc trưng rất khác nhau.

Ngày xưa, chúng tôi quay phim bằng phim nhựa, nên mọi thứ rất tốn kém. Một buổi có khi chỉ quay được 2–3 cảnh vì phải tiết kiệm. Do đó, việc tập luyện trước khi quay rất kỹ lưỡng. Còn bây giờ, với công nghệ số, các bạn có thể quay nhiều "đúp" hơn, thậm chí 10–15 lần cũng không vấn đề.

Điều này có mặt lợi là sửa được sai sót, nhưng cũng có mặt hạn chế. Khi diễn đi diễn lại nhiều lần, cảm xúc ban đầu – cái tươi mới – sẽ giảm dần. Đến lần thứ 10 thì khó mà giữ được như lần đầu. Tuy nhiên, mỗi thời có cái hay riêng, không thể so sánh tuyệt đối.

Vậy ông có cảm giác đứng trên phim trường hiện đại có khác nhiều so với trước đây không?

- So sánh như vậy thì sẽ thấy nhiều cái khác chứ. Ví dụ như, ngày xưa làm phim vất vả lắm, thiết bị thô sơ, điều kiện thiếu thốn. Có những bộ phim quay kéo dài 2–3 năm, thậm chí một cảnh quay cả tuần chưa xong vì phụ thuộc thời tiết.

Nhưng bù lại, thời đó chúng tôi làm nghề chủ yếu vì đam mê, vì nghệ thuật, chứ không nặng về kinh tế. Còn bây giờ, mọi thứ gắn với kế hoạch, tiến độ, doanh thu… nên áp lực lớn hơn.

Tuy nhiên, với một diễn viên đã có kinh nghiệm và bản lĩnh, thì dù ở thời nào cũng có thể hoàn thành tốt vai diễn. Điều quan trọng nhất vẫn là cách mình nắm bắt nhân vật: nó có màu sắc gì, vị trí ra sao trong phim, tiết tấu như thế nào. Máy móc chỉ là công cụ hỗ trợ.

Trên truyền hình những năm gần đây, ông vẫn đóng những vai diễn ông bố quốc dân chân chất, giản dị.

Vậy trong phim "Phí phông", NSND Bùi Bài Bình gặp thử thách gì khi hóa thân vào nhân vật?

- Với tôi, có lẽ thử thách lớn nhất là xây dựng xuất xứ nhân vật. Với những vai dài, có nhiều đất diễn, mình dễ dàng phát triển tuyến nhân vật hơn. Nhưng với vai ngắn, mọi thứ phải cô đọng.

Nhân vật thầy mo này lại không thuộc cụ thể một dân tộc nào. Trong thực tế, mỗi dân tộc có phong tục, cử chỉ, cách nói chuyện khác nhau. Nếu mình làm không đúng, khán giả sẽ nhận ra ngay.

Vì vậy, tôi phải tìm hiểu, tổng hợp từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau để xây dựng một hình tượng mang tính "tổng hợp", vừa có nét chung của thầy mo, vừa đủ thuyết phục với khán giả.

Nhiều khán giả cho rằng một nghệ sĩ gạo cội như NSND Bùi Bài Bình không nên nhận những vai quá ngắn. Ông nghĩ sao?

- Tôi không ngại vai ngắn. Điều tôi ngại là vai dài mà lại diễn không hay. Còn nếu vai ngắn mà khán giả vẫn nhớ, thì đó mới là thành công.

Thầy của tôi từng dạy, với diễn viên, không quan trọng xuất hiện nhiều hay ít, mà là vai diễn có để lại dấu ấn hay không. Dĩ nhiên, vai dài sẽ dễ thể hiện hơn, nhưng vai ngắn đòi hỏi sự cô đọng và tính toán kỹ lưỡng hơn.

Đã kinh qua rất nhiều vai diễn, nhiều cuộc đời khác nhau trong sự nghiệp đóng phim, vậy NSND Bùi Bài Bình đã học hỏi từ cuộc sống như thế nào để phục vụ cho vai diễn?

- Theo tôi, nghề này là học cả đời. Những gì tôi có hôm nay không phải mới tìm hiểu trong một ngày. Trước đây, tôi từng tham gia nhiều bộ phim quay ở vùng cao, nên có cơ hội quan sát, tích lũy từ thực tế.

Những trải nghiệm đó trở thành "vốn sống" để mình vận dụng khi cần. Vai diễn lần này cũng vậy, tôi chỉ là tiếp tục chắt lọc từ những gì đã tích lũy suốt nhiều năm.

Dù ở tuổi 70, NSND Bùi Bài Bình vẫn hăng say với nghề.

Là một nghệ sĩ gạo cội khi làm việc cùng các diễn viên trẻ, ông thấy sự khác biệt như thế nào?

- Tôi thấy các bạn trẻ bây giờ rất năng động, nhiệt huyết, có cách diễn mới mẻ. Tuy nhiên, đôi khi có những chỗ hơi "lố" hoặc chưa phù hợp với tổng thể.

Khi làm việc, chúng tôi trao đổi với nhau để tìm ra cách thể hiện hài hòa nhất. Tôi cũng học hỏi từ các bạn, đặc biệt là tinh thần máu lửa, hết mình. Ngược lại, tôi chia sẻ kinh nghiệm để các bạn điều chỉnh khi cần.

Trong "Phí phông", NSND Bùi Bài Bình còn đóng với đạo diễn/diễn viên Quốc Tuấn, ông có kỉ niệm nào với đồng nghiệp không?

- Tôi và Quốc Tuấn từng làm việc với nhau trước đây. Ngoài đời, chúng tôi rất hiểu nhau. Trong công việc, hai anh em phối hợp khá ăn ý, không có va chạm gì.

Quốc Tuấn là người sống tình cảm, chân thành. Khi diễn, chúng tôi không cần nói nhiều, tự hiểu và hỗ trợ nhau. Có thể nói, trong phim là "cặp bài trùng", ngoài đời cũng rất đồng cảm.

NSND Bùi Bài Bình đam mê với nghề và được vợ con ủng hộ

Trải qua nhiều năm cống hiến với nghề, vậy điều gì khiến NSND Bùi Bài Bình vẫn miệt mài với nghề ở tuổi ngoài 70?

- Trước hết với tôi, đó là đam mê. Nếu không được làm nghề, tôi cảm thấy rất "thiếu". Đi làm giúp tôi được gặp gỡ các bạn trẻ, không khí vui vẻ, cảm giác như mình trẻ lại.

Thứ hai là yếu tố vận động. Làm phim đòi hỏi di chuyển nhiều, leo trèo, chạy nhảy… đó cũng là cách rèn luyện sức khỏe.

Ngoài ra, thu nhập tuy không nhiều nhưng cũng là một phần động lực. Nhưng trên hết vẫn là tình yêu với nghề.

NSND Bùi Bài Bình và vợ - NSƯT Ngọc Thu trong ngày cưới con trai.

- Sau những ngày làm việc vất vả trên phim trường, niềm vui giản dị nhất của NSND Bùi Bài Bình là gì?

- Ở tuổi này, điều tôi mong nhất là sức khỏe để tiếp tục làm nghề. Làm phim thực sự rất vất vả. Có những cảnh tôi phải nằm bất động nhiều giờ trong điều kiện khắc nghiệt, như trong hang đá lạnh, hóa trang phức tạp…

Nhưng khi vượt qua được, tôi thấy rất vui. Đó là niềm vui của người làm nghề, khi mình hoàn thành được vai diễn, góp phần tạo nên một tác phẩm tốt.

Khi xem vai diễn phản diện trong "Phí phông", gia đình ông phản ứng thế nào?

- Gia đình tôi hiểu và thông cảm cho công việc của mình. Thường thì họ ít nhận xét, trừ khi vai diễn chưa tốt mới góp ý. Còn nếu làm tốt, họ cũng không nói nhiều. Điều quan trọng là họ luôn ủng hộ, động viên tôi tiếp tục theo đuổi nghề.

Cảm ơn NSND Bùi Bài Bình về cuộc trò chuyện này!